III SO 7/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III SO 7/12

POSTANOWIENIE

Dnia 12 czerwca 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Kazimierz Jaśkowski (przewodniczący)

SSN Maciej Pacuda

SSN Romualda Spyt (sprawozdawca)

w sprawie J. K.

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 12 czerwca 2012 r.,

zażalenia wnioskodawcy na postanowienie Sądu Najwyższego - Izby Pracy,

Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych

z dnia 13 marca 2012 r., sygn. akt III SO 3/12,

odrzuca zażalenie.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 13 marca 2011 r. Sąd Najwyższy po rozpoznaniu

zażalenia J. K. na postanowienie Sądu Najwyższego - Izby Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych z dnia 9 stycznia 2012 r., w sprawie III SO 3/12

(odrzucające zażalenie na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 stycznia

2010 r., którym odrzucono zażalenie na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3

listopada 2011 r., mocą którego pozostawiono bez dalszego biegu protest

przeciwko ważności wyborów do Sejmu i Senatu RP), odrzucił zażalenie jako

niedopuszczalne.

W uzasadnieniu wskazano, że orzeczenia Sądu Najwyższego nie są

zaskarżalne i ta zasada odnosi się również do zaskarżenia postanowienia, którym

odrzucono

uprzednie

zażalenie

na

postanowienie

Sądu

Najwyższego

o

pozostawieniu protestu wyborczego bez dalszego biegu.

J. K. zaskarżył to postanowienie zażaleniem, wnosząc o „uchylenie

postanowienia wydanego w postępowaniu dotkniętym wadą nieważności i bez

podstawy prawnej, rażąco naruszającego art. 2, 7, 30, 32, 40, 45 ust. 1, 77 ust. 2,

78, 129 ust. 2, 176 ust. 1, 183 ust. 2 Konstytucji RP oraz art. 3, 6.1, 13 i 14

Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności”.

W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że „rażąco naruszono art. 395 § 2

k.p.c., bowiem zażalenie z dnia 14 lutego 2012 r. oczywiście uzasadnione i

zarzucające nieważność postępowania winno być przekazane Izbie SN”. Wskazano

ponadto, że „Nie wykazano bezzasadności żadnego z zarzutów zażalenia a

wywody prawne są dowodem poświadczenia nieprawdy o znaczeniu prawnym ze

szkodą dla państwa prawa, czyli nas wszystkich. Sąd Najwyższy nie jest

najwyższym organem władzy sądowniczej bowiem jest jedynie jednym z

naczelnych organów tej władzy, której przewodzi Trybunał Konstytucyjny i którego

też dotyczy bezwzględny art. 176.1 Konstytucji RP. Kodeks wyborczy absolutnie

nie stanowi iż w sprawie ważności wyborów parlamentarnych od orzeczeń 3

sędziów SN nie przysługują zażalenia bowiem są one wydane w I instancji cywilnej

i co jest oczywiste, a art. 6.1 Konwencji o OPC i PW dotyczy zarówno I jak i II

instancji sądowej bez wpływu na art. 13 Konwencji.”

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie nie jest dopuszczalne i dlatego zostało odrzucone. Sąd Najwyższy

podtrzymuje

stanowisko

w

tej

kwestii

wyrażone

w

postanowieniu

Sądu

Najwyższego z dnia 13 marca 2012 r. III SO 3/12, przytaczając tezy jego

uzasadnienia:

1. Odwołanie się w zażaleniu do szeregu przepisów procedury cywilnej jest

nietrafne, dlatego że sprawy nie rozpoznawał sąd powszechny. Nawet gdyby

zaskarżone postanowienie o odrzuceniu środka zaskarżenia (zażalenia)

wydał sąd powszechny, to badaniu nie podlegałoby orzeczenie, od którego

ten środek zaskarżenia został wniesiony, lecz tylko czy dopuszczalne jest

samo zaskarżenie (zażalenie) uprzedniego orzeczenia o odrzuceniu środka

zaskarżenia. W postępowaniu cywilnym nie każde orzeczenie sądu

powszechnego drugiej instancji podlega zaskarżeniu.

2. W

tej

sprawie

rozważania

dotyczące

postępowania

przed

sądem

powszechnym nie są konieczne, gdyż orzeczenia Sądu Najwyższego nie są

zaskarżalne i ta zasada odnosi się również do zaskarżenia postanowienia,

którym odrzucono uprzednie zażalenie na postanowienie Sądu Najwyższego

o pozostawieniu protestu wyborczego bez dalszego biegu, jak również do

zaskarżenia postanowienia, którym odrzucono uprzednie zażalenie na

postanowienie o odrzuceniu zażalenia na postanowienie Sądu Najwyższego

o pozostawieniu protestu wyborczego bez dalszego biegu.

