III SK 8/09 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III SK 8/09

POSTANOWIENIE

Dnia 29 kwietnia 2009 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jerzy Kwaśniewski

w sprawie z powództwa PKP Cargo Spółki Akcyjnej w Warszawie

przeciwko Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów

z udziałem zainteresowanych: S. – P. Spółki Akcyjnej, Przedsiębiorstwa Handlowo

- Usługowego E. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, Przedsiębiorstwa

Spedycyjnego T. T. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, C. Spółki z

ograniczoną odpowiedzialnością ( poprzednio C. Spółka Akcyjna )

o ochronę konkurencji,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych w dniu 29 kwietnia 2009 r.,

na skutek skargi kasacyjnej strony powodowej od wyroku Sądu Apelacyjnego w

Warszawie

z dnia 17 czerwca 2008 r.,

1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,

2. zasądza od PKP Cargo Spółki Akcyjnej w Warszawie na

rzecz Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów

oraz na rzecz S.-P.Spółki Akcyjnej po 270 zł (dwieście

siedemdziesiąt) tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 21 grudnia 2005 r. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i

Konsumentów w punkcie I stwierdził, że PKP Cargo S.A. z siedzibą w Warszawie

oraz C. S.A. stosowały praktykę ograniczającą konkurencję na krajowym rynku

kolejowych przewozów towarów, określoną w art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 15

grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2005 r. Nr 244,

poz. 2080 ze zm.), polegającą na zawarciu przez te podmioty porozumienia,

którego celem lub skutkiem było ograniczenie dostępu do rynku usług spedycyjnych

lub wyeliminowanie z tego rynku przedsiębiorców nieobjętych porozumieniem,

poprzez zawarcie w wieloletniej umowie o współpracy w zakresie świadczenia

usług przewozowych z dnia 20 stycznia 2003 r. postanowienia zakazującego

stosowania przez PKP Cargo S.A. w stosunku do innych podmiotów takich samych

lub korzystniejszych warunków na świadczenie usług przewozowych do 11

odbiorców określonych w załączniku nr 1 d do tej umowy, co umożliwiało odmowę

przez PKP Cargo S.A. realizacji na rzecz S.-P. S.A. przewozów węgla kamiennego

do dwóch stacji odbiorczych i korzystających z nich trzech odbiorców węgla

kamiennego. Prezes UOKiK stwierdził zaniechanie stosowania tej praktyki z dniem

23 października 2004 r. W punkcie II wskazanej decyzji Prezes UOKiK nie

stwierdził stosowania przez PKP Cargo S.A., Przedsiębiorstwo HandlowoUsługowe E. Spółkę z o.o. oraz Przedsiębiorstwo Spedycyjne T. T. Spółkę z o.o.

praktyki ograniczającej konkurencję na krajowym rynku kolejowych przewozów

towarów, polegającej na zawarciu przez te podmioty porozumienia, którego celem

lub skutkiem było ograniczenie dostępu do rynku usług spedycyjnych lub

wyeliminowanie z tego rynku przedsiębiorców nieobjętych porozumieniem, poprzez

odmowę realizacji dla S.-P. S.A. przewozów węgla kamiennego do 22 stacji

odbiorczych i korzystających z nich 24 odbiorców węgla kamiennego, co mogło

naruszyć art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów.

W punkcie III decyzji Prezes UOKiK nałożył na PKP Cargo S.A. karę

pieniężną w kwocie 10. 000. 000 zł., a w punkcie IV nałożył na C. S.A. karę

pieniężną w kwocie 1. 500. 000 zł. oraz w punkcie V zawarł rozstrzygnięcie o

kosztach postępowania.

Wyrokiem z dnia 26 lutego 2007 r. Sąd Okręgowy – Sąd Ochrony

Konkurencji i Konsumentów w Warszawie oddalił odwołanie PKP Cargo S. A. od

powyższej decyzji Prezesa UOKiK z dnia 21 grudnia 2005 r.

Wyrokiem z dnia 17 czerwca 2008 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie na

podstawie art. 385 k.p.c. oddalił apelację PKP Cargo S. A. od powyższego wyroku

Sądu Okręgowego – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie.

Powyższy wyrok Sądu Apelacyjnego w całości zaskarżyła skargą kasacyjną

strona powodowa PKP Cargo S. A. Skarga kasacyjna ma dwie podstawy. W

ramach

podstawy

naruszenia

przepisów

prawa

materialnego

zarzucono

naruszenie:

a) art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i

konsumentów (Dz. U. z 2005 Nr 244, poz. 2080 ze zm.) przez jego błędne

zastosowanie i przyjęcie, że porozumienie wertykalne zawarte przez

skarżącego miało na celu ograniczenie konkurencji na rynku, którego nie

dotyczyły postanowienia wskazanego porozumienia;

b) art. 104 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przez jego

niewłaściwe

zastosowanie

i

przyjęcie,

że

pozycja

dominująca

przedsiębiorcy, który zawarł porozumienie naruszające art. 5 powołanej

ustawy stanowi przesłankę obciążającą tego przedsiębiorcę i pozwala na

zaostrzenie nałożonej na niego kary pieniężnej.

W ramach podstawy naruszenia przepisów postępowania skarga zarzuca

naruszenie art. 47928 § 1 pkt 1 k.p.c. przez jego niewłaściwe zastosowanie i

nieuzasadnione ograniczenie rozpatrywania odwołania od decyzji Prezesa Urzędu

Ochrony Konkurencji i Konsumentów wyłącznie do kwestii materialno – prawnych i

uznanie – co do zasady – że rolą Sądu nie jest rozpatrywanie zarzutów

odnoszących się do postępowania administracyjnego, według którego toczy się

postępowanie przez Prezesem UOKiK.

