III SK 63/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III SK 63/12

POSTANOWIENIE

Dnia 2 lipca 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Maciej Pacuda

w sprawie z powództwa Stowarzyszenia Autorów ZAiKS z siedzibą w W.

i Stowarzyszenia Filmowców Polskich

przeciwko Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów

z udziałem zainteresowanych: Izby Wydawców Prasy w W., M. F. Spółki z

ograniczoną odpowiedzialnością, M. V. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością

o ochronę konkurencji,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych w dniu 2 lipca 2013 r.,

na skutek skarg kasacyjnych powodów od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 1 marca 2012 r.,

1. odmawia przyjęcia obu skarg kasacyjnych,

2. zasądza od powodów Stowarzyszenia Filmowców Polskich

z siedzibą w W. i Stowarzyszenia Autorów ZAiKS z siedzibą w W.

na rzecz pozwanego Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i

Konsumentów oraz zainteresowanych Izby Wydawców Prasy w

W., M. F. Spółki z o.o. w W. i M. V. Spółki z o.o. w W. kwoty po

270 (dwieście siedemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów

postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 1 marca 2012 r., , oddalił apelację

Stowarzyszenia Autorów ZAIKS (dalej jako powód 1) oraz Stowarzyszenia

Filmowców Polskich (dalej jako powód 2) od wyroku Sądu Okręgowego w W. z dnia

8 lipca 2011 r. w sprawie z odwołania od decyzji Prezesa Urzędu Ochrony

Konkurencji i Konsumentów nr DOK 6/2008.

W uzasadnieniu swojego wyroku Sąd Apelacyjny wyjaśnił, że nie podziela

zarzutu powoda 1 dotyczącego nieprawidłowego ustalenia rynku właściwego.

Wskazał, że substytutywność towarów z punktu widzenia przeciętnego nabywcy

jest kluczowa dla wyróżnienia rynku właściwego. Ponadto zwrócił uwagę, że

wyznaczenie

rynków

relewantnych

ma

znaczenie

drugorzędne,

gdyż

zakwestionowane w niniejszej sprawie porozumienie jest zakazane niezależnie od

udziału uczestników w rynku właściwym. Nie podzielił także zarzutu dotyczącego

braku konkurencyjności między powodami. Istnienie między powodami wzajemnej

konkurencji nie jest zależne od przyznania każdemu z nich zezwolenia na zbiorowe

zarządzanie prawami autorskimi o takiej samej treści i zakresie. Obaj powodowie

działają na krajowym rynku zbiorowego zarządzania prawa autorskimi do utworów

audiowizualnych niezależnie od zakresu udzielonego im faktycznie zezwolenia.

Powodowie zawarli między sobą porozumienia dotyczące ustalenia wspólnych

stawek wynagrodzeń autorskich pobieranych od użytkowników komercyjnych z

tytułu zwielokrotniania utworów audiowizualnych. W ten sposób powodowie liczyli

na wyeliminowanie konkurencji między sobą w tym zakresie i taki był skutek

zawartego porozumienia. Porozumienie zawarte przez powodów odpowiada

dokładnie treści art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie

konkurencji i konsumentów (tekst jednolity: Dz.U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2080, dalej

jako uokik 2000) i jest objęte domniemaniem antykonkurencyjności. Powód 1 tego

domniemania nie obalił.

Oddalając apelację powoda 2, Sąd Apelacyjny wyjaśnił z kolei, że zarzut

niezastosowania art. 3 pkt 1 uokik 2000 w związku z art. 106 ust. 1 oraz art. 1071

Prawa autorskiego oparty jest na błędnym założeniu, co prowadzi do niewłaściwych

wniosków. Regulacja art. 1071 Prawa autorskiego odnosi się do porozumień

zawieranych przez organizacje zbiorowego zarządzania (OZZ) przed złożeniem

wniosku o zatwierdzenie wspólnej tabeli wynagrodzeń. Cel i skutek takiego

porozumienia będą zatem przedstawione do akceptacji Komisji Prawa Autorskiego

działającej jako organ administracji publicznej. Brak jednak podstaw do twierdzenia,

że wszelkie porozumienia między OZZ zostały zalegalizowane na mocy

znowelizowanych przepisów. Sąd Apelacyjny zwrócił uwagę, że art. 107 1 Prawa

autorskiego został dodany w dniu 21 października 2010 r., zaś zaskarżona decyzja

pochodzi z dnia 29 sierpnia 2008 r., a porozumienie zostało zawarte w dniu 29

grudnia 2003 r. Nie można zatem mówić o wstecznym zastosowaniu tego przepisu.

