III SK 63/13 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III SK 63/13

POSTANOWIENIE

Dnia 20 lutego 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Maciej Pacuda

w sprawie z powództwa T. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł.

przeciwko Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów

z udziałem zainteresowanej Spółdzielni Mieszkaniowej w Ł.

o ochronę konkurencji,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych w dniu 20 lutego 2014 r.,

na skutek skarg kasacyjnych strony pozwanej i strony zainteresowanej od wyroku

Sądu Apelacyjnego

z dnia 18 marca 2013 r.,

1) odmawia przyjęcia obu skarg kasacyjnych do rozpoznania,

2) zasądza od pozwanego i od zainteresowanej na rzecz

powoda kwoty po 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem

kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu kasacyjnym.

UZASADNIENIE

Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 18 marca 2013 r., na skutek apelacji

wniesionej przez T. Sp. z o.o. z/s w Ł.(powód) od wyroku Sądu Okręgowego w W. z

30 kwietnia 2012 r., zmienił częściowo zaskarżony wyrok w ten sposób, że uchylił

decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z 17 września 2008

r.,

…/2008

w

części

umarzającej

jako

bezprzedmiotowe

postępowanie

antymonopolowe wszczęte na wniosek powoda, oddalił powództwo w pozostałym

zakresie, zniósł wzajemnie pomiędzy stronami koszty postępowania oraz oddalił

apelację w pozostałym zakresie i zniósł wzajemnie koszty postępowania

apelacyjnego.

Prezes Urzędu zaskarżył wyrok Sądu Apelacyjnego skargą kasacyjną w

części, to jest w pkt I.1a) i b) (w zakresie zmiany wyroku Sądu Okręgowego) oraz w

pkt I.3 i pkt. III (dotyczących kosztów postępowania przed sądami obu instancji),

zarzucając temu wyrokowi naruszenie art. 4 ust. 1-4 ustawy z dnia 15 grudnia

2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych, art. 46 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 16

września 1982 r. Prawo spółdzielcze oraz art. 4 pkt 9 i art. 8 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 1 i

5 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o chronię konkurencji i konsumentów.

Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania Prezes Urzędu

powołał się na potrzebę wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości i

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie. Prezes Urzędu podnosi, że zachodzi

konieczność

dokonania

wykładni

pojęć

„koszty

związane

z

eksploatacją

nieruchomości” i „eksploatacja i utrzymanie nieruchomości stanowiących mienie

spółdzielni”, o których mowa w przepisach art. 4 ust. 1-4 ustawy z dnia 15 grudnia

2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (j.t. Dz.U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1116 ze

zm.) celem rozstrzygnięcia, czy dopuszczalna jest działalność spółdzielni

mieszkaniowych polegająca na rozliczaniu wydatków ponoszonych na utrzymanie

własnej infrastruktury telekomunikacyjnej w opłatach za eksploatację lokalu.

Ponadto Prezes Urzędu powołuje się na potrzebę rozstrzygnięcia, czy podjęcie

przez organy spółdzielni mieszkaniowej uchwał w sprawie opłat ponoszonych przez

użytkowników lokali w zasobach spółdzielni – ze względu na regulację art. 4 ust. 8

ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych – podlega badaniu przez Prezesa Urzędu

w postępowaniu antymonopolowym, czy też sprawy te podlegają wyłącznej kontroli

sądowej.

Spółdzielnia Mieszkaniowa w Ł.(zainteresowany) zaskarżyła wyrok Sądu

Apelacyjnego skargą kasacyjną w części, to jest w zakresie pkt I.1.a., I.1.b., I.3.

oraz III. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenia art. 4 ust. 1-4 ustawy o

spółdzielniach mieszkaniowych w związku z art. 49 k.c., art. 4 pkt 9 w związku z art.

8 ust. 1 i 2 uokik z 2000 r.

Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania zainteresowany

powołał

się

na

oczywistą

zasadność

skargi

kasacyjnej.

W

przekonaniu

zainteresowanego Sąd Apelacyjny dopuścił się istotnych naruszeń prawa

materialnego,

dopuszczając

możliwość

prowadzenia

postępowania

antymonopolowego w odniesieniu do Spółdzielni, która zaspokajając potrzeby

swoich członków, w związku z instalacją i emisją telewizji kablowej i nie czerpiąc z

tego tytułu żadnych zysków została uznana za przedsiębiorcę w relacjach z jej

członkami. Ponadto, Sąd Apelacyjny błędnie nie uznał infrastruktury telewizji

kablowej wybudowanej przez Spółdzielnię za część składową nieruchomości

stanowiącej mienie spółdzielni.

