III SPP 5/07 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III SPP 5/07

POSTANOWIENIE

Dnia 21 lutego 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Kazimierz Jaśkowski (przewodniczący)

SSN Zbigniew Myszka (sprawozdawca)

SSN Herbert Szurgacz

w sprawie ze skargi A. M. i A.K.

na przewlekłość postępowania Sądu Apelacyjnego w […]

w sprawie VI ACa …/06,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 21 lutego 2007 r.,

odrzuca skargę.

Uzasadnienie

A. M. i A. K., reprezentowani przez radcę prawnego, powołując się na art. 2

ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do

rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U.

Nr 179, poz. 1843, powoływanej dalej jako ustawa), złożyli skargę na przewlekłość

postępowania Sądu Apelacyjnego – VI Wydziału Cywilnego w […] w sprawie o

sygn. akt VI ACa …/06, domagając się: 1/ stwierdzenia przewlekłości postępowania

w tej sprawie, 2/ zasądzenia od Skarbu Państwa po 10.000 zł na rzecz każdego ze

skarżących, 3/ rozpoznania skargi w terminie dwóch miesięcy od daty jej złożenia,

4/ zasądzenia od Skarbu Państwa na rzecz każdego ze skarżących kosztów

postępowania w kwocie 115 zł, a także 5/ zasądzenia kosztów zastępstwa

procesowego według norm przepisanych w sprawie o wartości przedmiotu sporu w

kwocie 625.000 zł.

Skarżący

zarzucili

Sądowi

Apelacyjnemu

rażące

naruszenie

„prawa

skarżącego – A. M., pozwanego w postępowaniu wszczętym przez S. Artykuły

Spożywcze Sp. z o.o. w N. pozwem z dnia 28 stycznia 1994 r., do rozpoznania

sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, w szczególności z uwagi na wielokrotne,

wadliwe rozpoznawanie przez Sąd Okręgowy (jako sąd pierwszej instancji) i Sąd

Apelacyjny (jako sąd odwoławczy) zagadnienia prejudycjalnego, dotyczącego

skuteczności zapisu na sąd polubowny”. Skarżący podnieśli, że „klasyczna”, ze

względu na stan faktyczny, jak i prawny, sprawa o zapłatę weksla trwa łącznie 13

lat, z czego znaczna część czasu przypadła na rozpoznawanie wstępnych kwestii

formalnych (6 lat) oraz rozpoznawanie kwestii prejudycjalnej (trzykrotnie przez Sąd

pierwszej instancji i trzykrotnie przez Sąd drugiej instancji), a pierwsze orzeczenie

merytoryczne zapadło dopiero po ponad 12 latach od dnia wniesienia pozwu, tj. w

dniu 31 stycznia 2006 r. Wszystko to doprowadziło do sytuacji, w której suma

należnych odsetek ponad czterokrotnie przekroczyła wysokość kwoty głównej, co w

sposób istotny wpłynęło na interes majątkowy skarżących, którzy podkreślali, że

przewlekłość postępowania nie była w żaden sposób spowodowana ich

zachowaniami, ponieważ w toku postępowania nie składali wniosków o odroczenie

rozpraw ani nie podnosili innych zarzutów, mogących opóźnić merytoryczne

rozpoznanie sprawy.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy, skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu,

którego skarga dotyczy, nastąpiła przewlekłość postępowania, wnosi się w toku

postępowania w sprawie, a sądem właściwym do rozpoznania skargi jest sąd

przełożony nad sądem, przed którym toczy się postępowanie (art. 4 ust. 1 ustawy).

W szczególności, Sąd Najwyższy jest właściwy do rozpoznania skargi na

przewlekłość postępowania przed sądem apelacyjnym lub Sądem Najwyższym (art.

4 ust. 2 ustawy). Z zacytowanych regulacji wynika, że w rozpoznawanej sprawie

Sąd Najwyższy jest właściwy do rozpoznania skargi na przewlekłość „w toku

postępowania” sprawy znajdującej się aktualnie (podkreślenie SN) w stadium

kolejnego apelacyjnego zaskarżenia, a zgodnie z twierdzeniami skarżących „w dniu

sporządzenia przedmiotowej skargi termin rozprawy apelacyjnej został wyznaczony

- na dzień 17 stycznia 2007 roku”. Oznaczało to, że Sąd Najwyższy mógłby

rozpoznawać złożoną skargę na przewlekłość postępowania, jeżeli wystąpiłaby ona

w toku tego kolejnego i zarazem aktualnego postępowania apelacyjnego „w toku”

(art. 5 ust. 1 w związku z art. 2 ustawy). W szczególności w judykaturze przyjmuje

się, że Sąd Najwyższy nie jest właściwy do rozpoznania skargi na przewlekłość

postępowań toczących się przed sądami pierwszej instancji, choćby obejmowała

ona także uprzednie postępowanie przed sądami apelacyjnymi (por, postanowienie

Sądu Najwyższego z dnia 18 lutego 2005 r., III SPP 14/05, OSNP 2005 nr 16, poz.