Nie podzielił twierdzenia, że art. 3 uokik 2000 wyłączał zastosowanie przepisów

ustawy do ograniczeń, o których mowa w art. 107 1 Prawa autorskiego. Art. 3 uokik

2000 obowiązywał do dnia 21 kwietnia 2007 r., zaś art. 107 1 Prawa autorskiego

wszedł w życie w 2010 r., z czego jasno wynika, że art. 3 ustawy nie mógł mieć

zastosowania do art. 1071 Prawa autorskiego.

Sąd Apelacyjny wskazał także, że Sąd Okręgowy wyznaczył w niniejszej

sprawie krajowy rynek sprzedaży utworów audiowizualnych na nośnikach

przeznaczonych do własnego użytku osobistego oraz krajowy rynek zarządzania

prawami autorskimi do utworów audiowizualnych. Rynki te zostały wyznaczone w

oparciu o rodzaj praktyki będącej przedmiotem postępowania. Chybiony jest zarzut

niewyodrębnienia rynków sprzedaży egzemplarzy utworów audiowizualnych ze

względu na formę sprzedaży. Egzemplarz utworu na płycie DVD sprzedawanej w

księgarni jest substytutem egzemplarza tego utworu sprzedawanego razem z

prasą. Cena takiej płyty sprzedawanej w księgarni w czasie, gdy licencjodawca

zezwala na dokonanie insertu jest już znacznie niższa niż na początku jej

funkcjonowania na rynku. Właściwości użytkowe takich płyt są takie same, w obu

przypadkach możliwe jest odtworzenie filmu. Zdaniem Sądu Apelacyjnego Sąd

pierwszej instancji słusznie przyjął, że celem i skutkiem porozumienia między

powodami było ograniczenie konkurencji. Świadczą o tym postanowienia

porozumienia ustalające jednolitą stawkę wynagrodzeń, jednolite ceny minimalne,

jednolity podział wynagrodzeń pomiędzy uprawnionych twórców, wprowadzające

podział obowiązków między jego uczestnikami.

Powód 2 zaskarżył wyrok Sądu Apelacyjnego skargą kasacyjną w zakresie

punktu I oraz w zakresie punktu III. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie:

1) art. 6 ust. 1 i 2 EKPC w związku z niewłaściwym zastosowaniem art. 328 § 1

k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c., art. 233 § 1 k.p.c., art. 278 k.p.c. w związku z

art. 391 § 1 k.p.c., poprzez nieprzeprowadzenie rzetelnego postępowania

sądowego i niezachowaniem prawa powoda do domniemania niewinności w

ramach toczącego się postępowania odwoławczego; 2) art. 4 pkt 10 w związku z

art. 4 pkt 8 uokik 2000, poprzez ustalenie nieprawidłowego znaczenia pojęcia

konkurencji i konkurenta i przyjęcie, że stosunek konkurencji między OZZ zachodzi

z uwagi na możliwość prowadzenia faktycznej, poza granicami udzielonego

zezwolenia, działalności w zakresie zbiorowego zarządzania; 3) art. 104 ust. 1 w

związku z ust. 2 pkt 2 i art. 105 ust. 1 Prawa autorskiego, poprzez przyjęcie, że

OZZ może prowadzić działalność w zakresie zbiorowego zarządzania prawami

autorskimi lub prawami pokrewnymi poza zakresem udzielonego zezwolenia; 4) art.

