III SK 8/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III SK 8/12

POSTANOWIENIE

Dnia 27 września 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jerzy Kwaśniewski

w sprawie z powództwa PGE Obrót Spółki Akcyjnej w R.

przeciwko Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki

o nałożenie kary pieniężnej,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych w dniu 27 września 2012 r.,

na skutek skarg kasacyjnych strony powodowej i strony pozwanej od wyroku Sądu

Apelacyjnego

z dnia 29 czerwca 2011 r.,

odmawia przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej strony

powodowej i skargi kasacyjnej strony pozwanej.

UZASADNIENIE

Prezes Urzędu Regulacji Energetyki (dalej jako Prezes Urzędu) decyzją z

dnia 29 sierpnia 2008 r. nałożył na Zakłady Energetyczne S.A. z/s w L. (obecnie

PGE Obrót S.A. z/s w R., dalej jako powód) kare pieniężną w wysokości

8.750.716,30 zł za niewywiązanie się w roku 2006 z obowiązku zakupu oferowanej

energii elektrycznej wytworzonej w skojarzeniu z wytwarzaniem ciepła (dalej jako

energia czerwona).

Powód wniósł odwołanie od powyższej decyzji. Sąd Okręgowy wyrokiem z

dnia 7 maja 2009 r. zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że umorzył

postępowanie. Na skutek apelacji wniesionej przez Prezesa Urzędu, Sąd

Apelacyjny wyrokiem z dnia 17 lutego 2010 r. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał

sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, opierając się na

stanowisku Sądu Najwyższego wyrażonym w uchwale z dnia 6 listopada 2009 r., III

SZP 2/09. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 13

września 2010 r., oddalił odwołanie powoda.

Powód zaskarżył powyższy wyrok apelacją w całości. Sąd Apelacyjny

wyrokiem z dnia 29 czerwca 2011 r., zmienił wyrok Sądu Okręgowego w ten

sposób, że obniżył karę pieniężną nałożoną na powoda z kwoty 8.750.716,30 zł do

kwoty 1.500.196,29 zł, a w pozostałym zakresie oddalił apelację. Sąd Apelacyjny

wyjaśnił, że zasadniczą okolicznością mająca znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy

była kwalifikacja umowy sprzedaży energii na tzw. wymianę, zawartej przez

powoda z Zakładami Azotowymi Puławy S.A., jako umowy sprzedaży energii

odbiorcy końcowemu. Z treści tej umowy oraz wyjaśnień udzielonych Prezesowi

Urzędu przez Zakłady Azotowe Puławy S.A. wynika, że nabyta na podstawie tej

umowy energia została zużyta na własne potrzeby nabywcy oraz, że nie był on

zobowiązany do dalszej odsprzedaży nabytej od powoda energii. Zmieniając

wysokość kary pieniężnej Sąd Apelacyjny uznał, że w piśmie powoda z dnia 9

września 2010 r. zawarto wyliczenie kary w oparciu o wzór matematyczny

znajdujący się obecnie w art. 56 ust. 2a pkt 3 Prawa energetycznego przy

określeniu jednostkowej opłaty zastępczej, o której mowa w art. 9a ust. 8a Prawa

energetycznego za okres najbliższy rokowi 2006, tj. za II półrocze 2007 r. W ocenie

Sądu Apelacyjnego taka metoda, polegająca na uwzględnieniu średniej ceny

energii elektrycznej na rynku konkurencyjnym ogłaszanej przez Prezesa Urzędu na

podstawie art. 23 ust. 2 pkt 18b Prawa energetycznego za pierwszy okres, kiedy

cena ta została ogłoszona, jest metodą prawidłową do ustalenia wysokości kary

pieniężnej, pozwalającą na zastosowanie wobec przedsiębiorcy przepisów ustawy

względniejszej zgodnie z zapatrywaniami prawnymi wyrażonymi w uzasadnieniu

uchwały Sądu Najwyższego z dnia 2 listopada 2009 r., III SZP 2/09.