We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący wskazał,

że w sprawie występuje następujące istotne zagadnienie prawne: „Czy z uwagi na

pierwszoinstancyjny charakter postępowania przed Sądem Ochrony Konkurencji i

Konsumentów, Sąd ten rozpoznając sprawę z odwołania od decyzji Prezesa

Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów może uchylić decyzję organu

antymonopolowego w przypadku stwierdzenia, że została ona wydana z

naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego i/lub postępowania

antymonopolowego zawartych w Ustawie”.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną pozwany Prezes Urzędu Ochrony

Konkurencji i Konsumentów wniósł o nie przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania, ewentualnie, w przypadku przyjęcia skargi do rozpoznania, o jej

oddalenie; oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów zastępstwa

procesowego według norm przepisanych prawem.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną zainteresowana S. P. S. A. wniosła o:

odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; ewentualnie, w przypadku

przyjęcia skargi do rozpoznania, o jej oddalenie w całości; o zasądzenie kosztów

postępowania według norm przepisanych prawem, w tym kosztów zastępstwa

procesowego w postępowaniu przed Sądem Najwyższym.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k. p. c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli:

w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne,

istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących

rozbieżności

w

orzecznictwie

sądów,

zachodzi

nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

Zagadnienie prawne na które powołuje się skarżący we wniosku o przyjęcie

skargi do rozpoznania, choć przedstawione w interesującym wywodzie, nie jest

zagadnieniem którego rozwiązane jest potrzebne dla rozpatrzenia podstaw skargi

kasacyjnej i dlatego nie jest występującym w sprawie zagadnieniem prawnym w

rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.

Skarżący przedstawił pytanie

antymonopolowego

o możliwość uchylenia decyzji organu

wydanej z naruszeniem przepisów postępowania przed

organem antymonopolowym. Na tak ogólnie sformułowaną kwestię, co do samej

prawnej dopuszczalności uchylenia decyzji wadliwej odpowiedź musiałaby być

potwierdzającą odpowiedzią - „tak”. Stosownie bowiem do art. 47931a § 3 k.p.c. w

razie

uwzględnienia

odwołania,

sąd

ochrony

konkurencji

i

konsumentów

zaskarżoną decyzję uchyla (a więc może uchylić), albo zmienia w całości lub w

części i orzeka co do istoty sprawy. Problem leży nie w abstrakcyjne ujętej formule

ale w jej zastosowaniu do konkretnych okoliczności – ustalonych (zarzuconych)

uchybień

postępowania

przed

Prezesem

Urzędu

Ochrony

Konkurencji

i

Konsumentów. Nie ma racji skarżący w wyrażonym w skardze jego przekonaniu, że

w tej sprawie- pomimo przywołanych licznych dotychczasowych wypowiedzi Sądu

Najwyższego z innych spraw – wystąpiła potrzeba jakiegoś całościowego

rozpatrzenia problemu

znaczenia uchybień postępowanie poprzedzającego

postępowanie sądowe w sprawach z zakresu ochrony konkurencji.

Z podstaw zaskarżonego skargą wyroku wcale nie wynika, ażeby Sąd, który

ten wyrok wydał wykluczał dopuszczalność uchylenia decyzji Prezesa UOKiK z

powodu jej wadliwości. W wyroku tym bowiem, jego rozstrzygnięcie opiera się na

ustaleniu, że nie zostały wykazane uchybienia, które miałyby znaczenie

dyskwalifikujące zaskarżoną decyzję (nie zarzucono w szczególności naruszenia

podstawy kompetencyjnej działania Prezesa UOKiK albo pogwałcenia takich zasad

postępowania, które konstytuują jego ważność). Decydujące jest ustalenie Sądu,

że po rozpoznaniu sprawy w granicach przytoczonych zarzutów i wskazanych

dowodów (por. art. 47928 § 3 w związku z art. 47912 § 1 k.p.c.) zostały potwierdzone

ustalenia dokonane w postępowaniu przedsądowym.

W świetle podstaw zaskarżonego wyroku nie jest potrzebne rozpatrywanie

zagadnienia prawnego, którego przesłanki ujęte są abstrakcyjnie, jak się wydaje z

założeniem pozostającym w sprzeczności z dotychczasowym orzecznictwem (w

szczególności z wyjaśnioną pozycją sądu ochrony konkurencji i konsumentów). Z

całą pewnością nie jest tak, że uchybienia przedsądowego postępowania

administracyjnego, przesądzają o tym,

postępowania

że przedmiotem dwuinstancyjnego

sądowego nie może być ustalenie (merytoryczne) podstaw

(faktycznej i prawnej) zastosowanej w zaskarżonej decyzji kompetencji Prezesa

UOKiK.

Rozważając przedstawioną w skardze argumentację zwrócono uwagę na to,

że skarżący tak w uzasadnieniu postawionego pytania jako zagadnienia prawnego

jak i w

uzasadnieniu podstawy skargi dotyczącej naruszenia przepisów

postępowania, nie wykazał konkretnych zarzutów w stosunku do oceny sądu w

przedmiocie

poprawności

decyzji

Prezesa

UOKiK;

nie

ma

skonkretyzowania okoliczności, które miałyby zdyskwalifikować

w

skardze

zaskarżoną

decyzję bez możliwości wyjaśnienia sprawy w dwuinstancyjnym postępowaniu

sądowym wynikłym z odwołania od tej decyzji.

Uznając, że nie zachodzą określone w art. 398 9 § 1 k.p.c. przyczyny

przyjęcia skargi do rozpoznania Sąd Najwyższy postanowił zgodnie z art. 398 9 § 2

k.p.c.