III SK 74/13 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III SK 74/13

POSTANOWIENIE

Dnia 15 maja 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Halina Kiryło

w sprawie z powództwa E. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w S.

przeciwko Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki

o nałożenie kary pieniężnej,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych w dniu 15 maja 2014 r.,

na skutek skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 30 stycznia 2013 r.,

1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,

2. zasądza od Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki na rzecz

E. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w S. kwotę 180 (sto

osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa

procesowego w postępowaniu kasacyjnym.

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 25 września 2008 r. Prezes Urzędu Regulacji Energetyki

(dalej: Prezes URE) stwierdził, że E. Sp. z o.o. w S. (powódka) nie wywiązała się w

2006 r. z określonego w art. 9a ust 8 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo

energetyczne (jednolity tekst: Dz.U. z 2012 r., poz. 1059 ze zm., dalej jako Prawo

energetyczne) obowiązku zakupu oferowanej energii elektrycznej wytworzonej w

skojarzeniu z wytwarzaniem ciepła w przyłączonych do sieci źródłach energii

znajdujących się na terytorium RP i nałożył na Spółkę karę w kwocie 1.255.601,12

zł, tj. 2,146% przychodu z działalności koncesjonowanej osiągniętego w 2007 r.

Odwołanie od decyzji Prezesa URE złożyła E. Sp. z o.o.

Wyrokiem z 26 maja 2009 r. Sąd Okręgowy w W. - Sąd Ochrony Konkurencji

i Konsumentów zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że umorzył

postępowanie administracyjne. Na skutek apelacji Prezesa URE, Sąd Apelacyjny

wyrokiem z dnia 30 marca 2010 r. uchylił zaskarżone orzeczenie przekazując

sprawę Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Po ponownym

rozpoznaniu sprawy Sąd Okręgowy w W. - Sąd Ochrony Konkurencji i

Konsumentów wyrokiem z dnia 10 kwietnia 2012 r. oddalił odwołanie, zniósł między

stronami koszty postępowania apelacyjnego i przejął na rachunek Skarbu Państwa

opłatę od apelacji, od ponoszenia której pozwany był zwolniony. Apelację od

wyroku Sądu Okręgowego wniosła powodowa Spółka.

Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 30 stycznia 2013 r. zmienił zaskarżony

wyrok w ten sposób, że zmienił decyzję Prezesa URE z dnia 25 września 2008 r. w

punkcie 2, nadając temu punktowi następującą treść: „za działanie opisane w

punkcie 1 wymierza przedsiębiorcy karę pieniężną w kwocie 215.256,44 zł

(dwieście piętnaście tysięcy dwieście pięćdziesiąt sześć złotych czterdzieści cztery

grosze) to jest w wysokości 0,37% przychodu z działalności koncesjonowanej

osiągniętego w 2007 r.”, a w pozostałym zakresie odwołanie oddalił (pkt I); w

pozostałym zakresie oddalił apelację (pkt II) i zniósł wzajemnie między stronami

koszty postępowania.

Sąd

drugiej

instancji

podzielił

ocenę

prawną

ustaleń

faktycznych

poczynionych przez Sąd pierwszej instancji i wskazał, że problem w niniejszej

sprawie sprowadza się do zagadnienia intertemporalnego, tj. tego, jakie przepisy

należy stosować do oceny obowiązku zakupu energii czerwonej w 2006 r. oraz

określonych w Prawie energetycznym konsekwencji niewykonania tego obowiązku.

Sąd Apelacyjny zwrócił uwagę, że postępowanie administracyjne w niniejszej

sprawie wszczęto po wejściu w życie ustawy z dnia 12 stycznia 2007 r. o zmianie

ustawy - Prawo energetyczne oraz ustawy - Prawo ochrony środowiska i ustawy o

systemie oceny zgodności (Dz.U. Nr 21, poz. 124). Powołując się na uchwałę Sądu

Najwyższego z dnia 6 listopada 2009 r. (III SZP 2/09), zgodnie z którą przepisy

Prawa energetycznego w nowym brzmieniu stosuje się, jeżeli wysokość kary

pieniężnej za naruszenie obowiązku zakupu energii czerwonej jest względniejsza

dla przedsiębiorstwa energetycznego, Sąd drugiej instancji przyjął, że w niniejszej