261).

Równocześnie w zakresie podlegającej kognicji Sądu Najwyższego skargi na

przewlekłość znajdującego się „w toku” postępowania apelacyjnego (art. 5 ust. 1

ustawy) skarżący nie sformułowali żadnych konkretnych zarzutów, które mogłyby

świadczyć o przewlekłości tej podlegającej sprawdzeniu pod kątem terminowości

procedowania fazy kolejnego postępowania apelacyjnego, ograniczając się

wyłącznie do twierdzenia, że sprawa w dotychczasowych instancjach „trwa już

łącznie 13 lat”, tj. „znacznie dłużej niż byłoby to konieczne - w normalnym toku

sprawy - dla wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych istotnych dla

rozstrzygnięcia sprawy”. Tymczasem w judykaturze trafnie wskazano, że

przytoczenie okoliczności uzasadniających skargę na przewlekłość postępowania

(art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy) nie może sprowadzać się do zakwestionowania przez

stronę ogólnego czasu trwania procesu, ale powinno polegać na wskazaniu

konkretnych czynności procesowych, których sąd nie podjął lub dokonał wadliwie w

toku

kontrolowanego

pod

względem

terminowości

postępowania.

Skargę

niespełniającą tego wymagania sąd odrzuca bez wzywania do uzupełnienia braków

(art. 9 ust. 1 tej ustawy, por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 czerwca

2005 r., III SPP 103/05, OSNP 2006 nr 1-2, poz. 35). Skład orzekający w

przedmiotowej sprawie akceptuje to stanowisko, uznając, że w rozpoznawanej

skardze skarżący nie przedstawili żadnych okoliczności uzasadniających żądanie,

że podlegająca sprawdzeniu pod względem terminowości postępowania faza

aktualnego postępowania apelacyjnego (art. 5 ust. 1 w związku z art. 6 ust. 2 pkt 2

ustawy) jest dotknięta wadą przewlekłości. Łączna analiza powołanych przepisów

prowadzi bowiem do wniosku, że „przytoczenie okoliczności uzasadniających

żądanie", o których mowa w art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy, nie może sprowadzać się do

zakwestionowania

ogólnego

czasokresu

trwania

dotychczasowego

procesu

sądowego, uznawanego przez skarżących za oczywiście wydłużony. Przez

przytoczenie tych okoliczności należy bowiem rozumieć obowiązek wskazania

konkretnych czynności procesowych, których sąd zaniechał w toku kontrolowanego

postępowania lub które podjął wadliwie, a które wskazywałyby na doprowadzenie

do przewlekłości weryfikowanego postępowania apelacyjnego. Inaczej rzecz

ujmując, ograniczenie się w skardze tylko do wskazania łącznego czasokresu

trwania całego postępowania należało uznać za niewystarczające dla wypełnienia

przesłanki

przytoczenia

okoliczności

uzasadniających

żądanie

stwierdzenia

przewlekłości toczącej się fazy postępowania, co prowadziło do uznania, że

rozpoznawana skarga nie spełniła wymagania z art. 6 ust. 2 ustawy, co po myśli

art. 9 ust. 1 ustawy prowadziło do odrzucenia skargi. Brak sprecyzowania

okoliczności i zarzutów uzasadniających żądanie stwierdzenia przewlekłości

toczącego się aktualnie postępowania apelacyjnego (postępowania w toku)

uniemożliwiał (wykluczał) dokonanie przez Sąd Najwyższy oceny przewlekłości tej

fazy postępowania (czynności Sądu Apelacyjnego w zakresach wymienionych w

art. 2 ustawy). Oznaczało to, że niewypełnienie wymagania z art. 6 ust. 2 ustawy

uznać należało za konstrukcyjny i nieusuwalny brak wniesionej niedopuszczalnej

skargi na „całokształt” dotychczasowego postępowania w sprawie, co prowadziło

do odrzucenia takiej namiastki skargi bez wzywania do uzupełnienia jej braków.