3. Zaskarżalność orzeczenia Sądu Najwyższego stanowiłaby wyjątek, który

musiałby być wyraźnie uregulowany.

4. Wyłączenie zaskarżenia orzeczeń Sądu Najwyższego wynika z ustrojowego

usytuowania tego Sądu (art. 175 i art. 183 Konstytucji RP), który nie jest

sądem powszechnym, a więc ani sądem pierwszej, ani sądem drugiej

instancji.

5. Podstawą zaskarżenia nie może być art. 176 ust. 1 Konstytucji RP, gdyż

zasada

dwuinstancyjności

postępowania

dotyczy

jedynie

spraw

przekazanych na mocy ustaw do właściwości sądów powszechnych.

6. Sąd Najwyższy nie sprawuje w tym przypadku wymiaru sprawiedliwości w

trybie nadzoru nad działalnością sądów powszechnych (art. 183 ust. 1

Konstytucji RP), lecz spełnia inne zadanie określone w ustawie (art. 183 ust.

2 Konstytucji).

7. Zakres tych zadań (funkcji) Sądu Najwyższego jest ściśle określony w

ustawie z 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym – art. 1 (Dz.U. Nr 240,

poz. 2052 ze zm.). Przepisy tej ustawy, w szczególności dotyczące

postępowania przed Sądem Najwyższym (art. 57 i następne), nie pozwalają

przyjąć, iżby orzeczenie Sądu Najwyższego podlegało zaskarżeniu. Wszelka

kontrola orzeczeń Sądu Najwyższego musiałaby zostać wyraźnie określona

w ustawie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 29 czerwca 2011 r., III

SO 4/11, LEX nr 1095949).

8. W każdym systemie sądownictwa istnieje najwyższa instancja sądowa,

której orzeczenia nie podlegają dalszemu zaskarżeniu. Tak jest co do

orzeczeń – wyroków i postanowień – Sądu Najwyższego. Stronie nie

przysługuje ani zażalenie (art. 3941 k.p.c.), ani skarga kasacyjna (art. 3981

k.p.c.), ani skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego

orzeczenia (art. 4241 k.p.c.) – (postanowienie Sądu Najwyższego z 20

czerwca 2007 r., I UZ 13/07, LEX nr 898802).

9. Pierwotne postanowienie o pozostawieniu protestu wyborczego wydał Sąd

Najwyższy w szczególnym trybie ustawy z 5 stycznia 2011 r. Kodeks

wyborczy (Dz.U. nr 21, poz. 112 ze zm.). Ustawa ta nie zmienia zasady, iż

orzeczenia Sądu Najwyższego nie są zaskarżalne. Skoro właściwość sądów

i postępowanie przed sądami określają tylko ustawy, to również w ustawie

musi być wyraźnie określony środek zaskarżenia (art. 176 ust. 2 Konstytucji

RP). Zatem zaskarżenie postanowienia Sądu Najwyższego z 13 marca 2012

r., III SO 3/12, nie jest dopuszczalne dlatego, że nie został określony środek

zaskarżenia orzeczenia Sądu Najwyższego.

10. Art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności,

określający prawo do sądu i rzetelnego procesu, nie gwarantuje jurysdykcji

drugiego stopnia (nie wymaga kontroli rozstrzygnięcia przez drugą instancję

sądową). Wymaga tego dopiero art. 2 Protokołu nr 7 do Konwencji, lecz tylko

w przypadku uznania przez sąd za winnego popełnienia przestępstwa.

Wyjątkiem od tej sytuacji jest przypadek, gdy dana osoba była sądzona w

pierwszej instancji przez Sąd Najwyższy. Konsekwentnie skoro odrzucenie

zaskarżenia nie jest sprzeczne z art. 6, to nie ma znaczenia odwołanie się

żalącego do art. 13 tej Konwencji, niezależnie od tego, że orzeczenie w

sprawie wydał Sąd Najwyższy jako najwyższa instancja sądowa, sprawa zaś

dotyczyła szczególnego uprawnienia do protestu wyborczego, którego

przesłanki określa ustawa.

Z tych motywów orzeczono jak w sentencji.