Powód w odpowiedziach na obie skargi kasacyjne wniósł o wydanie

postanowienia o odmowie przyjęcia ich do rozpoznania oraz zasądzenie kosztów

zastępstwa procesowego.

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

Obie skargi kasacyjne nie kwalifikowały się do przyjęcia celem ich

merytorycznego rozpoznania.

Skarga kasacyjna nie jest zwykłym środkiem zaskarżenia. Jej rozpoznanie

następuje tylko z przyczyn kwalifikowanych, wymienionych w art. 398 9 § 1 k.p.c.

Stąd w art. 3984 § 2 k.p.c. wśród istotnych wymagań skargi kasacyjnej

ustawodawca wymienił obowiązek złożenia wniosku o przyjęcie skargi do

rozpoznania

i

jego

uzasadnienie. Wypełnienie

tego

wymogu

polega

na

przedstawieniu wyodrębnionego wywodu prawnego, w którym skarżący wykaże,

jakie występujące w sprawie okoliczności pozwalają na uwzględnienie wniosku o

przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i jednocześnie uzasadnieniu, dlaczego

odpowiadają one ustawowemu katalogowi przesłanek. Na etapie przedsądu, kiedy

Sąd Najwyższy podejmuje decyzję o przyjęciu skargi do rozpoznania, ocenie i

analizie podlega, obok elementów konstrukcyjnych skargi, tylko wniosek o jej

przyjęcie i jego uzasadnienie. Ponadto, mając na względzie, że skarga kasacyjna

jest szczególnym środkiem zaskarżenia, realizującym przede wszystkim interes

publiczny

polegający

na

usuwaniu

rozbieżności

w

orzecznictwie

sądów

powszechnych oraz na wspomaganiu rozwoju prawa, uzasadnienie wniosku o

przyjęcie skargi do rozpoznania powinno koncentrować się na wykazaniu, iż takie

okoliczności w sprawie zachodzą (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 5

czerwca 2013 r., III SK 55/12 i powołane tam orzeczenia).

Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania Prezes Urzędu

powołał się na tę przesłankę przedsądu, o której mowa w art. 398 9 § 1 pkt 2 k.p.c.

W przypadku powołania się na art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. skarżący ma obowiązek nie

tylko określić przepisy wymagające wykładni, ale także wskazać poważne

wątpliwości interpretacyjne związane z ich stosowaniem wraz z podaniem

doktrynalnego lub orzeczniczego źródła tych wątpliwości, bądź rozbieżności w

orzecznictwie sądów (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 6 listopada 2012 r.,

III SK 17/12 i powołane tam orzecznictwo). Należy przy tym podkreślić, że chodzi o

rozbieżności w wykładni, a nie w stosowaniu prawa (por. postanowienie Sądu

Najwyższego z 27 września 2012 r., III SK 8/12, LEX 1238131).

W ocenie Sądu Najwyższego w obecnym składzie, artykułowana w skardze

Prezesa Urzędu potrzeba rozstrzygnięcia, czy dopuszczalna jest działalność

spółdzielni mieszkaniowych polegająca na rozliczaniu wydatków ponoszonych na

utrzymanie własnej infrastruktury telekomunikacyjnej w opłatach za eksploatację

lokalu oraz czy podjęcie przez organy spółdzielni mieszkaniowej uchwał w sprawie

opłat ponoszonych przez użytkowników lokali w zasobach spółdzielni – ze względu

na regulację art. 4 ust. 8 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych – podlega

badaniu przez Prezesa Urzędu w postępowaniu antymonopolowym nie jest objęta

zakresem tej przesłanki przedsądu, o której mowa w art. 398 9 § 1 pkt 2 k.p.c.

Powyższy problem prawny nie dotyczy wykładni przepisów prawa, lecz co najwyżej

ich stosowania przez Prezesa Urzędu lub spółdzielnie mieszkaniowe. Uzasadnienie

wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania nie ujawnia w tym zakresie wątpliwości

lub rozbieżności wykładniczych w piśmiennictwie bądź orzecznictwie.

