III SK 70/13 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III SK 70/13

POSTANOWIENIE

Dnia 27 marca 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Halina Kiryło

w sprawie z powództwa P. Spółki Akcyjnej (obecnie T .) w W.

przeciwko Prezesowi Urzędu Komunikacji Elektronicznej

o nałożenie kary pieniężnej,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych w dniu 27 marca 2014 r.,

na skutek skargi kasacyjnej strony pozwanej

od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 8 maja 2013 r.,

1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;

2. zasądza od pozwanego na rzecz powódki kwotę 270

(dwieście siedemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów

zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym.

UZASADNIENIE

Sąd Apelacyjny wyrokiem z 8 maja 2013 r., oddalił apelacje Prezesa Urzędu

Komunikacji Elektronicznej (Prezes Urzędu) oraz P. S.A. z/s w W. (powód) od

wyroku Sądu Okręgowego w W. Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z 4

lipca 2012 r. Wyrokiem tym Sąd pierwszej instancji uwzględnił odwołanie powoda

od decyzji Prezesa Urzędu z 30 lipca 2010 r. w części dotyczącej wymiaru kary,

nałożonej z tytułu uniemożliwia korzystania z uprawnienia do przeniesienia

przydzielonego numeru. W zaskarżonej decyzji nałożono na powoda karę

pieniężną w wysokości 69.000 zł. Podstawą do jej nałożenia było przekroczenie

przez powoda dopuszczalnej przerwy w świadczeniu usług telekomunikacyjnych

przy przeniesieniu przydzielonego numeru w dwóch przypadkach (w pierwszym w

okresie od 1 grudnia 2009 r. do 8 grudnia 2009 r., a w drugim w okresie od 21

sierpnia 2009 r. do 7 września 2009 r. oraz na dwukrotnej odmowie przeniesienia

numeru w dniach 12 i 13 sierpnia 2009 r.). Sąd Okręgowy obniżył wysokość kary do

kwoty 5.690,00 zł.

Uzasadniając powody oddalenie apelacji Prezesa Urzędu, Sąd drugiej

instancji wskazał, że w motywach zaskarżonego wyroku brak wyczerpujących

rozważań co do dyrektyw nałożenia kary pieniężnej. Sąd pierwszej instancji

określając ponownie wymiar kary wykorzystał arytmetyczny sposób wyliczenia

wysokości kary wskazując, że skoro na 80.466 prawidłowo przeniesionych

numerów naruszenie przepisów dotyczących zmiany operatora miało miejsce tylko

w dwóch przypadkach, to przyjmując, iż maksymalna kara, jaką Prezes Urzędu

mógł nałożyć wynosi 228.906.930 zł za jedno naruszenie, kara mogła wynieść

kwotę 2.845 zł. Z kolei Prezes Urzędu proponuje własny wzór obliczenia wysokości

kary, polegający na ustaleniu procentowanego wskaźnika wysokości kary za jedno

naruszenie w stosunku do wysokości kary możliwej do nałożenia, twierdząc, że ta

metoda w większym stopniu realizuje dyrektywy wymiaru kary określone w art. 210

ust. 2 Prawa telekomunikacyjnego. Zgodnie z tą metodą jedno naruszenie

odpowiada 0,015% kary możliwej do nałożenia, co pozwoliło na obliczenie kary w

kwocie 34.336,04 zł za jedno naruszenie oraz 69.000 zł za dwa naruszenia.

Sąd Apelacyjny uznał, że metoda obliczenia kary pieniężnej zaproponowana

przez Prezesa Urzędu nie uwzględnia zasady propozycjonalności, ponieważ

oderwana jest od łącznej liczby przeniesionych przez powoda numerów.

Wykorzystując zebrany w sprawie materiał dowodowy Sąd Apelacyjny podkreślił,

że ustalając wysokość kary pieniężnej Prezes Urzędu powinien uwzględnić zakres

naruszenia, dotychczasową działalność karanego przedsiębiorcy oraz jego

możliwości

finansowe.

Wytyczne

wynikające

z

art.

ust.

Prawa

telekomunikacyjnego nie mają charakteru zamkniętego. Z treści tego przepisu

należy jednak wywieźć założenie, zgodnie z którym konieczne jest wszechstronne

zbadanie okoliczności naruszenia prawa oraz warunków, w jakich doszło do tego

naruszenia. Przepis art. 210 ust. 2 Prawa telekomunikacyjnego na pierwszym

miejscu wymienia zakres naruszenia, co w ocenie Sądu drugiej instancji oznacza

zarówno rozmiar, jak i częstotliwość naruszeń. Zakres naruszenia pozwala zaś

określić stopień społecznej szkodliwości czynu sprawcy, przy czym naruszenie w

dużym rozmiarze zwiększa wielokrotnie ten stopień. Prezes Urzędu powinien

dokonać ustaleń co do rzeczywistych i potencjalnych skutków naruszeń prawa.