Powód zaskarżył wyrok Sądu Apelacyjnego skargą kasacyjną w części

oddalającej apelację powoda. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie art. 535

k.c. w związku z art. 155 § 2 k.c. i art. 348 k.c.; art. 3 pkt 13a w związku z art. 3 pkt

13 Prawa energetycznego oraz § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 9

grudnia 2004 r.; art. 9a ust. 8 oraz art. 56 ust. 1 pkt 1a i ust. 6 Prawa

energetycznego, a także art. 328 § 2 k.p.c. Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej

do rozpoznania powód powołał się na występowanie w sprawie dwóch zagadnień

prawnych. Pierwsze z nich dotyczy tego, czy „na gruncie art. 155 k.c. można uznać

za skutecznie zrealizowaną umowę sprzedaży energii elektrycznej w sytuacji, w

której nie doszło do jej dostarczenia odbiorcy oraz czy na gruncie art. 348 k.c.

wystarczającym środkiem do przeniesienia energii elektrycznej i jej wydania, w

sytuacji gdy nie dochodzi do fizycznej dostawy tej energii, jest samo zawarcie

umowy sprzedaży energii elektrycznej?”. Drugie z podniesionych przez powoda

zagadnień

prawnych

dotyczy

następującego

problemu:

„czy

na

gruncie

postanowień prawa dotyczących obowiązków zakupu energii powstałej w

skojarzeniu, o którym mowa w art. 9a Prawa energetycznego sprzedażą energii

elektrycznej odbiorcy końcowemu jest sprzedaż dokonywana na rzecz podmiotu,

który zarówno zużywa energię na własne potrzeby, jak i prowadzi handel energią

elektryczną, posiadając w tym względzie koncesję, jeżeli zakupiona energia

elektryczna nie została przez taki podmiot przetransportowana, odebrana i fizycznie

zużyta i podmiot ten nie zawarł żadnej umowy przewidującej transport, odbiór i

fizyczne zużycie zakupionej energii?”.

Prezes Urzędu również zaskarżył wyrok Sądu Apelacyjnego skargą

kasacyjną w części, w której Sąd drugiej instancji zmienił decyzję Prezesa Urzędu i

obniżył karę pieniężną nałożoną na powoda. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił

naruszenie art. 56 ust. 1 pkt 1a oraz art. 56 ust. 2a pkt 3 w związku z art. 9a ust. 8a

Prawa energetycznego. Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

Prezes Urzędu powołał się na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia

prawnego o następującej treści: „czy dopuszczalne jest wyliczenie wysokości kary

pieniężnej orzeczonej na podstawie art. 56 ust. 1 pkt 1a Prawa energetycznego w

brzmieniu obowiązującym po nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 12 stycznia

2007 r. za niewykonanie obowiązku zakupu energii elektrycznej wytworzonej w

skojarzeniu z wytwarzaniem ciepła w przyłączonych do sieci źródłach energii

znajdujących się na terytorium Rzeczpospolitej w roku 2006, w oparciu o wzór

matematyczny określony w art. 56 ust. 2a pkt 3 Prawa energetycznego przy

określeniu jednostkowej opłaty zastępczej, o której mowa w art. 9a ust. 8a Prawa

energetycznego ustalonej przy uwzględnieniu średniej ceny energii elektrycznej na

rynku konkurencyjnym ogłaszanej przez Prezesa Urzędu dla innych okresów.

Ponadto, Prezes Urzędu wskazał na potrzebę wykładni przepisów wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie, to jest art. 56 ust. 1 pkt 1 a w związku z art. 56 ust.

2a pkt 3 Prawa energetycznego, powołując się na wyroki Sądu Okręgowego w

Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 4 grudnia 2009 r.,

XVII AmE 14/09; z dnia 14 października 2010 r., XVII AmE 90/10; z dnia 27

września 2011 r., XVII AmE 28/11 oraz Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 3

listopada 2011 r., VI ACa 378/11; z dnia 25 listopada 2011 r., VI ACa 749/11 i z

dnia 13 października 2011 r., VI ACa 969/11.