sprawie

wyliczona

na

podstawie

nowych

przepisów kara

pieniężna

jest

względniejsza dla powoda. Sąd Apelacyjny wskazał, iż nakładana na powodową

Spółkę kara dotyczy niewykonania obowiązku wynikającego z przepisów w

brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2007 r., zaś przepisy te

przewidywały karę za niewykonanie obowiązku zakupu energii oferowanej.

Bezsporna jest bowiem okoliczność, że nie było możliwe całkowite wywiązanie się

przez przedsiębiorców z obowiązku nałożonego ustawą, z uwagi na zbyt małą ilość

energii elektrycznej wytworzonej w skojarzeniu z wytwarzaniem ciepła na rynku w

2006 r. Wobec powyższego, wyliczenie wysokości kary w oparciu o wzór zawarty w

przepisach obowiązujących od dnia 30 czerwca 2007 r. należy odnieść do

obowiązku wynikającego z przepisów dotychczasowych, a więc do ilości energii nie

nabytej, a oferowanej. Zdaniem Sądu Apelacyjnego, nie można wymierzać na

podstawie nowych przepisów kary za inny czyn niż ten, za jaki podmiot odpowiada

na podstawie przepisów obowiązujących w dacie dopuszczenia się czynu

podlegającego karze.

Powyższy wyrok został zaskarżony skargą kasacyjną Prezesa URE. Skargę

oparto na podstawie naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 56 ust. 1 pkt

1a oraz art. 56 ust. 2a pkt 3 w związku z art. 9a ust. 8a Prawa energetycznego,

przez błędne ich zastosowanie polegające na zastosowaniu niewłaściwej analogii w

zakresie wyliczenia kary na podstawie wzoru matematycznego znajdującego się w

art. 56 ust. 2a pkt 3 Prawa energetycznego, w oparciu o opłatę zastępczą ustaloną

na podstawie średniej ceny energii elektrycznej na rynku konkurencyjnym, która w

danym okresie nie obowiązywała. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego

wyroku w części w której Sąd Apelacyjny - wskutek częściowego uwzględnienia

apelacji powoda - zmienił decyzję Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki z dnia 25

września 2008 r., przez obniżenie kary pieniężnej oraz oddalenie apelacji strony

powodowej w całości; ewentualnie o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i

przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania.

Jako przesłankę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazano

występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego, a mianowicie czy

dopuszczalne jest wyliczenie wysokości kary pieniężnej orzeczonej na podstawie

art. 56 ust. 1 pkt 1a Prawa energetycznego, w brzmieniu obowiązującym po

nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 12 stycznia 2007 r. o zmianie ustawy - Prawo

energetyczne oraz ustawy - Prawo ochrony środowiska i ustawy o systemie oceny

zgodności (Dz.U. z 2007 r. Nr 21, poz. 124) za niewykonanie obowiązku zakupu

energii elektrycznej wytworzonej w skojarzeniu z wytwarzaniem ciepła w

przyłączonych

do

sieci

źródłach

energii

znajdujących

się

na

terytorium

Rzeczypospolitej Polskiej w roku 2006, w oparciu o wzór matematyczny określony

w art. 56 ust. 2a pkt 3 ustawy - Prawo energetyczne przy określeniu jednostkowej

opłaty zastępczej, o której mowa w art. 9a ust 8a ustawy - Prawo energetyczne,

ustalonej przy uwzględnieniu średniej ceny energii elektrycznej na rynku

konkurencyjnym ogłaszanej przez Prezesa URE dla innych okresów oraz przy

przyjęciu ilości energii oferowanej do zakupu, to jest wielkości przewidzianej przez

art. 56 ust. 2a pkt 3 ustawy - Prawo energetyczne w brzmieniu sprzed nowelizacji ?