Druga

wytyczna

wymiaru

kary,

wynikająca

z

art.

ust.

Prawa

telekomunikacyjnego, nakazuje uwzględnić dotychczasową działalność karanego

podmiotu. Ocena dotychczasowej działalności obejmuje szeroki zakres zjawisk.

Istotnym elementem, jaki w ocenie Sądu Apelacyjnego powinien być uwzględniany

przez Prezesa Urzędu przy wymiarze kary pieniężnej, jest stopień winy sprawcy, co

z kolei wymaga ustaleń, czy karany przedsiębiorca podejmuje działania zakazane

lub powstrzymuje się od wiążących go nakazów ze świadomością i z zamiarem

osiągnięcia skutku bezprawnego. Stwierdzony poziom nieprawidłowości, wad

organizacyjnych, kompetencyjnych i proceduralnych, sposób sprawowania nadzoru

nad tymi działaniami wpływają na ocenę stopnia zawinienia. Ostatnią wytyczną

przewidzianą w art. 210 ust. 2 Prawa telekomunikacyjnego są możliwości

finansowe sprawcy, przy czym dotyczą one całej prowadzonej przez ten podmiot

działalności, a nie tylko działalności telekomunikacyjnej. Sąd Apelacyjny zważył

także, że przewidziane w Prawie telekomunikacyjnym kary są ostatecznym

środkiem regulacyjnym stosowanym wówczas, gdy wcześniej zastosowane

nierepresyjne środki regulacyjne okazały się bezskuteczne. Dlatego wymiar kary

powinien odpowiadać minimalnemu poziomowi gwarantującemu jej skuteczność.

Konsekwencje kar nakładanych na przedsiębiorców telekomunikacyjnych ponoszą

także konsumenci, dlatego decyzja nakładająca karę musi zawierać uzasadnienie

wskazujące, że kara wymierzona w najniższej wysokości nie spełniłaby celu

regulacyjnego.

Sąd Apelacyjny uwzględnił także, że przewidziana w art. 74 ust. 3 Prawa

telekomunikacyjnego możliwość nałożenia kary ma charakter fakultatywny. Prezes

Urzędu winien wpierw rozważyć, czy rodzaj i zakres naruszenia w świetle

całokształtu

okoliczności

sprawy,

mając

na

względzie

osiągnięcie

celu

regulacyjnego, wymaga nałożenia kary. Jeżeli uzna, że jest to konieczne, karę

należy nałożyć w wysokości współmiernej do tego celu. Mając na względzie

słabszą pozycję abonenta w stosunku do operatora sieci oraz masowość zjawiska

przenoszenia numerów nałożenie kary pieniężnej było uzasadnione. Jednakże

wysokość tej kary nie powinna być wygórowana. Prezes Urzędu powinien był

uwzględnić

liczbę

prawidłowo

przeprowadzonych

procesów

przeniesienia

numerów, oraz fakt, że ostatecznie płacą za to abonenci. Nie można zakładać

całkowitej bezawaryjności urządzeń technicznych zwłaszcza, że powód był

technicznie przygotowany do tych procesów, a przypadki naruszeń były rzadkie.

Nie można także zakładać umyślnej winy lub braku odpowiedniego przygotowania

po stronie powoda.

Prezes Urzędu zaskarżył wyrok Sądu Apelacyjnego skargą kasacyjną w

całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie art. 210 ust. 2 Prawa

telekomunikacyjnego przez błędne uznanie, że przy wymiarze nakładanej kary

Prezes Urzędu winien uwzględnić stopień winy sprawy oraz ustalić, czy można mu

przypisać winę umyślną czy też nieumyślną.

Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania Prezes Urzędu

powołał się na potrzebę rozstrzygnięcia istotnego zagadnienia prawnego, czy

ustalając wymiar kary nakładanej na przedsiębiorcę telekomunikacyjnego Prezes

Urzędu winien uwzględnić stopień winy sprawy oraz ustalić, czy można mu

przypisać winę umyślną czy też nieumyślną.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna Prezesa Urzędu nie kwalifikowała się do przyjęcia celem

jej merytorycznego rozpoznania.