Ponadto,

kwestia

ewentualnej

eksploatacją

nieruchomości”

stanowiących

mienie

dopuszczalna

jest

i

„eksploatacja

spółdzielni”

działalność

wykładni

pojęć

i

„koszty

utrzymanie

związane

z

nieruchomości

celem

rozstrzygnięcia

problemu,

czy

spółdzielni

mieszkaniowych

polegająca

na

rozliczaniu

wydatków

ponoszonych

na

utrzymanie

własnej

infrastruktury

telekomunikacyjnej w opłatach za eksploatację lokalu, rozmija się z poglądami

prawnymi wyrażonymi w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku i nie ma znaczenia

dla ewentualnej oceny jego prawidłowości.

Wyrok Sądu Apelacyjnego opiera się na założeniu, zgodnie z którym celem

spółdzielni mieszkaniowej jest zaspokajania potrzeb mieszkaniowych członków

oraz ich rodzin poprzez dostarczanie członkom samodzielnych lokali mieszkalnych

lub domów jednorodzinnych, a także lokali o innym przeznaczeniu. W ramach

zaspokajania innych potrzeb członków spółdzielni mieści się dostarczanie

programów telewizyjnych drogą telewizji kablowej. Potrzeby takie są jednak

zaspokajane w ramach prowadzonej przez spółdzielnię działalności gospodarczej.

Działalnością taką jest świadczenie usług telekomunikacyjnych, dlatego wraz z jej

rozpoczęciem wybudowana sieć telewizji kablowej przestała być, zdaniem Sądu

Apelacyjnego, częścią nieruchomości i weszła w skład przedsiębiorstwa, co

potwierdza

zaświadczenie

telekomunikacyjnych.

Koszty

o

wpisie

do

utrzymania

sieci

jak

rejestru

przedsiębiorców

i

związane

koszty

ze

świadczeniem usług telekomunikacyjnych stały się kosztami działalności tego

przedsiębiorstwa. Dostarczenie programów telewizyjnych przez spółdzielnię ma

charakter działalności rynkowej także w stosunku do odbiorców będących jej

członkami. Świadczenie usług odbywa się na podstawie umowy abonamentowej, a

nie w oparciu o regulacje prawa spółdzielczego. Uiszczana przez usługobiorców

opłata nie jest opłatą związaną z kosztami korzystania z lokalu, aczkolwiek na

podstawie uchwały Zebrania Przedstawicieli z dnia 20 maja 2006 r. pobierana jest

w ramach opłat za używanie lokali. Jednakże zgodnie ze statutem spółdzielni,

koszty związane z korzystaniem z usługi telewizji kablowej nie weszły w skład

kosztów związanych z utrzymaniem lokali. Nie są to także koszty związane z

utrzymaniem nieruchomości wspólnych. Opłata abonamentowa nie jest opłatą na

poczet

utrzymania

wybudowanej

infrastruktury,

lecz

wynagrodzeniem

za

dostarczane usługi przez spółdzielnię działającą w charakterze przedsiębiorcy

telekomunikacyjnego, a nie spółdzielnię mieszkaniową jako taką. W świetle

powyższych zapatrywań Sądu Apelacyjnego kwestia dopuszczalności rozliczania

wydatków ponoszonych na utrzymanie własnej infrastruktury telekomunikacyjnej w

opłatach za eksploatację lokalu nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia tej sprawy.

Niezależnie bowiem od tego, czy opłaty takie rozliczane są w ramach opłat

eksploatacyjnych, czy też opłat abonamentowych, z uzasadnienia zaskarżonego

wyroku wynika, że nie wpływa to na rynkowy charakter działalności spółdzielni.

W odniesieniu do skargi kasacyjnej zainteresowanego Sąd Najwyższy

stwierdza z kolei, że uzasadnienie wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania ze

względu na oczywistą zasadność nie ujawnia, aby Sąd Apelacyjny dopuścił się w

zaskarżonym wyroku ewidentnego, widocznego na pierwszy rzut oka naruszenia

przepisów prawa. Tylko takie naruszenie może zaś powodować oczywistą

zasadność skargi kasacyjnej w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. (por.

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 października 2013 r., III SK 11/13, LEX

nr 1380967 i powołane tam orzecznictwo).

Stwierdzając zatem, że nie zachodzą przyczyny przyjęcia obu skarg

kasacyjnych do rozpoznania, określone w art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy na

podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., a w odniesieniu do kosztów zastępstwa prawnego w

postępowaniu kasacyjnym na podstawie art. 98 § 3 k.p.c. oraz § 13 ust. 4 w

związku z § 18 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września

2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb

Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, orzekł jak w

sentencji.