III SO 11/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III SO 11/11

POSTANOWIENIE

Dnia 9 stycznia 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Kazimierz Jaśkowski (przewodniczący)

SSN Halina Kiryło

SSN Maciej Pacuda (sprawozdawca)

w sprawie z wniosku Z. N.

o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Sądu Najwyższego z

dnia 25 października 2011 r., w sprawie III SW 111/11,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 9 stycznia 2012 r.,

odrzuca skargę.

UZASADNIENIE

Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 25 października 2011 r., wydanym w

sprawie III SW 111/11 pozostawił bez dalszego biegu protest wyborczy wniesiony

przez uczestnika postępowania Z. N.

W piśmie procesowym z dnia 3 listopada 2011 r. uczestnik postępowania Z.

N. zawarł

wniosek

(skargę)

o

wznowienie

postępowania

zakończonego

wymienionym wyżej postanowieniem. Podniósł równocześnie, że w jego ocenie

postanowienie to zostało wydane z obrazą art. 242 Kodeksu Wyborczego,

albowiem opinia wydana przez Prokuratora Generalnego została dostarczona

Sądowi dopiero w dniu 28 października 2011 r., tj. trzy dni po dacie wydania przez

Sąd Najwyższy opinii. Takie działanie wyczerpuje zaś znamiona art. 231 k.k. i

skutkuje złożeniem przez uczestnika postępowania zawiadomienia o niedopełnieniu

przez sędziów Sądu Najwyższego obowiązków służbowych. Skarżący dodał także,

iż w przekazanym proteście wyborczym wskazał w sposób wystarczająco wyraźny,

że przy sporządzaniu list poparcia zawierających podpisy wyborców, doszło do

przestępstwa z art. 248 k.k.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Zgodnie z treścią art. 242 § 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks

wyborczy (Dz. U. Nr 21, poz. 1510 ze zm.) Sąd Najwyższy rozpatruje protest

wyborczy w składzie 3 sędziów w postępowaniu nieprocesowym i wydaje, w formie

postanowienia, opinię w sprawie protestu. W myśl § 2 tego przepisu opinia, o której

mowa w § 1, powinna zawierać ustalenia co do zasadności zarzutów protestu, a w

razie potwierdzenia zasadności zarzutów - ocenę, czy przestępstwo przeciwko

wyborom lub naruszenie przepisów Kodeksu miało wpływ na wynik wyborów.

Stosownie do art. 243 § 1 Kodeksu wyborczego Sąd Najwyższy pozostawia jednak

bez dalszego biegu protest wniesiony przez osobę do tego nieuprawnioną lub

niespełniający warunków określonych w art. 241. Zgodnie art. 243 § 2 tej ustawy

Sąd Najwyższy pozostawia bez dalszego biegu również protest dotyczący sprawy,

co do której w kodeksie przewiduje się możliwość wniesienia przed dniem

głosowania skargi lub odwołania do sądu lub do Państwowej Komisji Wyborczej.

Przedstawione regulacje wyraźnie wskazują, że Sąd Najwyższy, w

zależności od okoliczności konkretnej sprawy, może wydać dwojakiego rodzaju

postanowienie.

Takie,

które

stanowi

opinię

wyrażoną

po

merytorycznym

rozpatrzeniu protestu, oraz takie, które nie zawiera oceny merytorycznej, lecz

jedynie ocenę, czy protest spełnia warunki umożliwiające jego rozpatrzenie

określone w art. 241, a także czy dotyczy on sprawy, co do której w kodeksie

przewiduje się możliwość wniesienia przed dniem głosowania skargi lub odwołania

do sądu lub do Państwowej Komisji Wyborczej. Wydane przez Sąd Najwyższy tym

drugim przypadku postanowienie o pozostawieniu protestu bez dalszego biegu nie

odnosi się więc do istoty protestu, przez co ma charakter czysto formalny.

Fakt, iż rozpatrzenie protestu wyborczego następuje w postępowaniu

nieprocesowym, upoważnia z kolei do przyjęcia, że ewentualne wznowienie

postępowania zakończonego postanowieniem wydanym przez Sąd Najwyższy w

odniesieniu do protestu wyborczego może nastąpić jedynie na podstawie art. 524

k.p.c. Przepis ten w § 1 wskazuje jednak, iż uczestnik postępowania może żądać

wznowienia

postępowania

zakończonego

wyłącznie

prawomocnym

postanowieniem orzekającym co do istoty sprawy, przy czym nawet w takim

przypadku wznowienie postępowania nie jest dopuszczalne, jeżeli postanowienie

kończące postępowanie może być zmienione lub uchylone.