1071 Prawa autorskiego, przez błędną wykładnię tego przepisu polegającą na

ograniczenie zastosowania tego przepisu jedynie do porozumień zawieranych prze

organizacje w związku ze złożeniem wspólnej tabeli wynagrodzeń autorskich, które

to naruszenie skutkowało niezastosowaniem art. 3 pkt 1 uokik 2000 w związku z

art. 316 § 1 k.p.c. oraz art. 391 k.p.c.; 5) art. 4 pkt 8 uokik 2000 oraz art. 81 ust. 1 lit

a TWE, poprzez błędne rozumienie metodologii wyznaczania rynku właściwego;

6) art. 4 pkt 8 uokik 2000 oraz art. 81 ust. 1 lit a TWE, poprzez nieprawidłowe

wyznaczenie rynku właściwego i uznanie, że utwory audiowizualne na nośnikach

insertowanych do prasy są towarami substytucyjnymi do utworów audiowizualnych

dystrybuowanych na nośnikach w wolnej sprzedaży oraz przyjęcie, że usługi

zarządzania prawami autorskimi współtwórców utworów audiowizualnych oraz

inkasa wynagrodzeń należny takim współtwórcom mieszczą się w jednym rynku

właściwym; 7) art. 5 ust. 1 pkt 1 uokik 2000 oraz art. 81 TWE, poprzez przyjęcie, że

celem i skutkiem porozumienia zawartego przez powoda 2 i powoda 1 było

ograniczenie

konkurencji

na

krajowych

rynkach

sprzedaży

utworów

audiowizualnych na nośnikach przeznaczonych do własnego użytku osobistego

oraz zbiorowego zarządzania prawami autorskimi do utworów audiowizualnych.

Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, powód 2 powołał się

na

potrzebę

rozstrzygnięcia

trzech

zagadnień

prawnych.

Jako

pierwsze

zagadnienie prawne wskazał potrzebę ustalenia istnienia stosunku konkurencji

pomiędzy różnymi organizacjami zbiorowego zarządzania, pomimo rozbieżnych

zakresów zezwolenia na działalność w zakresie zbiorowego zarządzania prawami

autorskimi i prawami pokrewnymi. Jako drugie zagadnienie prawne powód 2

wskazał zakres zastosowania art. 1071 Prawa autorskiego do porozumień

zawieranych pomiędzy organizacjami zbiorowego zarządzania prawami autorskimi

oraz

prawami

pokrewnymi,

w

szczególności

zaś

oceny,

czy

zakresem

zastosowania tego przepisu są objęte również porozumienia niezwiązane

bezpośrednio z procesem zatwierdzania tabel wynagrodzeń autorskich przed

Komisją Praw Autorskiego. Trzecie zagadnienie prawne sformułowane w skardze

kasacyjnej powoda 2 dotyczy charakteru postępowania odwoławczego toczącego

się przed sądami powszechnymi na skutek odwołania od decyzji Prezesa Urzędu

oraz wpływu zmiany przepisów prawa materialnego skutkujących możliwością

dokonania odmiennej oceny prawnoantymonopolowej celu lub skutków zawartego

porozumienia na rozstrzygnięcia wydawane w toku postępowań przed sądami

powszechnymi.

Powód 1 zaskarżył wyrok Sądu Apelacyjnego w całości. Zaskarżonemu

wyrokowi zarzucił naruszenie: 1) art. 1 ust. 1 uokik 2000 w związku z art. 104 ust. 1

oraz art. 106 ust. 1-3 Prawa autorskiego; 2) art. 3 pkt 1 uokik 2000 w związku z art.

131 ust. 1 uokik 2007 w związku z art. 316 § 1 k.p.c. w związku z art. 106 ust. 1,

art. 110 oraz art. 1071 ust. 1, art. 1101 ust. 2, art. 11011-16, 18, 20-23 Prawa

autorskiego; 3) art. 4 pkt 10 uokik 2000 w związku z art. 104 ust. 2 pkt 2, ust. 3 i

ust. 6 Prawa autorskiego; 4) art. 5 ust. 1 pkt 1 uokik 2000 w związku z art. 4 pkt 8

uokik 2000 oraz art. 101 ust. 1 i 3 TFUE; 5) art. 65 § 2 k.c.; 6) art. 316 § 1 k.p.c.

Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, powód 1 powołał się

na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego oraz na oczywistą

zasadność skargi.

Jako istotne zagadnienie prawne powód 1 wskazał problem: „czy nie

narusza spójności systemu prawa działanie Sądu, który wobec powinności

orzekania według stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania orzeczenia,

zgodnie z art. 316 § 1 k.p.c. dokonał oceny porozumienia w sprawie ustalania

kwestii wynagrodzenia przez OZZ zawartego w 2003 r. wyłącznie na podstawie art.

3 pkt 1 uokik 2000 z pominięciem faktu istnienia w dacie zawarcia porozumienia art.

108-110 Prawa autorskiego stanowiących o wyłączeniu kwestii ustalania

wynagrodzenia pobieranego przez OZZ spod regulacji ustawy o ochronie

konkurencji i konsumentów”. Powód 1 podkreślił, że w dacie orzekania przez Sąd

Okręgowy oraz Sąd Apelacyjny w sprawie antykonkurencyjności porozumienia

przepisy istniejące w dacie zawierania porozumienia znajdowały swój odpowiednik

w regulacji zarówno nowej uokik, jak i w treści Prawa autorskiego, po zmianie

dokonanej ustawą z dnia 8 lipca 2010 r., co stanowi o wyłączeniu porozumienia

dotyczącego niniejszej materii spod oceny na podstawie treści ustawy o ochronie

konkurencji i konsumentów.

Powołując się na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej, powód 1 wskazał

na art. 5 ust. 1 uokik 2000 w związku z art. 4 pkt 8 uokik 2000 i w związku z art. 131

ust. 1 uokik 2007, zgodnie z którym zakazane są porozumienia, których celem i

skutkiem jest wyeliminowanie, ograniczenie lub naruszenie w inny sposób

konkurencji na rynku właściwym. Sąd Apelacyjny przyjął zaś, że wyznaczenie

rynków relewantnych ma w tej sprawie znaczenie drugorzędne, gdyż porozumienie

będące przedmiotem niniejszego postępowania jest zakazane niezależnie od

udziału uczestników w tychże rynkach (...) oraz, że wyznaczenie rynków właściwym

(...) nie ma istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy” i w

konsekwencji zastosował przepis contra legem, gdyż z pominięciem wskazanej

wprost w jego treści przesłanki koniecznej – ustalenia rynku właściwego,

dodatkowo definiowanej przez ustawę w art. 4 pkt 8 uokik 2000.

Prezes Urzędu wniósł o wydanie postanowienia o odmowie przyjęcia skarg

kasacyjnej obu powodów do rozpoznania. Także M. F. Sp. z o.o. i M. V. Sp. z o.o.

(zainteresowani) oraz Izba Wydawców Prasy wnieśli o wydanie postanowienia o

odmowie przyjęcia obu skarg kasacyjnych do rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

Obie skargi kasacyjne nie kwalifikowały się do przyjęcia celem ich

merytorycznego rozpoznania.

Z utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego dotyczącego tej przesłanki

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, o której mowa w art. 398 9 § 1 pkt 1

k.p.c. wynika, że przedstawienie okoliczności uzasadniających rozpoznanie skargi

kasacyjnej ze względu na występujące w sprawie istotne zagadnienie prawne

polega na sformułowaniu samego zagadnienia oraz wskazaniu argumentów

prawnych, które prowadzą do rozbieżnych ocen prawnych, w tym także na

sformułowaniu własnego stanowiska przez skarżącego. Wywód ten powinien być

zbliżony do tego, jaki jest przyjęty przy przedstawieniu zagadnienia prawnego przez

sąd odwoławczy na podstawie art. 390 k.p.c. (por. postanowienia Sądu

Najwyższego: z 9 maja 2006 r., V CSK 75/06; z 19 października 2012 r., III SK

13/12).

