III SK 65/13 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III SK 65/13

POSTANOWIENIE

Dnia 11 marca 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Halina Kiryło

w sprawie z powództwa A. Bank Spółki Akcyjnej z siedzibą w W.

przeciwko Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów

o naruszenie zbiorowych interesów konsumentów i nałożenie kary pieniężnej,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych w dniu 11 marca 2014 r.,

na skutek skargi kasacyjnej strony powodowej od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 15 lutego 2013 r.,

1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,

2. zasądza od powoda A. Bank S.A. w W. na rzecz Prezesa

Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów kwotę 180 (sto

osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa

procesowego w postępowaniu kasacyjnym.

UZASADNIENIE

Sąd Apelacyjny wyrokiem z 15 lutego 2013 r., oddalił apelacje A. Bank S.A.

z/s w W. (powód) oraz Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów

(Prezes Urzędu) od wyroku Sądu Okręgowego w W. z 15 lutego 2013 r., w sprawie

o naruszenie zbiorowych interesów konsumentów i nałożenie kary pieniężnej.

Powód zaskarżył wyrok Sądu Apelacyjnego skargą kasacyjną w zakresie

dotyczącym pkt I w części, w której oddalono apelację powoda oraz pkt II w

zakresie zniesienia pomiędzy stronami kosztów postępowania apelacyjnego.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie art. 385 § 2 zd. 2 k.c. w związku z

art. 24 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i

konsumentów oraz art. 14 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o

udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych oraz

naruszenie art. 365 § 1 k.p.c. i art. 321 § 1 k.p.c.

Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powód powołał się na

jej oczywistą zasadność, ponieważ decyzja Prezesa Urzędu odnosiła się do innej

przesłanki uznania działania powoda na praktykę naruszająca zbiorowe interesy

konsumentów, niż wskazał to w zaskarżonym wyroku Sąd Apelacyjny, a ponadto

sporne

postanowienie

umowne

w

żaden

sposób

nie

narusza

interesów

konsumentów. Dodatkowo powód podnosi, że w sprawie występuje istotne

zagadnienie prawne o treści, „czy może być uznana za bezprawną w rozumieniu

art. 24 § 1 ustawy z dnia 6 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów

praktyka

polegająca na

oferowaniu

nieokreślonej liczbie

klientów wzorca

umownego w przypadku, gdy za pomocą reguł wykładni możliwe jest ustalenie

treści wzorca zgodnej z obowiązującymi przepisami?”.

Prezes Urzędu w odpowiedzi na skargę kasacyjną powoda wniósł o wydanie

postanowienia o odmowie przyjęcia skargi do rozpoznania oraz zasądzenie

kosztów zastępstwa procesowego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna powoda nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej

merytorycznego rozpoznania.

Skarga kasacyjna nie jest zwykłym środkiem zaskarżenia, a Sąd Najwyższy,

jako sąd kasacyjny, nie jest sądem powszechnym zwykłej, trzeciej instancji.

Rozpoznanie skargi kasacyjnej następuje wyłącznie z przyczyn kwalifikowanych,

wymienionych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., stąd wymóg złożenia wniosku o

przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnienie. Spełnienie tego wymogu

polega na przedstawienia odpowiedniego, wyodrębnionego wywodu prawnego, w

którym skarżący wykaże, jakie występujące w sprawie okoliczności pozwalają na

uwzględnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i jednocześnie

uzasadnieniu, dlaczego odpowiadają one ustawowemu katalogowi przesłanek. Na

etapie przedsądu Sąd Najwyższy ocenia tylko wniosek o przyjęcie skargi do

rozpoznania i jego uzasadnienie.

Skarga kasacyjna powoda nie może zostać, na etapie przedsądu, uznana za

oczywiście zasadną w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Z utrwalonego

orzecznictwa Sądu Najwyższego dotyczącego tej przesłanki przedsądu wynika, że

w przypadku powołania się na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej w motywach

wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania należy zawrzeć wywód prawny

wyjaśniający, w czym wyraża się owa oczywistość i przedstawić argumenty na

poparcie tego twierdzenia (postanowienie Sądu Najwyższego z 3 października

2013 r., III SK 11/13 i powołane tam orzecznictwo). Dodatkowo, dla przyjęcia skargi

do rozpoznania niezbędne jest wykazanie kwalifikowanej postaci naruszenia

przepisów prawa materialnego lub procesowego, polegającej na jego oczywistości

widocznej prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez

potrzeby wchodzenia w szczegóły czy dokonywania pogłębionej analizy tekstu

wchodzących w grę przepisów i doszukiwania się ich znaczenia (postanowienie

Sądu Najwyższego z 3 października 2013 r., III SK 11/13 i powołane tam

orzecznictwo). Przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania z art. 3989 §

1 pkt 4 k.p.c. nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa

materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało

wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia. Sam zarzut naruszenia (nawet

oczywistego) określonego przepisu (przepisów) nie prowadzi wprost do oceny, że

skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (postanowienie Sądu Najwyższego

z 3 października 2013 r., III SK 11/13 i powołane tam orzecznictwo). Wreszcie, aby

można było mówić o oczywistej zasadności skargi konieczne jest wskazanie

przepisu (przepisów), które zostały naruszone w powyższy sposób.

Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej powoda do rozpoznania

na tej podstawie, o której mowa w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., nie ujawniło oczywistej

zasadności skargi w powyższym rozumieniu. Przede wszystkim, z uzasadnienia

tego nie wynika, jakie to przepisy prawa zostały w ewidentny sposób naruszone

przez Sąd Apelacyjny. Rolą Sądu Najwyższego nie jest wyręczanie skarżącego w

realizacji tego obowiązku i doszukiwanie się tych przepisów w podstawach skargi

kasacyjnej. Nawet gdyby uznać, na podstawie argumentacji powoda, że oczywistej

zasadności skargi należy upatrywać w przypisaniu mu innej praktyki przez Sąd

drugiej instancji względem praktyki stwierdzonej w decyzji Prezesa Urzędu, Sąd

Najwyższy zauważa, że z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika tego

rodzaju kwalifikacja. Zaskarżony wyrok opiera się na rozumowaniu, zgodnie z

którym pożyczkobiorca wyrażając zgodę na przekazywania informacji stanowiących

tajemnicę bankową biurom informacji gospodarczej w istocie rzeczy nie ma wiedzy,

jakich informacji ta zgoda dotyczy. W ocenie Sądu Apelacyjnego powoduje to, że

konsument nie zostaje w sposób pełny i rzetelny poinformowany. Z powyższego

założenia Sąd drugiej instancji nie wywiódł jednak bezprawności zachowania

powoda z innej podstawy prawnej, niż uczynił to Prezes Urzędu, ani nie przypisał

powodowi innej praktyki, niż wskazana w decyzji. Wywód odnoszący się do prawa

konsumenta do informacji służył Sądowi Apelacyjnemu do wskazania, dlaczego w

jego ocenie doszło do naruszenia interesów konsumentów. Powoduje to również,

że brak podstaw dla uznania skargi powoda za oczywiście zasadną, ze względu na

podniesiony w uzasadnieniu wniosku brak naruszenia interesów konsumentów

przez

zarzucaną

powodowi

praktykę.

Przesłanka

naruszenia

interesów

konsumentów, jako wyodrębniona przesłanka zakazu praktyk naruszających

zbiorowe interesy konsumentów (wyrok Sądu Najwyższego z 3 października

2013 r., III SK 50/12), jest przesłanką ocenną, a jej zastosowanie z reguły zawsze

pozostawia po stronie podmiotu stosującego tą przesłankę pewien margines

swobody interpretacyjnej. Aczkolwiek można sobie wyobrazić takie bezprawne

zachowania przedsiębiorców, które na pierwszy rzut oka nie naruszają interesów

konsumentów (np. brak NIP na stronie internetowej, gdy posiadanie takiej

informacji nie potrzebne konsumentowi do korzystania z przysługujących mu

uprawnień), to niewątpliwie przy stosowaniu w niniejszej sprawie art. 24 ustawy w

zakresie

przesłanki

„naruszenia

interesów

konsumentów”

nie

doszło

do

kwalifikowanego złamania tego przepisu.

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego, w przypadku

wskazania jako podstawy wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., skarżący ma obowiązek nie tylko sformułować samo

zagadnienie, ale także – w uzasadnieniu wniosku – przedstawić odpowiednią

jurydyczną argumentację wskazującą na dopuszczalność i celowość rozwiązania

problemu prawnego w sposób preferowany przez skarżącego, a odmienny od

sposobu rozstrzygnięcia tego problemu przy wykorzystaniu zapatrywań wyrażonych

przez sąd drugiej instancji. Wywód ten powinien być zbliżony do tego, jaki jest

przyjęty przy przedstawianiu zagadnienia prawnego przez sąd odwoławczy na

podstawie art. 390 k.p.c.

Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej powoda ze względu na

potrzebę rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego nie spełnia powyższych wymogów.

Powód nie wykazał również, by w interesie publicznym wskazane było

rozstrzygnięcie sformułowanego przez niego zagadnienia prawnego dotyczącego

pojęcia bezprawności zachowania przedsiębiorcy z art. 24 ustawy. Problematyka ta

doczekała się już obszernego, a w ogóle nie uwzględnionego w skardze powoda,

orzecznictwa, w tym Sądu Najwyższego, oraz licznych wypowiedzi doktryny.

Hasłowo przedstawiona w uzasadnieniu potrzeby przyjęcia skargi do rozpoznania

argumentacja powoda opiera się na założeniu, zgodnie z którym zachowania

takiego, jakie zakwestionował w niniejszej sprawie Prezes Urzędu, nie można

kwalifikować jako bezprawnego, jeżeli tylko możliwa będzie taka interpretacja

postanowień wzorca stosowanego przez przedsiębiorcę, która pozwoli utrzymać

ważność czynności prawnej. Argumentacja ta, właściwa dla relacji kontraktowych,

nie uwzględnia publicznoprawnego charakteru zakazu praktyk naruszających

zbiorowe

interesy

konsumentów

oraz

jego

funkcji

w

systemie

konsumentów.

Mając powyższe na względzie Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.

ochrony