W odpowiedzi na skargę kasacyjną powód wniósł o odmowę przyjęcia skargi

do rozpoznania, zaś w razie jej przyjęcia do rozpoznania - o oddalenie skargi, a

także o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów postępowania

kasacyjnego według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga

kasacyjna

nie

kwalifikowała

się

do

przyjęcia

celem

jej

merytorycznego rozpoznania.

Skarga kasacyjna, jako szczególny środek zaskarżenia, służy realizacji

interesu

publicznego

w

sprawowaniu

wymiaru

sprawiedliwości.

Funkcje

postępowania kasacyjnego powodują, że wniosek o przyjęcie skargi do

rozpoznania oraz jego uzasadnienie powinny koncentrować się na wykazaniu, iż w

konkretnej sprawie zachodzą okoliczności przemawiające za interwencją Sądu

Najwyższego. Rozpoznanie skargi kasacyjnej następuje tylko z przyczyn

kwalifikowanych, wymienionych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c. i tylko w przypadku

przekonania Sądu Najwyższego przez skarżącego, za pomocą jurydycznej

argumentacji,

że

zachodzi

publicznoprawna

potrzeba

rozstrzygnięcia

sformułowanego w skardze zagadnienia prawnego przy jej merytorycznym

rozpoznawaniu.

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, gdy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących

rozbieżności

w

orzecznictwie

sądów,

zachodzi

nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

W razie powołania tej przesłanki przesądu, jaką jest występowanie w

sprawie

istotnego

zagadnienia

prawnego,

obowiązkiem

skarżącego

jest

wywiedzenie i uzasadnienie występującego w sprawie problemu w sposób zbliżony

do tego, jaki przewidziany jest przy przedstawianiu zagadnienia prawnego przez

sąd odwoławczy na podstawie art. 390 k.p.c. (postanowienie Sądu Najwyższego z

dnia 9 maja 2006 r., V CSK 75/06, niepublikowane). Sformułowanie zagadnienia

powinno zatem odwoływać się w sposób generalny i abstrakcyjny do treści

przepisu, który nie podlega jednoznacznej wykładni, a którego wyjaśnienie przez

Sąd Najwyższy przyczyni się do rozwoju jurysprudencji i prawa pozytywnego. Rolą

Sądu Najwyższego, jako najwyższego organu sądowego w Rzeczypospolitej

Polskiej, nie jest bowiem działanie w interesie indywidualnym, lecz powszechnym,

poprzez

ochronę

obowiązującego

porządku

prawnego

przed

dowolnością

orzekania i ujednolicanie praktyki stosowania prawa pozytywnego. Nie każde więc

orzeczenie, nawet błędnie wydane, zasługuje na kontrolę w postępowaniu

kasacyjnym (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 4 lutego 2000 r., II CZ

178/99, OSNC 2000 nr 7 -8, poz. 147, z dnia 18 marca 2004 r., I PK 620/03, LEX nr

513011, z dnia 8 lipca 2004 r., II PK 71/04, LEX nr 375715 i z dnia 16 kwietnia

2008 r., I CZ 11/08, LEX nr 393883). Nie spełnia określonego w art. 3989 § 1 k.p.c.

wymagania sformułowanie istotnego zagadnienia prawnego w sposób ogólny i

nieprecyzyjny, a zwłaszcza ograniczenie się do samego postawienia pytania, bez

odniesienia się do problemów interpretacyjnych przepisów (postanowienia Sądu

Najwyższego z dnia 25 lutego 2008 r., I UK 332/07, LEX nr 452451 i z dnia 21 maja

2008 r., I UK 11/08, LEX nr 491538).