Przedstawienie

okoliczności

uzasadniających

rozpoznanie

skargi

kasacyjnej ze względu na występujące w sprawie istotne zagadnienie prawne

polega na sformułowaniu samego zagadnienia oraz wskazaniu argumentów

prawnych, które prowadzą do rozbieżnych ocen prawnych, w tym także na

sformułowaniu własnego stanowiska przez skarżącego. Wymogi te uzasadnione są

publicznymi celami rozpoznania przez Sąd Najwyższy skargi kasacyjnej (por.

postanowienie Sądu Najwyższego z 25 października 2007 r., V CSK 356/07).

Zagadnienie prawne musi być nie tylko powiązane z przepisami powołanymi w

podstawie kasacyjnej, ale także uwzględniać podstawy samego orzeczenia (por.

postanowienia Sądu Najwyższego: z 26 kwietnia 2012 r., III SK 43/11; z 22 maja

2012 r., III SK 45/11; z 4 lipca 2012 r., III SK 2/12; z 27 września 2012 r., III SK

8/12; z 12 kwietnia 2013 r., III SK 32/12).

Odnosząc powyższe wymogi w pierwszej kolejności skargi kasacyjnej

powoda 2, Sąd Najwyższy stwierdza, że pierwsze i trzecie zagadnienie prawne nie

spełnia utrwalonego w orzecznictwie Sądu Najwyższego wymogu, zgodnie z którym

zagadnienie w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. musi zawierać w swej treści

przepis (przepisy), na tle którego dany problem prawny powstaje (por.

postanowienia Sądu Najwyższego: z 9 sierpnia 2012 r., III SK 4/12; z 4 lipca

2012 r., III SK 3/12).

Drugie

zagadnienie

prawne

dotyczy

zaś

cząstkowego

problemu

wchodzącego w zakres szerszego zagadnienia prawnego, a mianowicie tego, czy

art. 1071 Prawa autorskiego obejmuje porozumienia niezwiązane bezpośrednio z

procesem zatwierdzania tabel wynagrodzeń autorskich przez Komisję Prawa

Autorskiego. Jednakże w ocenie Sądu Najwyższego w obecnym składzie powyższy

problem nie stanowi zagadnienia prawnego sprawy. Przypomnieć należy, że

decyzją

Prezesa

Urzędu

za

praktykę

ograniczającą

konkurencję

uznano

porozumienia powoda 1 z powodem 2, na mocy którego ustalono jednolite stawki

wynagrodzeń autorskich pobieranych od użytkowników komercyjnych z tytułu

sprzedaży utworów audiowizualnych na nośnikach przeznaczonych do własnego

użytku osobistego. Zgodnie z ustaleniami Sądu Apelacyjnego powód 1 i powód 2

zawarli (aneksowane później) porozumienie, w którym ustalono między innymi, że

stawki opłat licencyjnych ustalone przez Komisję Prawa Autorskiego dla powoda 1

będą stosowane także przez powoda 2 w odniesieniu do repertuaru podlegającego

licencjonowaniu, a ponadto że strony porozumienia będą kierować się określonym

kluczem podziału stawki inkasowanej za dany utwór audiowizualny reprodukowany

na nośnikach przeznaczonych do własnego użytku osobistego nabywców. W

porozumieniu ustalono również, że powodowie w zawieranych przez siebie

umowach będą stosowali określone stawki minimalne za 1 egzemplarz nośnika. W

niniejszej sprawie występuje zatem problem prawny dotyczący wyłączenia

zastosowania zakazu porozumień ograniczających konkurencję przewidzianego w

uokik 2000 z uwagi na określone w przepisach Prawa autorskiego zasady

zawierania porozumień przez OZZ. Konkretnie zaś chodzi o wykładnię art. 107 1

Prawa autorskiego w zakresie dotyczącym sformułowania „pobór wynagrodzeń”, a

jeszcze bardziej szczegółowo – czy pod pojęciem porozumienia dotyczącego

poboru wynagrodzeń należy rozumieć także porozumienia się dwóch OZZ w

przedmiocie wysokości tych wynagrodzeń. Drugie zagadnienie prawne skargi

kasacyjnej powoda 2 rozmija się zaś z tym problemem prawnym. Ponadto, w

przekonaniu Sądu Najwyższego, odpowiedź na tak postawione pytanie, w

kontekście treści i celów art. 1071 Prawa autorskiego oraz art. 3 uokik 2000, jest

oczywista: możliwość zawarcia przez OZZ porozumienia dotyczącego poboru

wynagrodzeń z tytułu korzystania z utworów objętych zarządem tych organizacji nie

wyłącza zastosowania przepisów prawa antymonopolowego do porozumienia,

ustalającego stawki tych wynagrodzeń.

