III SK 9/13 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III SK 9/13

POSTANOWIENIE

Dnia 3 października 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Halina Kiryło

w sprawie z powództwa Polskiej Telefonii Cyfrowej Spółki Akcyjnej z siedzibą w W.

przeciwko Prezesowi Urzędu Komunikacji Elektronicznej

z udziałem TK T. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W.

o zmianę umowy,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych w dniu 3 października 2013 r.,

na skutek skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 12 czerwca 2012 r.,

1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,

2. zasądza od Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej na

rzecz Polskiej Telefonii Cyfrowej Spółki Akcyjnej z siedzibą w W.

kwotę 270 (dwieście siedemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu

kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym.

UZASADNIENIE

Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 12 czerwca 2012 r., oddalił apelację

Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej od wyroku Sądu Okręgowego z dnia 22

sierpnia 201 r., w sprawie z odwołania Polskiej Telefonii Cyfrowej S.A. z/s w W.

(powód) od decyzji Prezesa Urzędu z dnia 13 lipca 2009 r.

Powyższą decyzją Prezes Urzędu zmienił postanowienia umowy o

połączeniu sieci i wzajemnych rozliczeniach zawartą między powodem a

Telekomunikacją K. Sp. z o.o. (zainteresowany) w ten sposób, że ustalił stawki

rozliczeniowe za ruch zakańczany w sieci mobilnej powoda na kwotę 0,1677 zł od

dnie 7 sierpnia 2009 r.

Powód zaskarżył powyższą decyzję odwołaniem w całości. Sąd Okręgowy

ustalił, że zaskarżoną decyzją Prezes Urzędu zmienił postanowienia umowy między

powodem a zainteresowanym w zakresie stawki za zakańczanie połączenia w sieci

powoda w sposób zgodny z harmonogramem zmiany stawek, jaki wynikał dla

powoda z decyzji MTR, tj. decyzji z dnia 22 października 2008 r. Sąd Okręgowy

uznał odwołanie powoda za zasadne z następujących powodów. Po pierwsze,

Prezes Urzędu naruszył art. 15 pkt 3 i art. 16 ust. 1 Prawa telekomunikacyjnego

udostępniając do konsultacji projekt decyzji o innym zakresie (węższym) niż

zaskarżona decyzja. W ten sposób Prezes Urzędu nie przeprowadził w odniesieniu

do zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji postępowania konsultacyjnego. Po

drugie, z uwagi na znany Sądowi z urzędu fakt prawomocnego uchylenia decyzji

MTR, Prezes Urzędu naruszył art. 28 ust. 1 pkt 1 i 2 w związku z art. 30 Prawa

telekomunikacyjnego. Zaskarżona decyzja ma charakter konstytutywny i wywołuje

skutki ex nunc, jednakże przy rozpoznawaniu odwołania sąd zobowiązany jest

uwzględnić stan rzeczy istniejący w dacie zamknięcia rozprawy. Oznacza to, że

brak jest obecnie podstawy faktycznej do stosowania w umowach między powodem

a zainteresowanym stawek określonych w decyzji MTR. Z treści uzasadnienia

decyzji wynika zaś, że podstawą faktyczna rozstrzygnięcia w zakresie stawek było

wejście do obrotu prawnego nieprawomocnej decyzji MTR.

Oddalając apelację Prezesa Urzędu od wyroku Sądu Okręgowego, Sąd

drugiej instancji zwrócił uwagę, że zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja ustala

stawki z tytułu zakańczania połączeń głosowych w publicznej ruchomej sieci

telefonicznej powoda na poziomie wynikającym z obowiązków nałożonych na

powoda na podstawie decyzji MTR. Wynika to zarówno z sentencji decyzji, jak i jej

uzasadnienia. Decyzja MTR obowiązywała w dacie wydania decyzji zaskarżonej w

niniejszej sprawie. Następnie została jednak uchylona na etapie postępowania

sądowego. Uchylenie takiej decyzji powoduje skutek ex nunc, co oznacza, że brak

było podstawy faktycznej do wydania zaskarżonej decyzji. Sąd rozstrzygający

sprawę jest zaś obowiązany brak pod uwagę stan istniejący w chwili zamknięcia

rozprawy, czyli stan w którym zaskarżona decyzja ustala stawki z tytułu

zakańczania połączeń głosowych w publicznej ruchomej sieci telefonicznej powoda

wyłącznie na podstawie nieistniejącej już decyzji MTR, bez przytoczenia analizy

kosztów prowadzącej do takich właśnie ustaleń.

Prezes Urzędu zaskarżył wyrok Sądu Apelacyjnego skargą kasacyjną w

całości.

Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania Prezes Urzędu

powołał się na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego oraz

potrzebę

wykładni

przepisów

prawa

budzących

poważne

wątpliwości

interpretacyjne.

W zakresie dotyczącym art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Prezes Urzędu powołał się

na potrzebę rozstrzygnięcia problem, czy w świetle brzmienia przepisu art. 47964 §

2 k.p.c. uzasadnione jest przyjęcie poglądu, że prawomocne uchylenie przez sąd

powszechny

decyzji

Prezesa

Urzędu

zobowiązującej

przedsiębiorcę

telekomunikacyjnego do dostosowania stawki z tytułu zakańczania połączeń

głosowych w jego publicznej sieci telefonicznej do określonego w tej decyzji

poziomu, z uwagi na to, że nie zostało przeprowadzone postępowanie

konsultacyjne, o którym mowa w art. 15 pkt 3 Prawa telekomunikacyjnego, ma

skutek ex tunc, czy też skutek ex nunc?