Sąd Najwyższy wielokrotnie wyjaśniał już, w tym także w sprawach z

zakresu regulacji komunikacji elektronicznej, że skarga kasacyjna nie jest zwykłym

środkiem zaskarżenia, a Sąd Najwyższy, jako sąd kasacyjny, nie jest sądem

powszechnym zwykłej, trzeciej instancji. Powoduje to, że rozpoznanie skargi

kasacyjnej następuje wyłącznie z przyczyn kwalifikowanych, które wymieniono w

art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c. Dlatego konieczne jest odpowiednie sformułowanie i

uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnienie. W

szczególności zaś niezbędne jest przedstawienie wyodrębnionego wywodu

prawnego, w którym skarżący wykaże, jakie występujące w sprawie okoliczności

pozwalają na uwzględnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Jednocześnie skarżący ma uzasadnić, dlaczego przywołane przez niego powody

przemawiające za przyjęciem skargi kasacyjnej do rozpoznania odpowiadają jednej

bądź kilku z ustawowych przesłanek z art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c.

Wnosząc o przyjęcie wniesionej skargi, Prezes Urzędu powołał się na

potrzebę rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.). Z

utrwalonego

orzecznictwa

Sądu

Najwyższego

wynika,

że

podstawowym

wymaganiem prawidłowej konstrukcji zagadnienia prawnego jest sformułowanie

problemu prawnego w oparciu o konkretny przepis (przepisy) prawa, w związku z

którym dane zagadnienie może powstać (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z

18 października 2011 r., III SK 25/11; z 11 kwietnia 2012 r., III SK 41/11; z 6 marca

2013 r., III SK 32/12; z 20 marca 2013 r., III SK 35/12; z 12 kwietnia 2013 r., III SK

47/12; z 12 kwietnia 2013 r., III SK 49/12; z 13 sierpnia 2013 r., III SK 64/12; z 20

lutego 2014 r., III SK 60/13). Sformułowane we wniosku o przyjęcie do rozpoznania

skargi kasacyjnej Prezesa Urzędu zagadnienie prawne nie zawiera w swej treści

żadnego przepisu prawa.

Niezależnie od powyższego, Sąd Najwyższy uznaje, że podniesiony we

wniosku Prezesa Urzędu problem prawny można rozstrzygnąć w oparciu o

dotychczasowe orzecznictwo Sądu Najwyższego, w szczególności zaś wyrok z 3

października 2013 r., III SK 51/12, a zapatrywania wyrażone w uzasadnieniu

wyroku Sądu Apelacyjnego odpowiadają poglądom wyrażanym konsekwentnie

przez Sąd Najwyższy w odniesieniu do standardów, jakie powinny być

respektowane w sprawach, w których nakładane są dolegliwe kary pieniężne.

W powołanym powyżej wyroku Sąd Najwyższy podkreślił, zgodnie z

dotychczasowym orzecznictwem, że odpowiedzialność administracyjna ma z

zasady charakter obiektywny, nawet gdy w piśmiennictwie akcentuje się potrzebę

subiektywizacji

odpowiedzialności

administracyjnej

przedsiębiorców,

w

szczególności gdy sankcja administracyjna przybiera postać kary pieniężnej. W

ocenie Sądu Najwyższego, ta potrzeba subiektywizacji odpowiedzialności służy

realizacji godnego poparcia postulatu uwzględnienia indywidualnych okoliczności

konkretnej sprawy, rzutujących na samą odpowiedzialność przedsiębiorcy za

zachowania sankcjonowane karą pieniężną. W

zaskarżonym wyroku Sąd

Apelacyjny, przedstawiając rozbudowany i odpowiednio uargumentowany wywód,

prawidłowo przyjął, że wymierzając karę pieniężna organ regulacji zobowiązany jest

uwzględnić całokształt zachowania karanego przedsiębiorcy, w tym także takie

elementy,

które

składają

się

na

stronę

podmiotową

odpowiedzialności

sankcjonowanej karami pieniężnymi, a które w uproszczeniu określone są mianem

winy (umyślnej lub nieumyślnej) przedsiębiorcy. W ten sposób Sąd drugiej instancji

nie wprowadził żadnej nowej przesłanki odpowiedzialności z tytułu naruszenia

obowiązków wynikających z Prawa telekomunikacyjnego, ale zgodnie z przyjętymi

w orzecznictwie Sądu Najwyższego standardami dookreślił jedynie, jakie konkretnie

okoliczności muszą być uwzględnione przez Prezesa Urzędu przy uwzględnieniu

zakresu naruszenia przepisów Prawa telekomunikacyjnego na etapie wymierzania

kary pieniężnej.

Uznając, iż Prezes Urzędu nie zdołał wykazać, że zachodzi potrzeba

rozpoznania skargi przez Sąd Najwyższy, z mocy art. 398 9 § 2 k.p.c. należało orzec

jak w sentencji.