Niezależnie od powyższego, uzasadnienie drugiego zagadnienia prawnego

skargi kasacyjnej powoda 2 nie odpowiada wymogom sprecyzowanym w

ukształtowanym już orzecznictwie Sądu Najwyższego w sprawach z zakresu

ochrony konkurencji i regulacji.

Przechodząc z kolei do oceny wniosku o przyjęcie do rozpoznania skargi

kasacyjnej powoda 1, Sąd Najwyższy stwierdza, że nie jest ona oczywiście

uzasadniona w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Powołane przez skarżącego

fragmenty uzasadnienia, choć mogą wydawać się dyskusyjne z punktu widzenia

istoty prawa ochrony konkurencji i zarzucanej w niniejszej sprawie praktyki, nie

dowodzą oczywistej zasadności skargi kasacyjnej w kontekście pozostałych

wywodów

uzasadnienia

wyroku

Sądu

Apelacyjnego

odnoszących

się

do

stanowiska Sądu Okręgowego w zakresie rynku właściwego. Uzasadnienie wyroku

nie wskazuje bowiem na to, aby Sąd Apelacyjny zastosował art. 5 ust. 1 pkt 1 uokik

2000 bez uwzględnienia rynku właściwego. Powołane przez powoda 1 fragmenty

uzasadnienia wyroku Sądu drugiej instancji i zawarte w nich zapatrywania są

konsekwencją tego, że zakwestionowane przez Prezesa Urzędu porozumienie

zostało zawarte między konkurentami i dotyczy ustalenia cen. Wolą prawodawcy w

takich wypadkach nie stosuje się zaś instytucji porozumień bagatelnych, dla

aplikowania której wielkość udziału w rynku właściwym ma podstawowe znaczenie.

Sąd Najwyższy stwierdza, że deprecjonowanie znaczenia prawidłowego

ustalenia rynku właściwego w tego rodzaju sprawach z zakresu ochrony

konkurencji nie jest prawidłowe, aczkolwiek samo w sobie nie wpływa na oczywistą

zasadność skargi kasacyjnej. Jak już wyjaśniano to wielokrotnie w orzecznictwie

Sądu Najwyższego, ustalenie rynku właściwego w sprawie antymonopolowej ma

istotne znaczenie dla wychwycenia reperkusji zachowań przedsiębiorców dla

zjawiska konkurencji, a przez to dla wyciągnięcia prawnych konsekwencji tych

zachowań przez organ antymonopolowy (por. wyrok Sądu Najwyższego z 12

kwietnia 2013 r., III SK 28/12). Wskazuje na zasady działania danego rynku. Może

w

konsekwencji

rzutować

na

ostateczną

kwalifikację

porozumienia

jako

zakazanego porozumienia ograniczającego konkurencję. Jest tak w szczególności

w przypadku porozumień, które z uwagi na swoją treść (przedmiot) odpowiadają

formalnie jednemu z nazwanych porozumień ograniczających konkurencję z art. 5

ust. 1 pkt 1 uokik 2000, ale w rzeczywistości z uwagi na zasady działania danego

rynku właściwego nie mają antykonkurencyjnego charakteru. Ich celem nie jest

bowiem ograniczenie konkurencji, na co wskazuje między innymi kontekst

gospodarczy w jakim zostały zawarte. Ten z kolei determinuje sposób działania

przedsiębiorców na rynku właściwym, ustalony w ramach analizy tego rynku. W

rezultacie nie każde porozumienie, którego przedmiotem jest ustalenie cen, nawet

gdy jest to porozumienie między konkurentami, jest faktycznie (pragmatycznie)

objęte zakazem z art. 5 ust. 1 pkt 1 uokik 2000 i uzasadnia podjęcie przez Prezesa

Urzędu interwencji w ochronie interesu publicznego.

