III SK 71/13 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III SK 71/13

POSTANOWIENIE

Dnia 27 marca 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Halina Kiryło

w sprawie z powództwa T. Dystrybucja Spółki Akcyjnej w K.

przeciwko Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów

o ochronę konkurencji i nałożenie kary pieniężnej,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych w dniu 27 marca 2014 r.,

na skutek skargi kasacyjnej strony pozwanej

od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 31 stycznia 2013 r.,

odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

UZASADNIENIE

Sąd Apelacyjny wyrokiem z 31 stycznia 2013 r., oddalił apelację Prezesa

Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów od wyroku Sądu Ochrony Konkurencji

i Konsumentów z 21 maja 2012 r., w sprawie z odwołania od decyzji Prezesa

Urzędu z 19 lipca 2010 r.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 3 pkt 22 w związku z art. 18 ust. 1

pkt 3 Prawa energetycznego, Sąd Apelacyjny odwołał się do poglądów prawnych

wyrażonych w uzasadnieniu wyroku Sądu Najwyższego z 17 lutego 2011 r., III SK

36/10. Odnosząc się z kolei do zarzutu naruszenia art. 4 ust. 1 Prawa

energetycznego Sąd Apelacyjny uznał, że przepis ten nakłada na przedsiębiorstwa

energetyczne publicznoprawny obowiązek zapewnienia odpowiednich warunków

do stałego zaspokajania przez przedsiębiorstwa energetyczne podstawowych

potrzeb społecznych, do których należy zaopatrzenie w energię elektryczną.

Przepis ten nie rozstrzyga natomiast, czy wykonanie tego obowiązku ma charakter

odpłatny lub nieodpłatny oraz kto ponosi koszty jego wykonania. Sąd Apelacyjny

nie uznał także za uzasadniony zarzut naruszenia art. 9 ust. 2 pkt 6 uokik. W braku

wyraźnej regulacji ustawowej nakładającej obowiązek ponoszenia kosztów napraw

oświetlenia ulicznego, w tym w zakresie instalacji zalicznikowej na przedsiębiorstwo

energetyczne,

niedopuszczalne

jest

uznanie

żądania

pokrywania

kosztów

przeglądów i napraw sieci oświetleniowych za praktykę ograniczająca konkurencję

w rozumieniu tego przepisu.

Prezes Urzędu zaskarżył wyrok Sądu Apelacyjnego skarga kasacyjną w

całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie art. 3 pkt 22 w związku za art.

18 ust. 1 pkt 3 Prawa energetycznego; art. 4 ust. Prawa energetycznego, art. 9 ust.

1 i 2 pkt 6 uokik w związku z art. 18 ust. 1 pkt 3 oraz art. 3 pkt 22 Prawa

energetycznego.

Wnosząc o przyjęcie skargi do rozpoznania, Prezes Urzędu powołał się na

potrzebę

rozstrzygnięcia

zagadnienia

prawnego

oraz

wykładni

przepisów

budzących poważne wątpliwości.

Prezes Urzędu podnosi, że w literaturze przedmiotu podkreśla się, iż

wszystkie zadania samorządu terytorialnego mają charakter zadań publicznych,

służących zaspokajaniu zbiorowych potrzeb społeczności lokalnej. Jednym z takich

zadań jest obowiązek finansowania oświetlenie dróg publicznych. Ponieważ

obowiązek ten został określony przez ustawodawcę w blankietowy sposób, w

praktyce pojawia się wiele sporów między gminami a regionalnymi izbami

obrachunkowymi co do zasad finansowania tego obowiązku. W ocenie Prezesa

Urzędu, interpretacja przepisów Prawa energetycznego rzutuje na ocenę legalności

wydatków na zadania własne jednostek samorządu terytorialnego z zakresu

finansowania oświetlenia, co uzasadnia potrzebę zajęcia stanowiska przez Sąd

Najwyższy w zakresie podniesionym w skardze kasacyjnej. Prezes Urzędu

podnosi, że Prawo energetycznego w zakresie obowiązku finansowania oświetlenia

przez gminy jest nieprecyzyjna, co spowodowało zajęcie w orzecznictwie różnych

stanowisk w kwestii wykładni art. 3 pkt 22 w związku z art. 18 ust. 1 Prawa

energetycznego.

