III SPP 25/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III SPP 25/12

POSTANOWIENIE

Dnia 12 czerwca 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Kazimierz Jaśkowski (przewodniczący)

SSN Maciej Pacuda

SSN Romualda Spyt (sprawozdawca)

w sprawie ze skargi Z. W. i M. S.

na przewlekłość postępowania Sądu Apelacyjnego w /…/

w sprawie I ACz …,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 12 czerwca 2012 r.,

odrzuca skargę.

Uzasadnienie

Skarżące – Z. W. i M. S. - reprezentowane przez pełnomocnika - wniosły

skargę na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu

sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu w sprawie I ACz …,

prowadzonej przez Sąd Apelacyjny w /…/, Wydział I Cywilny.

Skarżące wniosły o stwierdzenie przewlekłości postępowania w powyższej

sprawie i przyznanie od Skarbu Państwa na rzecz skarżących sumy 2.000 zł, oraz

zasądzenie od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego kosztów postępowania

skargowego.

W uzasadnieniu skarżące wskazały, że ich pełnomocnik pismem z dnia 25

listopada 2011 r. wniósł skargę kasacyjną wraz z uzasadnieniem na postanowienie

Sądu Apelacyjnego z dnia 20 września 2011 r., oddalające wcześniejsze zażalenie

skarżących. Pismo spełniało wszystkie wymagania formalne skargi kasacyjnej,

jednak w jego nagłówku zostało błędnie oznaczone jako „zażalenie". Sąd

Apelacyjny wydał postanowienie z 15 grudnia 2011 r., którym odrzucił skargę

kasacyjną powódek na mocy art. 3941 § 2 k.p.c.

Na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżących pismem z dnia 8

stycznia 2012 r. wniósł zażalenie, zarzucając mu między innymi naruszenie

postępowania

cywilnego

przez:

błędne

zastosowanie

art.

394 1

k.p.c.;

niezastosowanie art. 398 k.p.c.; brak należytego zastosowania art. 130 § 1 k.p.c.

oraz wniósł o zwolnienie skarżących z kosztów sądowych.

W skardze podkreślono, że z uzyskanych telefonicznie informacji wynika, że

do dnia złożenia skargi (20 kwietnia 2012 r.) nie zostały podjęte przez Sąd

Apelacyjny żadne czynności. Nie zostały wykonane nawet czynności formalnoprawne celem sprawdzenia czy pismo spełnia wymagania formalne - zgodnie z art.

130 k.p.c., czy może ono otrzymać prawidłowy bieg. Oznacza to, że przez ponad

trzy miesiące Sąd Apelacyjny nie podjął żadnych podstawowych czynności, aby

rozpoznać sprawę. Z praktyki wiadomo, że sądy apelacyjne mają mniejszą liczbę

spraw niż sądy rejonowe.

Skarżące stwierdziły, że w reakcji na wcześniejsze pismo skarżących z dnia

25 listopada 2011 r., Sąd Apelacyjny wydał postanowienie już 15 grudnia 2011 r. W

przeciągu dwóch tygodni Sąd Apelacyjny był w stanie rozpoznać sprawę formalne i

merytorycznie. Obecnie Sąd Apelacyjny nie może rozpoznać zażalenia skarżących

z dnia 8 stycznia 2012 r. ani pod kątem formalnym, ani rozpoznać wniosku

skarżących o zwolnienie z kosztów sądowych, aby przekazać je do rozpoznania

Sądowi Najwyższemu.

Bezczynność Sądu w niniejszej sprawie - zdaniem skarżących - jest

ewidentna i stanowi naruszenie podstawowego prawa strony do rozpatrzenia

sprawy bez zbędnej zwłoki. Postępowanie trwa zdecydowanie dłużej, niż jest to

konieczne dla wyjaśnienia okoliczności.

Podniesiono także, że skarga jest konieczna i uzasadniona także dlatego,

że powódka Z. W. ma już ponad 70 lat, jest osobą przewlekle chorą, przyjmującą

stałe leki podtrzymujące życie, co wynika z jej rachunków załączonych do

„oświadczenia majątkowego".

