III SO 3/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III SO 3/12

POSTANOWIENIE

Dnia 13 marca 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jerzy Kuźniar (przewodniczący)

SSN Katarzyna Gonera

SSN Zbigniew Korzeniowski (sprawozdawca)

w sprawie J. K.

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 13 marca 2012 r.,

zażalenia na postanowienie Sądu Najwyższego - Izby Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych

z dnia 9 stycznia 2012 r.,

odrzuca zażalenie.

UZASADNIENIE

J. K. wniósł zażalenie na postanowienie Sądu Najwyższego z 9 stycznia

2012 r., którym odrzucono jego zażalenie na postanowienie Sądu Najwyższego z 3

listopada 2011 r., mocą którego pozostawiono bez dalszego biegu jego protest

przeciwko ważności wyborów do Sejmu i Senatu RP.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie nie jest dopuszczalne i dlatego zostało odrzucone.

Przeciwne stanowisko skarżącego nie jest zasadne. Nie ma znaczenia

odwołanie się w zażaleniu do szeregu przepisów procedury cywilnej, dlatego że

sprawy nie rozpoznawał sąd powszechny. Nawet gdyby zaskarżone postanowienie

o odrzuceniu środka zaskarżenia (zażalenia) wydał sąd powszechny, to badaniu

nie podlegałoby orzeczenie, od którego ten środek zaskarżenia został wniesiony,

lecz tylko czy dopuszczalne jest samo zaskarżenie (zażalenie) uprzedniego

orzeczenia o odrzuceniu środka zaskarżenia. W postępowaniu cywilnym nie każde

orzeczenie sądu powszechnego drugiej instancji podlega zaskarżeniu.

W

tej

sprawie

rozważania

dotyczące

postępowania

przed

sądem

powszechnym nie są konieczne, gdyż orzeczenia Sądu Najwyższego nie są

zaskarżalne i ta norma odnosi się również do zaskarżenia postanowienia, którym

odrzucono

uprzednie

zażalenie

na

postanowienie

Sądu

Najwyższego

o

pozostawieniu protestu wyborczego bez dalszego biegu

Zaskarżalność orzeczenia Sądu Najwyższego stanowiłaby wyjątek, który

musiałby być wyraźnie uregulowany.

Wyłączenie zaskarżenia orzeczeń Sądu Najwyższego wynika z ustrojowego

usytuowania tego Sądu (art. 175 i art. 183 Konstytucji RP), który nie jest sądem

powszechnym, a więc ani sądem pierwszej, ani sądem drugiej instancji. Podstawą

zaskarżenia nie może być zatem art. 518 k.p.c. Będąc najwyższym organem

władzy sądowniczej, Sąd Najwyższy zawsze orzeka poza tokiem instancji. Nie jest

nią również art. 176 ust. 1 Konstytucji RP, gdyż zasada dwuinstancyjności

postępowania dotyczy jedynie spraw przekazanych na mocy ustaw do właściwości

sądów powszechnych.

Sąd Najwyższy nie sprawuje w tym przypadku wymiaru sprawiedliwości w

trybie nadzoru nad działalnością sądów powszechnych (art. 183 ust. 1 Konstytucji

RP), lecz spełnia inne zadanie określone w ustawie (art. 183 ust. 2 Konstytucji).

Zakres tych zadań (funkcji) Sądu Najwyższego jest ściśle określony w

ustawie z 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym – art. 1 (Dz.U. Nr 240, poz.

2052 ze zm.). Przepisy tej ustawy, w szczególności dotyczące postępowania przed

Sądem Najwyższym (art. 57 i następne), nie pozwalają przyjąć, iżby orzeczenie

Sądu Najwyższego podlegało zaskarżeniu. Wszelka kontrola orzeczeń Sądu

Najwyższego musiałaby zostać wyraźnie określona w ustawie (por. postanowienie

Sądu Najwyższego z 29 czerwca 2011 r., III SO 4/11, LEX nr 1095949).

W każdym systemie sądownictwa istnieje najwyższa instancja sądowa, której

orzeczenia nie podlegają dalszemu zaskarżeniu. Tak jest co do orzeczeń –

wyroków i postanowień – Sądu Najwyższego. Stronie nie przysługuje ani zażalenie

(art. 3941 k.p.c.), ani skarga kasacyjna (art. 3981 k.p.c.), ani skarga o stwierdzenie

niezgodności

z

prawem

prawomocnego

orzeczenia

(art.

424 1

k.p.c.)

–

(postanowienie Sądu Najwyższego z 20 czerwca 2007 r., I UZ 13/07, LEX nr

898802).

Pierwotne postanowienie o pozostawieniu protestu wyborczego wydał Sąd

Najwyższy w szczególnym trybie ustawy z 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy

(Dz.U. nr 21, poz. 112 ze zm.). Ustawa ta nie zmienia zasady, iż orzeczenia Sądu

Najwyższego nie są zaskarżalne. Skoro właściwość sądów i postępowanie przed

sądami określają tylko ustawy, to również w ustawie musi być wyraźnie określony

środek zaskarżenia (art. 176 ust. 2 Konstytucji RP). Zatem zaskarżenie

postanowienia Sądu Najwyższego z 9 stycznia 2012 r., III SO 15/11, nie jest

dopuszczalne nie z tego powodu, że ma zastosowanie zasada zaskarżalności z

art. 78 Konstytucji i brak jest określenia wyjątku od tej zasady, lecz dlatego że nie

został określony środek zaskarżenia orzeczenia Sądu Najwyższego.

Art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności,

określający prawo do sądu i rzetelnego procesu, nie gwarantuje jurysdykcji

drugiego stopnia (nie wymaga kontroli rozstrzygnięcia przez drugą instancję

sądową). Wymaga tego dopiero art. 2 Protokołu nr 7 do Konwencji, lecz tylko w

przypadku uznania przez sąd za winnego popełnienia przestępstwa. Wyjątkiem od

tej sytuacji jest przypadek gdy dana osoba była sądzona w pierwszej instancji przez

Sąd Najwyższy. Konsekwentnie skoro odrzucenie zaskarżenia nie jest sprzeczne z

art. 6, to nie ma znaczenia odwołanie się żalącego do art. 13 tej Konwencji,

niezależnie od tego, że orzeczenie w sprawie wydał Sąd Najwyższy jako najwyższa

instancja sądowa, sprawa zaś dotyczyła szczególnego uprawnienia do protestu

wyborczego, którego przesłanki określa ustawa.

Z tych motywów orzeczono jak w sentencji.