W zakresie dotyczącym art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. Prezes Urzędu podnosi, że

należy wyjaśnić, czy w sprawach z odwołań od decyzji Prezesa Urzędu w

rozumieniu art. 206 ust. 2 Prawa telekomunikacyjnego za podstawę Sąd za

podstawę orzekania powinien uznać stan faktyczny i prawny z chwili orzekania, czy

tez chwili wydania decyzji.

Powód w odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezesa Urzędu wniósł o wydanie

postanowienia o odmowie przyjęcia skargi do rozpoznania i zasądzenie kosztów

postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

Skarga kasacyjna Prezesa Urzędu nie kwalifikowała się do przyjęcia celem

jej merytorycznego rozpoznania.

Sformułowane przez Prezesa Urzędu zagadnienie prawne nie odnosi się do

problemów prawnych występujących w niniejszej sprawie. Analogicznie, jak w

postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 24 września 2013 r., III SK 8/13,

zagadnienie to nawiązuje wprost do zapatrywań prawnych wyrażonych w

uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sądu drugiej instancji. Jednakże kwestia, czy

uchylenia decyzji Prezesa Urzędu, takiej jak decyzja MTR, wywołuje skutki ex nunc

czy ex tunc nie ma znaczenia dla ewentualnego rozstrzygnięcia o prawidłowości

zaskarżonego wyroku. Orzeczenie to opiera się bowiem na założeniu, zgodnie z

którym uchylenia decyzji MTR wpływa bezpośrednio na postępowanie sądowe z

odwołań od późniejszych decyzji Prezesa Urzędu, w których Prezes Urzędu

ukształtował stosunki umowne między przedsiębiorcami telekomunikacyjnymi w

oparciu o obowiązki nałożone na powoda we wcześniejszej decyzji. Ten problem

prawny stanowi zaś odpowiednik problemu decyzji zależnej, a nie skuteczności ex

tunc albo ex nunc uchylenia decyzji Prezesa Urzędu.

Natomiast w kwestii potrzeby wykładni art. 316 § 1 k.p.c. i stosowania tego

przepisu w sprawach z zakresu regulacji komunikacji elektronicznej Sąd Najwyższy

wypowiadał się już kilkukrotnie (por. w szczególności wyroki Sądu Najwyższego z

dnia 20 września 2011 r., III SK 55/10 oraz z dnia 7 lipca 2011 r., III SK 52/10). Jak

wskazano w uzasadnieniu postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 13 sierpnia

2013 r., III SK 63/12 z dotychczasowego orzecznictwa wynika konieczność

uwzględnienia przy stosowaniu art. 316 § 1 k.p.c. specyfiki tych spraw. Spór między

przedsiębiorcą a regulatorem dotyczy legalności i celowości (zasadności) wydanej

przez Prezesa Urzędu decyzji, zaś zadaniem Sądu orzekającego w sprawie z

odwołania

od

decyzji

Prezesa

Urzędu

jest

udzielenie

ochrony

prawnej

przedsiębiorcy wnoszącemu odwołanie poprzez weryfikację decyzji Prezesa

Urzędu w zakresie wskazanym w odwołaniu (wyroki Sądu Najwyższego z dnia 23

czerwca 2013 r., III SK 36/12 oraz z dnia 18 maja 2012 r., III SK 37/11). Cezurę dla

ustalenia

stanu faktycznego

sprawy,

rozumianego

jako

stan

i problemy

funkcjonowania rynku telekomunikacyjnego, które ma sanować interwencja

regulatora, stanowi data wydania decyzji. Analogicznie przedstawia się kwestia

stanu prawnego, według którego oceniana jest legalność i celowość decyzji, chyba

że z przepisów przejściowych wynikają odmienne unormowania w tym zakresie.

Dostrzegana przez Sąd Najwyższy specyfika spraw z zakresu regulacji komunikacji

elektronicznej, w których to sprawach większość decyzji Prezesa Urzędu

kształtujących stosunki cywilnoprawne między uczestnikami rynku korzysta z

rygoru natychmiastowej wykonalności pomimo zaskarżenia decyzji do sądu, nie stoi

w żaden sposób na przeszkodzie uwzględnianiu w toku postępowania sądowego

uchylenia decyzji Prezesa Urzędu, na podstawie której kształtowane są obowiązki

przedsiębiorcy telekomunikacyjnego w kolejnych decyzjach, w sytuacji gdy do

uchylenia decyzji doszło z powodów rzutujących na dopuszczalność lub

prawidłowość ukształtowania obowiązków regulacyjnych w pierwotnej decyzji, na

której z kolei bazują decyzje późniejsze.

Mając powyższe na uwadze, z mocy art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy

orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto

stosownie do art. 108 § 1 w związku z art. 398²¹ k.p.c. oraz § 13 ust. 4 pkt 2 w

związku z § 18 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28

września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez

Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U.

Nr 163, poz. 1348 ze zm.).