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

Skargi kasacyjne obu stron postępowania nie zasługiwały na przyjęcie celem

ich merytorycznego rozpoznania.

Wniosek o przyjęcie do rozpoznania skargi kasacyjnej strony powodowej nie

ujawnia istotnego zagadnienia prawnego sprawy w rozumieniu art. 398 9 § 1 pkt 1

k.p.c. Postawione w tym wniosku pierwsze pytanie jest nieadekwatne do podstaw

zaskarżonego rozpatrywaną skargą kasacyjną wyroku Sądu Apelacyjnego. W

sprawie nie chodziło bowiem o ocenę wykonania umowy sprzedaży energii

zawartej przez powoda z Zakładami Azotowymi w Puławach S.A., lecz o określenie

ilościowej podstawy, od której zależał konkretny wymiar obowiązku zakupu energii

wytworzonej w skojarzeniu. Postawione pytanie dotyczy co prawda przepisów,

które zostały objęte podstawą skargi określoną w art. 398 3 § 1 pkt 1 k.p.c.,

jednakże rozmija się z przepisami prawa znajdującymi zastosowanie do oceny

prawidłowości zachowania powoda i decyzji Prezesa Urzędu. Wywód powoda nie

zawiera argumentacji odnoszącej się do rzeczywistego zakresu obowiązku zakupu

energii wytworzonej w skojarzeniu, którego precyzyjny zakres wynika z § 5

rozporządzenia Ministra Gospodarki. Argumentacja powoda ograniczona do

przepisów prawa cywilnego o przeniesieniu własności rzeczy oznaczonych co do

gatunku

pomija

okoliczność,

że

z

uwagi

na

specyfikę

systemu

elektroenergetycznego samo postawienie do dyspozycji określonej mocy przez

wytwórcę energii elektrycznej może rodzić określone skutki w sferze majątkowej

stron umowy sprzedaży energii elektrycznej. Nie zawiera również wywodu, z

którego wynikałoby - w kontekście przedmiotu niniejszej sprawy - dlaczego z

punktu widzenia prawa cywilnego i niepowołanych we wniosku o przyjęcie skargi

kasacyjnej przepisów Prawa energetycznego odmiennie należałoby traktować

skutki umowy sprzedaży energii elektrycznej bez postanowień dotyczących jej

dostarczenia nabywcy przez zbywcę w zależności od tego, czy publicznoprawne

konsekwencje tej umowy są korzystne dla powoda. Argumentacja powoda we

wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ogranicza się bowiem jedynie

do przedstawienia wywodu służącego przyjęciu założenia interpretacyjnego,

zgodnie z którym energia elektryczna objęta taką umową nie powinna być wliczana

na poczet podstawy ilościowej, od której naliczany byłby wymagany poziom zakupu

energii elektrycznej wytworzonej w skojarzeniu z wytwarzaniem ciepła. Akceptacja

takiego rozumowania oznacza zaś, że „zakupiona” przez powoda na podstawie tej

samej umowy energia elektryczna wytworzona w Zakładach Azotowych Puławy

S.A. w skojarzeniu z wytwarzaniem ciepła, lecz nie przesłana powodowi, nie

mogłaby zostać zaliczona na poczet obowiązku, o którym mowa w art. 9a ustęp 8

Prawa energetycznego.

Także w zakresie drugiego z postawionych przez stronę powodową pytań

wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie przedstawia zagadnienia

prawnego sprawy w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Ujawnia bowiem raczej

tylko problem zastosowania normy prawnej do wyjaśnionego w sprawie,

skonkretyzowanego

zakwestionowany

stanu

w

faktycznego,

procesowej

który

podstawie

nie

skargi.

został

przez

Mianowicie

z

powoda

ustaleń

poczynionych w sprawie wynika, że Zakłady Azotowe Puławy S.A. nie były

zobowiązane do sprzedaży zakupionej od powoda energii elektrycznej oraz, że

energia ta została zużyta na własne potrzeby (strona 7 uzasadnienia). Sąd

Najwyższy wyjaśniał już, że kwestia subsumpcji ustalonego stanu faktycznego pod

określoną normę prawną nie stanowi istotnego zagadnienia prawnego (por.

