III SPP 10/06 · Sąd Najwyższy

Postanowienie z dnia 16 marca 2006 r.

III SPP 10/06

Niewyznaczenie rozprawy apelacyjnej w sprawie z zakresu ubezpieczenia społecznego przez okres 23 miesięcy musi być ocenione jako przewlekłość

postępowania, której nie usprawiedliwia niewystarczająca obsada sędziowska.

Przewodniczący SSN Andrzej Wróbel, Sędziowie SN: Katarzyna Gonera,

Jerzy Kwaśniewski (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 marca

2006 r. skargi Krzysztofa P. na przewlekłość postępowania Sądu Apelacyjnego w

Poznaniu [...], z udziałem Prezesa Sądu Apelacyjnego w Poznaniu

1) s t w i e r d z i ł przewlekłość postępowania,

2) zalecił wyznaczenie rozprawy apelacyjnej w terminie jednego miesiąca od

doręczenia postanowienia,

3) przyznał Krzysztofowi P. od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego w Poznaniu kwotę 8.000 (osiem tysięcy) zł,

4) zwrócił skarżącemu 100 zł opłaty.

Uzasadnienie

Krzysztof P. wniósł skargę na przewlekłość w postępowaniu sądowym domagając się stwierdzenia przewlekłości postępowania w sprawie przed Sądem Apelacyjnym w Poznaniu, zlecenia przez Sąd Najwyższy podjęcia przez sąd rozpoznający

sprawę co do istoty odpowiedniej czynności niezwłocznie, przyznanie od Skarbu

Państwa kwoty 10.000 zł. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że w dniu 1

kwietnia 2004 r. wpłynęło do Sądu Apelacyjnego w Poznaniu jego „odwołanie” od

wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 17 lutego 2004 r. i do chwili obecnej

nie wyznaczono terminu rozprawy odwoławczej. Dnia 9 lutego 2005 r. skarżący złożył do sądu pismo z prośbą o podanie terminu rozpoznania jego sprawy. Otrzymał

odpowiedź, że okres oczekiwania na rozprawę w Sądzie Apelacyjnym w Poznaniu

wynosi 16 miesięcy od dnia wpływu sprawy i brak jest możliwości przyspieszenia

sprawy z uwagi na konieczność rozpoznania spraw oczekujących w kolejności

wpływu. Nawet ten wskazany termin został przekroczony, gdyż od zarejestrowania

sprawy w Sądzie Apelacyjnym w Poznaniu upłynęły 22 miesiące i nadal nie został

wyznaczony termin rozprawy.

W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Apelacyjnego w Poznaniu wniósł o jej

oddalenie. Nie kwestionując podanych w skardze faktów stwierdził on, że czas oczekiwania na rozprawę w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych uległ wydłużeniu w stosunku do stanu z lutego 2005 r. do 22 miesięcy ze względu na znaczny

wpływ spraw i niezmienioną obsadę sędziowską.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W postępowaniu sądowym, wynikającym z odwołania ubezpieczonego

Krzysztofa P. od decyzji ZUS z 16 kwietnia 2003 r. odmawiającej przyznania renty z

tytułu niezdolności do pracy, wyrok Sądu pierwszej instancji - Sądu OkręgowegoSądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu został wydany 17 lutego 2004 r.

Od tego wyroku (oddalającego odwołanie) ubezpieczony wniósł apelację do Sądu

Apelacyjnego w Poznaniu. Apelacja ta wpłynęła do właściwego Sądu 1 kwietnia 2004

r., ale aż dotąd - pomimo upływu ponad 23 miesięcy - Sąd Apelacyjny w Poznaniu

nie wyznaczył terminu rozprawy apelacyjnej. Powyższy stan rzeczy wynika - według

Prezesa Sądu Apelacyjnego w Poznaniu - ze znacznego wpływu spraw z zakresu

ubezpieczeń Społecznych, przy „niezmienionej obsadzie sędziowskiej”.

Sąd Najwyższy stwierdza, że niewyznaczenie rozprawy apelacyjnej przez

okres 23 miesięcy musi być ocenione jako przewlekłość postępowania, której nie

usprawiedliwiają wskazane przez Prezesa Sądu Apelacyjnego czynniki organizacyjne (że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych obsada sędziowska jest

niewystarczająca w stosunku do „znacznego wpływu spraw”). Sąd Najwyższy w

składzie rozpoznającym niniejszą skargę, podziela wyrażane już w sprawach z tego

zakresu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 8 marca 2005 r., III SPP 34/05)

stanowisko, że względy z zakresu organizacji i podziału czynności, jak w rozpatrywanym wypadku - dotyczące niedostatecznej liczby sędziów, którym przydzielane są

sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych - nie usprawiedliwiają przewlekłości

postępowania. Z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw

człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r.

(Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.) wynika obowiązek takiego organizowania

systemu jurysdykcyjnego, aby właściwe sądy mogły podołać rozstrzyganiu spraw

sądowych w rozsądnych terminach. Jest to szczególnie konieczne przy rozstrzyganiu

spraw, które w wewnętrznym porządku prawnym uzyskały w specjalnych procedurach gwarancje sprawności i szybkości postępowań sądowych. Do takich spraw należą sprawy z zakresu prawa pracy oraz ubezpieczeń społecznych, które wymagają

niezwłocznego wstępnego badania sprawy przez przewodniczącego po jej wniesieniu (art. 467 k.p.c.), podejmowania przez sąd czynności wyjaśniających (art. 468

k.p.c.), a przede wszystkim ustanawiają obowiązek wyznaczenia terminu pierwszej

rozprawy tak, aby od daty wniesienia pozwu lub odwołania do wyznaczenia rozprawy

nie upłynęło więcej niż dwa tygodnie, chyba że zachodzą nadzwyczajne, tj. niedające

się usunąć przeszkody (art. 471 k.p.c.). Te procesowe dyrektywy mają odpowiednie

zastosowanie do postępowania przed sądem drugiej instancji (art. 391 § 1 k.p.c.) i

nie mogą ich blokować trudności kadrowe sądów. Na państwie spoczywa obowiązek

zorganizowania warunków należytego sprawowania władzy jurysdykcyjnej, w tym

zapewnienia optymalnej obsady kadrowej sądów odwoławczych orzekających w

sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Nie zwalnia to oczywiście sądów

orzekających w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych od przestrzegania

procesowych zasad przewidzianych dla szybkiego i sprawnego ich osądzenia. Sądy

te w szczególności dokonują podziału czynności sędziów w nich orzekających.

Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy nie może akceptować tendencji

do dalszego wydłużania okresów oczekiwania na pierwszą rozprawę apelacyjną

poza rozsądne miary. W niniejszej sprawie takie rozsądne miary na pewno zostały

przekroczone, co uzasadniało stwierdzenie przewlekłości postępowania apelacyjnego oraz wydanie zalecenia wyznaczenia terminu rozprawy apelacyjnej w ciągu miesiąca od doręczenia odpisu orzeczenia Sądu Najwyższego (art. 12 ust. 2 i 3 ustawy z

dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania

sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, Dz.U. Nr 179, poz.

1843).

Jednocześnie Sąd Najwyższy w znacznej części uwzględnił wniosek skarżącego o przyznanie mu sumy pieniężnej, o której mowa w art. 12 ust. 4 powołanej

ustawy.