III SPP 30/06 · Sąd Najwyższy

Postanowienie z dnia 26 lipca 2006 r.

III SPP 30/06

Orzeczenie w przedmiocie skargi na przewlekłość postępowania staje się

zbędne po uprawomocnieniu się wyroku kończącego postępowanie w sprawie.

Przewodniczący SSN Kazimierz Jaśkowski, Sędziowie: SN Beata Gudowska.

SA Jolanta Strusińska-Żukowska (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 lipca

2006 r. sprawy ze skargi Romualda K. z udziałem Prezesa Sądu Apelacyjnego w

Poznaniu na przewlekłość postępowania Sądu Apelacyjnego w Poznaniu [...]

u m o r z y ł postępowanie.

Uzasadnienie

Romuald K. złożył w dniu 29 kwietnia 2006 r. przez swego pełnomocnika

skargę, w której - na podstawie art. 2 ust. 1 w związku z art. 12 ust. 2 ustawy z dnia

17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w

postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz.U. Nr 179, poz. 1843, zwanej dalej „ustawą”) - domagał się stwierdzenia przewlekłości postępowania prowadzonego przez Sąd Apelacyjny w Poznaniu [...] oraz - na podstawie art. 12 ust. 4

ustawy - wniósł o przyznanie od Skarbu Państwa kwoty 10.000 zł.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że pozew o odszkodowanie został złożony w Sądzie Wojewódzkim w Poznaniu w dniu 28 września 1993 r. Prawomocnym

wyrokiem częściowym orzeczono o roszczeniach oznaczonych w punktach 1 i 3 pozwu. W zakresie wynikającym z punktu 2 pozwu postępowanie toczy się zaś do

chwili obecnej. Postępowanie apelacyjne zostało wszczęte 23 kwietnia 2001 r.

Ostatnia rozprawa odbyła się 23 maja 2005 r., a wyznaczony po jej przeprowadzeniu

na 31 maja 2005 r. termin publikacyjny orzeczenia, został przesunięty na 14 czerwca

2005 r. Następnie bez podania przyczyn, Sąd rozprawę otworzył na nowo i w tej fa-

zie postępowanie pozostaje do dnia dzisiejszego, przy czym Sąd Apelacyjny nie wykonywał żadnych czynności procesowych, o których powiadomiłby powoda.

Zdaniem skarżącego, tak długotrwałe rozpoznawanie jego sprawy pozostaje w

oczywistej sprzeczności z dyrektywą art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a zatem skarga jest uzasadniona.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Z utrwalonego w judykaturze poglądu wynika, że skarga na przewlekłość postępowania ma charakter wstępny i stanowi doraźną interwencję przeciwdziałającą

trwającej przewlekłości postępowania. Jej funkcją jest przede wszystkim wymuszenie

nadania sprawie odpowiedniego biegu, czemu służy zarówno samo stwierdzenie

przewlekłości postępowania (art. 12 ust. 2 ustawy), jak też możliwość zalecenia

podjęcia przez sąd rozpoznający sprawę co do istoty odpowiednich czynności w wyznaczonym terminie (art. 12 ust. 3 ustawy). Skarga ma zapewnić szybką reakcję na

trwającą zwłokę w czynnościach sądu (por. mającą moc zasady prawnej uchwałę

siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 16 listopada 2004 r., III SPP 42/04,

OSNP 2005 nr 5, poz. 71). Cele te unaocznia przede wszystkim użyte w art. 2 ust. 1

ustawy w czasie teraźniejszym określenie postępowania, którego skarga dotyczy,

jako trwającego dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych dla rozstrzygnięcia

sprawy okoliczności faktycznych i prawnych (przewlekłość postępowania), oraz

brzmienie art. 4 ust. 1 ustawy, wskazującego jako sąd właściwy do rozpoznania

skargi sąd przełożony nad sądem, przed którym toczy się postępowanie. Decydujące

znaczenie ma jednak przepis art. 5 ust. 1 ustawy stanowiący, że skargę o stwierdzenie, iż w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiła przewlekłość postępowania, wnosi się w toku postępowania w sprawie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 lipca 2005 r., III SPP 120/05, OSNP 2006 nr 5 - 6, poz. 102). W świetle

powyższego uznać należy, że celem, jaki przyświeca postępowaniu ze skargi nie jest

samo stwierdzenie przewlekłości i ewentualne zasądzenie odpowiedniej sumy pieniężnej. Uwzględnienie skargi ma spełnić przypisaną jej funkcję wymuszenia nadania

takiego biegu sprawie sądowej, który umożliwi sprawne ukończenie w niej postępowania.

Oczywiste jest, że pozbawione takiego znaczenia byłoby stwierdzenie przewlekłości w sprawie zakończonej już prawomocnym wyrokiem sądu. Tego rodzaju

sytuacja zachodzi zaś w sprawie niniejszej. Choć bowiem skarga na przewlekłość

postępowania została wniesiona 29 kwietnia 2006 r. (wpłynęła do Sądu w dniu 4

maja 2006 r.), kiedy postępowanie apelacyjne było jeszcze w toku, to sprawa [...]

została zakończona prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia

11 maja 2006 r., wydanym po przeprowadzeniu rozprawy, której termin wyznaczono

zarządzeniem z dnia 25 kwietnia 2006 r., a więc jeszcze przed sporządzeniem

skargi. W konsekwencji Sądowi Najwyższemu przedstawiono do rozpoznania skargę

na przewlekłość postępowania w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem

Sądu drugiej instancji.

W takiej sytuacji postępowanie ze skargi na przewlekłość postępowania nie

może już spełnić przypisanego mu celu, co jest równoznaczne z koniecznością

stwierdzenia, iż wydanie orzeczenia stało się zbędne, wobec czego Sąd Najwyższy,

na podstawie art. 8 ust. 2 ustawy w związku z art. 397 § 2 k.p.c. w związku z art. 391

§ 1 k.p.c. i w związku z art. 355 § 1 k.p.c. postanowił jak w sentencji.