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 września 2010 r., III UK 95/10 – LEX

nr 694244). Ponadto uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania w tym zakresie nie spełnia wymogów wynikających z utrwalonego

orzecznictwa Sądu Najwyższego tej przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania, o której mowa w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Przedstawienie okoliczności

uzasadniających rozpoznanie skargi kasacyjnej ze względu na występujące w

sprawie istotne zagadnienie prawne polega na sformułowaniu samego zagadnienia

oraz wskazaniu argumentów prawnych, które prowadzą do rozbieżnych ocen

prawnych, w tym także na sformułowaniu własnego stanowiska przez skarżącego.

Wywód ten powinien być zbliżony do tego, jaki jest przyjęty przy przedstawianiu

zagadnienia prawnego przez sąd odwoławczy na podstawie art. 390 k.p.c.

(postanowienie Sądu Najwyższego z 9 maja 2006 r., V CSK 75/06, LEX nr

1102817). Natomiast wywód powoda w tym zakresie ogranicza się do

sformułowania problemu prawnego, lakonicznego wskazania jego genezy oraz

hasłowego odwołania się do zmian wprowadzonych przez ustawodawcę bez

przedstawienia argumentacji, zgodnie z którą przy definiowaniu odbiorcy

końcowego na użytek wykonania obowiązku, o którym mowa w art. 9a ust. 8 Prawa

energetycznego zasadne i celowe jest posłużenie się definicją odbiorcy z art. 3 pkt

13 Prawa energetycznego.

Przedstawione we wniosku o przyjęcie do rozpoznania skargi kasacyjnej

Prezesa Urzędu zagadnienie prawne dotyczy stosowania powołanych w nim

przepisów, a nie wykładni, i jest efektem uwzględnienia przez Sąd Apelacyjny w

zaskarżonym wyroku

stanowiska wyartykułowanego przez Sąd Najwyższy w

uchwale z dnia 6 listopada 2009 r., III SZP 2/09. Zbieżność zastosowania

przepisów przez Sąd drugiej instancji z poglądami prawnymi wyrażonymi wcześniej

przez Sąd Najwyższy powoduje - w braku szczególnie przekonywującej

argumentacji wykazującej wadliwość stanowiska Sądu Najwyższego

- że

sformułowane przez Prezesa Urzędu zagadnienie prawne pozbawione jest

przymiotu istotności, o którym mowa w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Z kolei zgodnie z

dotychczasowym orzecznictwem Sądu Najwyższego, przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania z uwagi na potrzebę wykładni przepisów prawa wymaga od

skarżącego określenia, które przepisy wymagają wykładni Sądu Najwyższego, ze

wskazaniem, na czym polegają związane z tym poważne wątpliwości, lub z

przedstawieniem rozbieżności występujących w orzecznictwie sądów (por. np.

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01,

Biuletyn SN 2002 nr 7, s. 10). Chodzi przy tym o rozbieżności w wykładni przepisu

prawa, a nie o rozbieżności w jego zastosowaniu. Prezes Urzędu powołał się co

prawda na orzeczenia, których rozstrzygnięcia odbiegają od treści zaskarżonego

wyroku, lecz zarówno z wyroków tych jak i uzasadnienia wniosku skargi kasacyjnej

Prezesa Urzędu nie wynika, by wskazana rozbieżność wynikała z odmiennej

wykładni prawa.

Mając powyższe na uwadze, z mocy art. 398⁹ § 2 k.p.c. orzeczono jak w

sentencji.