III SPP 76/05 · Sąd Najwyższy

Postanowienie z dnia 12 maja 2005 r.

III SPP 76/05

Celem skargi na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki jest przeciwdziałanie przewlekłości w czasie trwania postępowania.

Przewodniczący SSN Krystyna Bednarczyk, Sędziowie SN: Zbigniew Hajn

(sprawozdawca), Roman Kuczyński.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 maja

2005 r. sprawy ze skargi Zbigniewa K. na przewlekłość postępowania Sądu Apelacyjnego w Poznaniu [...]

o d d a l i ł skargę.

Uzasadnienie

Zbigniew K. wniósł 15 marca 2005 r., sporządzoną przez pełnomocnika będącego adwokatem, skargę na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez

nieuzasadnionej zwłoki. Do Sądu Apelacyjnego w Poznaniu skarga wpłynęła 18

marca 2005 r. Skarżący żądał stwierdzenia, że w sprawie, której skarga dotyczy, nastąpiła przewlekłość postępowania oraz zasądzenia na jego rzecz stosownej sumy

pieniężnej z tego tytułu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarżący nie wskazał sądu, któremu zarzuca przewlekłość postępowania.

Jednakże w części skargi zatytułowanej „przytoczenie okoliczności uzasadniających

żądanie” przedstawił w porządku chronologicznym, począwszy od 16 lutego 1993 r.,

tj. od dnia wniesienia powództwa, poszczególne czynności postępowań przed Sądem Rejonowym w Świnoujściu, Sądem Wojewódzkim (Okręgowym) w Szczecinie

oraz przed Sądem Apelacyjnym w Poznaniu. Biorąc jednak pod uwagę to, że skarga

została zaadresowana do Sądu Najwyższego i została wniesiona w toku postępowania przed Sądem Apelacyjnym, należy przyjąć, że zarzut przewlekłości dotyczy postępowania przed tym właśnie Sądem. Zgodnie bowiem z art. 4 ustawy z 17 czerwca

2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz.U. Nr 179, poz. 1843, dalej jako

„ustawa") sądem właściwym do rozpoznania skargi jest sąd przełożony nad sądem,

przed którym toczy się postępowanie (ust. 1), a jeżeli skarga dotyczy przewlekłości

postępowania przed sądem apelacyjnym lub Sądem Najwyższym - właściwy do jej

rozpoznania jest Sąd Najwyższy (ust. 2). Wobec tego, w braku jasnej deklaracji skarżącego, reprezentowanego przez fachowego pełnomocnika, Sąd Najwyższy nie

może domniemywać ewentualnego zamiaru skarżącego złożenia skargi także na

przewlekłość postępowania przed sądem lub sądami niższych instancji, tym bardziej,

że, po pierwsze, nie byłby właściwy do jej rozpoznania w tym zakresie (art. 4 ust. 1 i

2), po drugie, ze względu na zakończenie w niniejszej sprawie postępowania przed

sądami pierwszej instancji skarga na przewlekłość postępowania przed nimi byłaby

spóźniona. Jak już bowiem wyjaśnił Sąd Najwyższy, postępowanie ze skargi na

przewlekłość nie jest samodzielnym postępowaniem zmierzającym do stwierdzenia

przewlekłości i ewentualnie zasądzenia z tego tytułu odpowiedniego odszkodowania

(zadośćuczynienia). Jego celem jest przeciwdziałanie przewlekłości postępowania w

trakcie jego trwania i ewentualne przyznanie „odpowiedniej sumy pieniężnej" jako

wstępnej (tymczasowej) rekompensaty (uchwała Składu Siedmiu Sędziów Sądu

Najwyższego z 17 listopada 2004, III SPP 42/04, OSNP 2005 nr 5, poz. 71). Sąd

Najwyższy podkreślił również, że publicznoprawnym celem ustawy jest stworzenie

realnego i skutecznego środka zapobiegającego przewlekłości postępowania, czyli

takiego środka, którego funkcją jest przede wszystkim wymuszanie nadania sprawie

odpowiedniego, sprawnego biegu, (a więc „stworzenie mechanizmu prawnego wymuszającego rozpoznanie sprawy przez sąd”) (uchwała Sądu Najwyższego z 19

stycznia 2005 r., III SPP 113/04, OSNP 2005 nr 9, poz. 134 i uchwała Sądu Najwyższego z 19 stycznia 2005 r., III SPP 115/04, OSNP 2005 nr 9, poz. 135). Jest oczywiste, że osiągnięcie wskazanych celów skargi nie jest możliwe w stosunku do zakończonego postępowania przed sądem pierwszej instancji, w sytuacji gdy skarżący

występuje ze skargą w toku postępowania przed sądem apelacyjnym. Taki wniosek

znajduje także oparcie w postanowieniu z 18 lutego 2005 r., III SPP 19/05, w którym

Sąd Najwyższy stwierdził, że ocena dokonywana przez sąd właściwy dla rozpozna-

nia skargi na przewlekłość postępowania nie odnosi się do wcześniejszych etapów

postępowania w sprawie, które zostały już zakończone (zamknięte) w wyniku wydania stosownych orzeczeń, lecz jedynie do etapu postępowania przed tym sądem,

przed którym postępowanie to nadal się toczy, jakkolwiek ocena terminowości i prawidłowości czynności podejmowanych przez sąd na tym (aktualnym) etapie postępowania powinna być dokonywana przy uwzględnieniu przebiegu i wyników także

wszystkich wcześniejszych etapów postępowania w tej sprawie (art. 2 w związku z

art. 12 ust. 2 i ust. 3 ustawy).

Odnośnie do postępowania przed Sądem Apelacyjnym należy stwierdzić, że

akta z apelacją w niniejszej sprawie wpłynęły do Sądu Apelacyjnego 13 kwietnia

2004 r. Termin rozprawy został wyznaczony na 21 września 2004 r. W tym też dniu

Sąd Apelacyjny zamknął rozprawę i odroczył ogłoszenie wyroku do 5 października

2004 r. Ogłoszonym w tym dniu wyrokiem Sąd oddalił apelację. W dniu 8 października 2004 r. wpłynął wniosek powoda o doręczenie mu odpisu wyroku z uzasadnieniem, co nastąpiło 23 listopada 2004 r. Następnie 23 grudnia 2004 r. powód złożył

kasację, której opis doręczono pozwanemu 2 lutego 2005 r. W dacie, kiedy było możliwe skierowanie sprawy do Sądu Najwyższego celem rozpoznania kasacji, tj. 18

marca 2005 r., do Sądu Apelacyjnego wpłynęła skarga powoda na przewlekłość postępowania.

W ocenie Sądu Najwyższego, opisane wyżej czynności podjęte przez Sąd

Apelacyjny były terminowe i prawidłowe w związku z czym rozpoznanie sprawy przez

ten Sąd nastąpiło bez nieuzasadnionej zwłoki. Z tych względów Sąd Najwyższy na

podstawie art. 12 ust. 1 ustawy orzekł jak w sentencji.