Przenosząc opisane regulacje na grunt rozpoznawanej sprawy, Sąd

Najwyższy stwierdza przede wszystkim, że postępowanie zainicjowane protestem

wyborczym wniesionym przez Z. N. zostało zakończone postanowieniem o

pozostawieniu tego protestu bez dalszego biegu. Postanowienie to, co już wyżej

zostało

podniesione

(analogicznie,

jak

np.

postanowienie

o

umorzeniu

postępowania, czy też postanowienie o odrzuceniu wniosku bądź innego pisma

procesowego inicjującego postępowanie sądowe), nie jest zaś z całą pewnością

postanowieniem orzekającym co do istoty sprawy, lecz ma wyłącznie formalny

charakter. Nie zawiera ono bowiem rozstrzygnięcia merytorycznego. Skoro zaś

wznowienie postępowania nieprocesowego dopuszczalne jest tylko wówczas, gdy

postępowanie to zostało zakończone prawomocnym postanowieniem co do istoty

sprawy, to a contrario nie jest ono dopuszczalne, gdy postępowanie zostało

zakończone postanowieniem wprawdzie kończącym postępowanie w sprawie, ale

nie zawierającym rozstrzygnięcia merytorycznego (por. postanowienia Sądu

Najwyższego: z dnia 31 stycznia 2001 r., III CO 14/00, LEX nr 548856 oraz z dnia

24 maja 2007 r., V CZ 44/07, LEX nr 611448).

Niezależnie od przedstawionych wyżej rozważań Sąd Najwyższy uznaje za

konieczne podnieść i to, że w myśl art. 244 § 1 i 2 Kodeksu wyborczego o ważności

wyborów oraz o ważności wyboru posła, przeciwko któremu wniesiono protest,

rozstrzyga, na podstawie sprawozdania z wyborów przedstawionego przez

Państwową Komisję Wyborczą oraz opinii wydanych w wyniku rozpoznania

protestów, Sąd Najwyższy w składzie całej Izby Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i

Spraw Publicznych, podejmując w tym przedmiocie uchwałę. Oznacza to, że także

postanowienia Sądu Najwyższego wydane w składzie trzech sędziów, zawierające

jedynie opinię wydaną w wyniku rozpoznania poszczególnych protestów, nie

kończą postępowania w sprawie tych protestów, gdyż ostateczne stanowisko w tym

przedmiocie podejmuje Sąd Najwyższy w składzie całej Izby Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych. Dlatego też niedopuszczalna jest również skarga

o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej takim postanowieniem.

Wskazane stanowisko ma utrwalony charakter w judykaturze Sądu Najwyższego

i choć

zostało

ono

wypracowane

w

sprawach

opartych

na

przepisach

nieobowiązujących już ordynacji wyborczych, to jednak zachowuje nadal

aktualność (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 23 października 2000 r.,

III SW 65/00, OSNAPiUS 2001, nr 3, poz. 92, z dnia 6 stycznia 2006 r., III SO

36/05, z dnia 17 sierpnia 2006 r., III SO 16/06, czy też z dnia 15 lipca 2008 r., III SO

8/08).

Na koniec wypada zauważyć, iż powołany wcześniej art. 524 k.p.c. nie

reguluje problematyki wznowienia postępowania nieprocesowego wyczerpująco,

toteż w sytuacjach wykraczających poza jego unormowania należy stosować

odpowiednio przepisy art. 399 – 416 k.p.c. zawierające regulacje dotyczące

wznowienia

postępowania

procesowego.

odpowiednie

zastosowanie

w

odniesieniu

Wypada

do

zatem

wznowienia

stwierdzić,

że

postępowania

nieprocesowego będzie miał także art. 410 § 1 k.p.c., zgodnie z którym sąd

odrzuca skargę (o wznowienie postępowania) wniesioną po upływie przepisanego

terminu, niedopuszczalną lub nieopartą na ustawowej podstawie wznowienia,

a postanowienie w tym przedmiocie może być wydane na posiedzeniu niejawnym.

Mając na względzie fakt, iż skarga (wniosek) uczestnika postępowania Z. N.

dotyczyła postanowienia, które – z przyczyn wcześniej wskazanych – przede

wszystkim nie było postanowieniem co do istoty sprawy, oraz opierając się na treści

art. 410 § 1 k.p.c. w związku z art. 524 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w

sentencji.