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na

naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez

nieuzasadnionej zwłoki (Dz.U. Nr 179, poz. 1843 ze zm.), skargę o stwierdzenie,

że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiła przewlekłość postępowania,

wnosi się w toku postępowania w sprawie. Pojęcie "toku postępowania w sprawie"

należy interpretować zgodnie z art. 16 ustawy, według którego strona, która nie

wniosła skargi na przewlekłość postępowania zgodnie z art. 5 ust. 1, może

dochodzić - na podstawie art. 417 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks

cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93, z późn. zm.) - naprawienia szkody wynikłej z

przewlekłości, po prawomocnym zakończeniu postępowania co do istoty sprawy.

Oznacza to, że skarga na przewlekłość postępowania może być wniesiona w toku

postępowania, a więc do prawomocnego zakończenia postępowania co do istoty

sprawy (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 7 grudnia 2004 r., III SPP

23/04, OSNP 2005 nr 9, poz. 137 oraz z dnia 27 lipca 2005 r., III SPP 127/05,

PiZS 2005 nr 11, s. 25).

Postępowanie przed Sądem Apelacyjnym, w sprawie I ACz …, zakończone

zostało co do istoty sprawy prawomocnym postanowieniem tego Sądu z dnia 20

września 2011 r., mocą którego oddalono zażalenie powódek na postanowienie

Sądu Okręgowego w P. z dnia 28 lipca 2011 r., w sprawie XII C …, odrzucającego

ich apelację od wyroku tego Sądu z dnia 29 kwietnia 2011 r. W tym przypadku było

to postanowienie sądu drugiej instancji wydane w wyniku rozpoznania zażalenia

na postanowienie sądu pierwszej instancji. Zgodnie z treścią art. 394 1 § 2 in fine

k.p.c. postanowienia tej kategorii nie podlegają zaskarżeniu zażaleniem do Sądu

Najwyższego. Wbrew też sugestiom zawartym w zażaleniu powódek z dnia 8

sierpnia 2011 r., od postanowienia tego nie przysługuje skarga kasacyjna. Jest to

oczywiste w świetle treści art. 3981 § 1 k.p.c., zgodnie z którym „Od wydanego

przez sąd drugiej instancji prawomocnego wyroku lub postanowienia w

przedmiocie odrzucenia pozwu albo umorzenia postępowania kończących

postępowanie

w

sprawie

strona,

Prokurator

Generalny,

Rzecznik

Praw

Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka może wnieść skargę kasacyjną do

Sądu Najwyższego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.” Skargą

kasacyjną można jedynie zaskarżyć postanowienie sądu drugiej instancji „w

przedmiocie odrzucenia pozwu albo umorzenia postępowania kończących

postępowanie w sprawie”, a takim postanowieniem nie jest postanowienie sądu

drugiej instancji oddalające zażalenie na postanowienie sądu pierwszej instancji

odrzucające apelację. Innymi słowy, na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia

15 grudnia nie przysługiwała ani skarga kasacyjna, ani zażalenie. Konsekwentnie,

postanowienie tego Sądu z dnia 15 grudnia 2011 r. również nie podlega

zaskarżeniu zażaleniem do Sądu Najwyższego, stąd też zażalenie skarżących z

dnia 8 stycznia 2012 r. jest niedopuszczalne.

W myśl art. 363 § 1 k.p.c., orzeczenie sądu staje się prawomocne, jeżeli nie

przysługuje co do niego środek odwoławczy lub inny środek zaskarżenia.

Wniesienie zaś niedopuszczalnego zażalenia na postanowienie sądu drugiej

instancji nie ma wpływu na datę uprawomocnienia się tego orzeczenia (art. 363 § 1

k.p.c.; por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 10 marca 1993 r. I CRN 19/93,

OSNCP 1993, nr 11, poz. 205 oraz z dnia 8 sierpnia 1995 r. II CRN 83/95, OSNC

1995, nr 11, poz. 167, a także postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26

kwietnia 2002 r., IV CZ 45/02, LEX nr 560888).

Przedmiotowa skarga na przewlekłość postępowania wniesiona została

zatem po prawomocnym zakończeniu postępowania co do istoty sprawy, jest więc

niedopuszczalna i podlega odrzuceniu na mocy art. 370 w związku z art. 394 1 § 3 i

art. 39821 k.p.c. oraz w związku z art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r.