Prezes Urzędu wskazuje mianowicie, że w wyroku Sądu Apelacyjnego z 30

października 2009 r., VI ACa 464/09, przyjęto stanowisko, zgodnie z którym w

braku legalnej definicji punktu świetlnego należy kierować się istniejąca definicją

techniczną, określoną przez Polski Komitet Oświetleniowy Stowarzyszenia

Elektryków Polskich w stanowisku z dnia 3 stycznia 2001 r., a zatem punktu

świetlnego

nie

można

utożsamiać

z

urządzeniami

oświetleniowymi

oraz

instalacjami oświetleniowymi. Natomiast w zaskarżonym wyroku Sąd Apelacyjny,

kierując się nie wykładnią językową lecz funkcjonalną uznał, że przedstawiona

powyżej wykładnia pojęcia punkt świetlny nie ma uzasadnienia, gdyż nie przystaje

do realiów świadczenia usługi oświetleniowej. Dlatego - zdaniem Prezesa Urzędu problemy, jakie rodzaju wykładnia pojęcia „punkt świetlny” z art. 3 pkt 2 w związku z

art. 18 ust. 1 Prawa energetycznego powoduje, że spełnione są przesłanki

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Powód w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie.

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

Skarga kasacyjna Prezesa Urzędu nie kwalifikowała się do przyjęcia celem

jej merytorycznego rozpoznania.

Skarga kasacyjna jest szczególnym środkiem zaskarżenia, służącym

interesowi publicznemu przez usuwanie rozbieżności w orzecznictwie sądów

powszechnych oraz wspomaganie rozwoju prawa. Z tego też powodu uzasadnienie

wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania powinno koncentrować się na

wykazaniu, iż zachodzą okoliczności uzasadniające podejmowaną w interesie

publicznym interwencję Sądu Najwyższego (zob. postanowienie Sądu Najwyższego

z dnia 5 czerwca 2013 r., III SK 55/12 i powołane tam orzeczenia). Rozpoznanie

skargi kasacyjnej następuje tylko z przyczyn kwalifikowanych, wymienionych w art.

3989 § 1 k.p.c. Dlatego w art. 3984 § 2 k.p.c. wśród istotnych wymagań skargi

kasacyjnej ustawodawca wymienił obowiązek złożenia wniosku o przyjęcie skargi

do rozpoznania i jego uzasadnienie. Spełnienie tego wymogu powinno przybrać

postać wyodrębnionego wywodu prawnego, w którym skarżący wykaże, jakie

występujące w sprawie okoliczności pozwalają na uwzględnienie wniosku o

przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i jednocześnie uzasadnieniu, dlaczego

odpowiadają one ustawowemu katalogowi przesłanek z art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c.

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego, w przypadku

wskazania jako podstawy wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania art.

3989 § 1 pkt 1 k.p.c., skarżący ma obowiązek nie tylko sformułować samo

zagadnienie, ale także – w uzasadnieniu wniosku – przedstawić odpowiednią

jurydyczną argumentację wskazującą na dopuszczalność i celowość rozwiązania

problemu prawnego w sposób preferowany przez skarżącego, a odmienny od

sposobu rozstrzygnięcia tego problemu przy wykorzystaniu zapatrywań wyrażonych

przez sąd drugiej instancji. Wywód ten powinien być zbliżony do tego, jaki jest

przyjęty przy przedstawianiu zagadnienia prawnego przez sąd odwoławczy na

podstawie art. 390 k.p.c. Samo zagadnienie prawne powinno zaś bazować na

konkretnym przepisie wskazanym w jego treści oraz pozostawać w związku ze

sprawą i wnoszoną skargą kasacyjną (postanowienia Sądu Najwyższego: z 24

września 2013 r., III SK 1/13 i powołane tam orzecznictwo). W orzecznictwie Sądu

Najwyższego konsekwentnie zwraca się uwagę, że w przypadku powołania się

przez skarżącego na potrzebę rozstrzygnięcia istotnego zagadnienia prawnego w

rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jednym z podstawowych wymogów jest

sformułowanie takiego zagadnienia w oparciu o konkretny przepis (przepisy) prawa,

będącego źródłem danego problemu prawnego (np. postanowienia Sądu

Najwyższego: z 9 sierpnia 2012 r., III SK 4/12; z 20 marca 2013 r., III SK 33/12; z

