III SPP 2/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III SPP 2/12

POSTANOWIENIE

Dnia 17 lutego 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Katarzyna Gonera (przewodniczący)

SSN Beata Gudowska (sprawozdawca)

SSN Zbigniew Korzeniowski

w sprawie ze skargi Z. Z.

na przewlekłość postępowania Sądu Apelacyjnego […]

w sprawie III AUa …/11,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 17 lutego 2012 r.,

oddala skargę.

Uzasadnienie

Z. Z. w skardze z dnia 6 grudnia 2011 r. wniósł o stwierdzenie, że Sąd

Apelacyjny,

Wydział

Pracy

i

Ubezpieczeń

Społecznych

dopuścił

się

nieuzasadnionej przewlekłości w sprawie III AUa …/11 i o przyznanie mu od

Skarbu Państwa kwoty 20.000,00 zł na podstawie art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 17

czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w

postępowaniu

przygotowawczym

prowadzonym

lub

nadzorowanym

przez

prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz.U. Nr 179,

poz. 1843 ze zm.). Na uzasadnienie skargi podniósł, że w jego sprawie, która

powinna zostać rozpatrzona niezwłocznie, po wniesieniu apelacji w marcu 2011 r. i

uzupełnieniu jej braku przez dokonanie wpłaty opłaty sądowej w kwietniu 2011 r.,

oczekiwał przez blisko 8 miesięcy na wyznaczenie rozprawy. Termin posiedzenia

sądu został wyznaczony na dzień 18 listopada 2011 r., lecz został zniesiony z

powodu choroby sędziego. W okresie od wpływu sprawy do dnia wniesienia skargi,

Sąd Apelacyjny nie podjął żadnych czynności zmierzających do załatwienia jego

sprawy, ale też po zniesieniu terminu rozprawy nie podjęto starań o wyznaczenie

kolejnego, relatywnie bliskiego terminu.

Prezes Sądu Apelacyjnego, na podstawie art. 10 ust. 3 ustawy o skardze na

naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki,

zgłosił udział w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Wskazał, że na koniec

października 2011 r. w III Wydziale Pracy Ubezpieczeń Społecznych Sądu

Apelacyjnego pozostawało do poznania ponad 1.000 spraw, a wskaźnik szybkości

postępowania wynosił 9. Tak więc, czas oczekiwania na rozpoznanie apelacji

wynosił 6-7 miesięcy. Rozprawa wyznaczona na dzień 18 listopada 2011 r. została

zarządzeniem z dnia 10 listopada 2011 r. odwołana z powodu nagłej choroby

sędziego sprawozdawcy, lecz kolejny termin rozprawy został niezwłocznie

wyznaczony zarządzeniem z dnia 16 grudnia 2011 r. na dzień 18 stycznia 2012 r.

Po przeprowadzeniu rozprawy w tym dniu został ogłoszony wyrok.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Jest oczywiste, że sądy mają tak zorganizować pracę, by sprawy

rozpoznawane były w rozsądnym czasie. Obowiązek taki wypływa z art. 45 ust. 1

Konstytucji RP oraz z art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych

wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 r. Nr 61,

poz. 284 ze zm.) i polega na takiej organizacji systemu jurysdykcyjnego, aby

właściwe sądy mogły podołać rozstrzyganiu spraw sądowych w rozsądnych

terminach. Jest to konieczne zwłaszcza przy rozstrzyganiu spraw uznanych za

wymagające szczególnie sprawnych procedur, do których zaliczają się sprawy z

zakresu

ubezpieczeń

społecznych.

Obowiązują

w nich

specjalne

zasady

procesowe, które wymagają niezwłocznego wstępnego badania sprawy przez

przewodniczącego po jej wniesieniu (art. 467 k.p.c.), podejmowania przez sąd

czynności wyjaśniających (art. 468 k.p.c.), a przede wszystkim

ustanawiają

obowiązek wyznaczenia terminu pierwszej rozprawy tak, aby od chwili wniesienia

odwołania do wyznaczenia rozprawy nie upłynęło więcej niż dwa tygodnie, chyba

że zachodzą nadzwyczajne, niedające się usunąć przeszkody (art. 471 k.p.c.). Te

dyrektywy mają odpowiednie zastosowanie do postępowania przed sądem drugiej

instancji (art. 391 § 1 k.p.c.) i nie mogą ich niweczyć trudności kadrowe sądów (por.

postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 21 marca 2006 r., III SPP 13/06, OSNP

2007 nr 7-8, poz.121 i z dnia 10 sierpnia 2007 r., III SPP 31/07, OSNP 2008 nr 2122, poz. 336).

Skarga przewidziana w ustawie o skardze na naruszenie prawa strony do

rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub

nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej

zwłoki ma charakter wstępny i stanowi doraźną interwencję przeciwdziałającą

trwającej

przewlekłości

postępowania.

Jej

funkcją

jest

przede

wszystkim

wymuszenie nadania sprawie odpowiedniego biegu, czemu służy zarówno samo

stwierdzenie przewlekłości postępowania (art. 12 ust. 2 ustawy), jak też możliwość

zalecenia podjęcia przez sąd rozpoznający sprawę co do istoty odpowiednich

czynności w wyznaczonym terminie (art. 12 ust. 3 tej ustawy). Skarga ma zapewnić

szybką reakcję na trwającą zwłokę w czynnościach sądu (por. mającą moc zasady

prawnej uchwałę siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 16 listopada 2004 r.,

III SPP 42/04, OSNP 2005 nr 5, poz. 71).

Cele te unaocznia przede wszystkim użyte w art. 2 ust. 1 ustawy w czasie

teraźniejszym określenie postępowania, którego skarga dotyczy, jako trwającego

dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy

okoliczności faktycznych i prawnych (przewlekłość postępowania), oraz brzmienie

art. 4 ust. 1 ustawy, wskazującego jako sąd właściwy do rozpoznania skargi sąd

przełożony nad sądem, przed którym toczy się postępowanie. Decydujące

znaczenie ma jednak przepis art. 5 ust. 1 ustawy stanowiący, że skargę o

stwierdzenie, iż w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiła przewlekłość

postępowania, wnosi się w toku postępowania w sprawie (por. postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 8 lipca 2005 r., III SPP 120/05, OSNP 2006 nr 5-6, poz. 102).

Z tego punktu widzenia, skarga wniesiona w dniu 6 grudnia 2011 r., w tym

samym terminie, w którym po zniesieniu – z przyczyn od Sądu Apelacyjnego

niezależnych – terminu rozprawy w dniu 18 listopada 2011 r., wyznaczony został

nowy termin posiedzenia w bardzo bliskim czasie – na dzień 18 stycznia 2012 r., w

którym sprawa została zakończona w instancji apelacyjnej, nie mogła być

uwzględniona (art. 12 ust. 1 ustawy).