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić trzeba, że

zbieżność wykładni i sposobu zastosowania przez Sąd drugiej instancji powołanych

przez skarżącego przepisów z poglądami prawnymi wyrażonymi wcześniej przez

Sąd Najwyższy powoduje, iż zawarte w skardze kasacyjnej Prezesa Urzędu

zagadnienie prawne pozbawione jest przymiotu istotności, o którym mowa w

art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Wypada przypomnieć, że Sąd Najwyższy w uchwale z dnia

6 listopada 2009 r., III SZP 2/09 (OSNP 2010 nr 7-8, poz. 105) wyraził pogląd,

zgodnie z którym przepis art. 56 ust. 1 pkt 1a w związku z art. 9a ust. 8 ustawy z

dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (jednolity tekst: Dz.U. z 2006 r. Nr

89, poz. 625 ze zm.) w brzmieniu sprzed wejścia w życie przepisów ustawy z dnia

12 stycznia 2007 r. o zmianie ustawy - Prawo energetyczne oraz ustawy - Prawo

ochrony środowiska i ustawy o systemie oceny zgodności (Dz.U. Nr 21, poz. 124)

stosuje się do oceny wykonania w 2006 r. przez przedsiębiorstwo energetyczne

obowiązku zakupu energii elektrycznej wytworzonej w skojarzeniu z wytwarzaniem

ciepła w przyłączonych do sieci źródłach energii znajdujących się na terytorium

Rzeczypospolitej Polskiej, nawet jeżeli postępowanie w tej sprawie zostało

wszczęte przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki po wejściu w życie ustawy z

dnia 12 stycznia 2007 r. Jednakże art. 56 ust. 1 pkt 1a ustawy - Prawo

energetyczne w nowym brzmieniu stosuje się, jeżeli wysokość kary pieniężnej

przewidzianej

w

tym

przepisie

jest

względniejsza

dla

przedsiębiorstwa

energetycznego. Stanowisko zawarte we wskazanej uchwale w zakresie kwestii

intertemporalnych przy stosowaniu kary z art. 56 ust. 1 pkt 1a oraz art. 56 ust. 2a

pkt 3 Prawa energetycznego, zostało przyjęte i podtrzymane w późniejszym

orzecznictwie (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 9 września 2011 r.,

III SK 19/11 i z dnia 26 listopada 2012 r., III SK 18/12). Jak podkreślił Sąd

Najwyższy w wyroku z dnia 14 grudnia 2012 r. (III SK 12/12), chociaż wypełnienie

obowiązku zakupu energii czerwonej w 2006 r. ocenia się według przepisów w

brzmieniu sprzed 1 lipca 2007 r., samo nakładanie na przedsiębiorstwa

energetyczne kar pieniężnych za jego niewykonanie powinno odbywać się na

podstawie przepisów Prawa energetycznego w takim brzmieniu, które jest

korzystniejsze

dla

przedsiębiorstwa

energetycznego.

Mając

na

względzie

orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego oraz wskazane w uchwale Sądu

Najwyższego z dnia 2 listopada 2009 r., III SZP 2/09, niedostatki przepisów

intertemporalnych, możliwe jest

zastosowanie art. 56 ust. 2 pkt 3 Prawa

energetycznego w brzmieniu od 1 lipca 2007 r. do ustalenia kary pieniężnej za

naruszenie przez przedsiębiorstwo energetyczne obowiązku, o którym mowa w art.

9a ust. 8 Prawa energetycznego w brzmieniu obowiązującym w 2006 r. Prawidłowe

jest obliczenie kary pieniężnej za niewykonanie w 2006 r. obowiązku zakupu energii

czerwonej w oparciu o wzór matematyczny znajdujący się obecnie w art. 56 ust. 2a

pkt 3 Prawa energetycznego przy określeniu jednostkowej opłaty zastępczej, o

której mowa w art. 9a ust. 8a Prawa energetycznego za okres najbliższy rokowi

2006, tj. za drugie półrocze 2007 r. Taka metoda jest metodą właściwą do ustalenia

wysokości kary pieniężnej, pozwalającą na zastosowanie wobec przedsiębiorstwa

energetycznego przepisów ustawy względniejszej, zgodnie z zapatrywaniami

prawnymi wyrażonymi w uzasadnieniu uchwały Sądu Najwyższego z dnia 2

listopada 2009 r., III SZP 2/09.

Reasumując: wobec niewykazania istnienia powołanej w skardze kasacyjnej

przesłanki przedsądu, z mocy art. 3989 § 2 k.p.c. należało orzec jak w sentencji.