20 marca 2013 r., III SK 37/12). Nie jest rolą Sądu Najwyższego doszukiwanie się

podstawy prawnej dla zagadnienia prawnego skargi kasacyjnej, ani rozważanie

możliwości rozwiązania takiego problemu nawet w ramach powołanych przez

skarżącego podstaw skarg kasacyjnej.

Z kolei zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego, w przypadku

powołania się na art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. skarżący ma obowiązek nie tylko określić

przepisy

wymagające

wykładni,

ale

także

wskazać

poważne

wątpliwości

interpretacyjne związane z ich stosowaniem wraz z podaniem doktrynalnego lub

orzeczniczego źródła tych wątpliwości, bądź rozbieżności w orzecznictwie sądów

(por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 listopada 2012 r., III SK 17/12 i

powołane tam orzecznictwo).

W ocenie Sądu Najwyższego, Prezes Urzędu nie wykazał, by spełnione

zostały przesłanki, o których mowa w art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. W pierwszej

kolejności należy stwierdzić, że we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania nie sformułowano zagadnienia prawnego, czyli nierozwiązanego w

dotychczasowym orzecznictwie problemu prawnego pojawiającego się na tle

stosowania lub wykładni konkretnego przepisu (przepisów) prawa, wymienionego w

podstawach skargi kasacyjnej. Po drugie, uzasadnienie wniosku ze względu na

potrzebę rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego nie spełnia przywołanych powyżej

wymogów wynikających z istoty postępowania kasacyjnego oraz jednoznacznie

doprecyzowanych w utrwalonym już i powołanym orzecznictwie Sądu Najwyższego

w sprawach z zakresu ochrony konkurencji. Godzi się również zauważyć, że

problem prawny, jaki w drodze analizy i interpretacji przez Sąd Najwyższy

uzasadnienia wniosku o przyjęcie do rozpoznania skargi kasacyjnej Prezesa

Urzędu, mógłby być kwalifikowany jako podnoszone przez skarżącego zagadnienie

prawne w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., nie jest w istocie takim

zagadnieniem, ponieważ w kwestii tej Sąd Najwyższy wypowiedział się już w

powołanym przez Sąd drugiej instancji wyroku z 17 lutego 2011 r., III SK 36/10.

Wywód zawarty w uzasadnieniu wniosku nie zawiera zaś żadnych argumentów,

które mogłyby przemawiać za ewentualną modyfikacją stanowiska wyrażonego

przez Sąd Najwyższy w powołanym powyżej orzeczeniu. Dodatkowo należy

zwrócić uwagę, że leżący u podstaw niniejszej sprawy oraz przewijający się w

uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania problem

finansowania przez jednostki samorządu terytorialnego zadania publicznego, o

którym mowa w art. 18 ust. 1 pkt 3 Prawa energetycznego, wynikający z

blankietowego charakteru tego przepisu oraz trudności z dopasowaniem tego

zadania do ram budżetowych, w jakich działają jednostki samorządu terytorialnego,

nie jest problemem z zakresu ochrony konkurencji. Nie dotyczy bowiem

niewłaściwego wykorzystywania przez przedsiębiorcę posiadanej przez niego

pozycji dominującej.

Prezes Urzędu nie wykazał również, by spełnione były przesłanki przedsądu,

o których mowa w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. Rzekoma rozbieżność w orzecznictwie

Sądu Apelacyjnego w Warszawie jest jedynie pozorna. Zaskarżony wyrok zgodny

jest z poglądami prawnymi wyrażonymi w uzasadnieniu wyroku Sądu Najwyższego

w powołanej już sprawie III SK 36/10, w której uchylono przywołany przez Prezesa

Urzędu wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 30 października 2009 r., VI ACa

464/09.

Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji

postanowienia.