Odnosząc się do zagadnienia prawnego wniosku powoda 1 o przyjęcie

skargi kasacyjnej do rozpoznania, Sąd Najwyższy stwierdza, że ustalenie jego

treści w zakresie problemu prawnego, który miałby zostać rozstrzygnięty przy

rozpoznawaniu skargi kasacyjnej nasuwa szereg trudności. Zagadnienie prawne

zostało bowiem skonstruowane na bazie złożonej z przepisu prawa procesowego

(art. 316 § 1 k.p.c.) oraz przepisów prawa materialnego (art. 3 uokik 2000 oraz art.

3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów oraz

przepisów art. 108-110 Prawa autorskiego oraz art. 1101 i n. Prawa autorskiego). W

rezultacie wskazany przez powoda 1 problem prawny dotyczy zagadnienia

stosowania przez sądy orzekające w sprawie z odwołania od decyzji Prezesa

Urzędu przepisów prawa materialnego obowiązujących w dacie orzekania (art. 110 1

i n. Prawa autorskiego, wprowadzonych na podstawie ustawy z dnia 8 lipca 2010 r.)

do weryfikacji decyzji Prezesa Urzędu wydanej pod rządami uokik 2000 i

dotyczącej zachowania powoda 1 z 2003 r. w kontekście unormowania

wynikającego z art. 3 ust. 1 uokik 2000. Jednocześnie w zagadnieniu prawnym

powód 1 powołuje się na problem stosowania art. 3 ust. 1 uokik 2000 w związku z

przepisami art. 108-110 Prawa autorskiego, które obowiązywały w dacie zawierania

przez powoda porozumienia zakwestionowanego następnie przez Prezesa Urzędu

oraz stosowania art. 3 ust. 1 uokik 2000 w związku z art. 110 1 i n. Prawa

autorskiego do oceny zawartego porozumienia. W samej zaś treści zagadnienia

prawnego powód 1 stawia problem, czy działanie Sądu drugiej instancji w niniejszej

sprawie nie narusza spójności systemu prawa, poprzez zastosowanie do oceny

porozumienia zawartego przez powoda w 2003 r. wyłącznie art. 3 ust. 1 uokik 2000

z pominięciem przepisów art. 108-110 Prawa autorskiego w brzmieniu z okresu

zawierania porozumienia oraz z pominięciem późniejszych przepisów art. 110 1 i n.

Prawa autorskiego, które to przepisy wyłączają zastosowanie uokik 2000 w

niniejszej sprawie.

Z uzasadnienia wniosku o przyjęcie do rozpoznania skargi kasacyjnej

powoda 1 wynika jednak, że istota tego zagadnienia polega przede wszystkim na

rozstrzygnięciu

kwestii

dopuszczalności

stosowania

zakazu

porozumień

ograniczających konkurencję w niniejszej sprawie z uwagi na zawartą w Prawie

autorskim regulację prawną w zakresie współdziałania OZZ, a dopiero w dalszej

kolejności aspektów intertemporalnych, wynikających ze zmiany stanu prawnego w

okresie między zawarciem porozumienia, wydaniem decyzji przez Prezesa Urzędu

oraz datą orzekania przez Sąd Apelacyjny. Rzutuje to na wymogi, jakie powinna

spełniać

treść

uzasadnienia

publicznoprawnej

wniosku,

potrzebie

aby

przekonać

rozstrzygnięcia

Sąd

Najwyższy

zagadnienia

o

prawnego

przedstawionego przez powoda 1.

W tym zakresie Sąd Najwyższy stwierdza, że uzasadnienie nie zawiera

wywodu, z którego wynikałoby, że zawarte w przepisach Prawa autorskiego

unormowania dotyczące ustalania wynagrodzeń pobieranych przez OZZ wyłączają

zastosowanie przepisów uokik 2000 z racji tego, że przewidują „ograniczenie

konkurencji dopuszczone na mocy innej ustawy” w rozumieniu art. 3 ust. 1 uokik

2000. Powód 1 zakłada, że nowe przepisy Prawa autorskiego wyłączają

zastosowanie uokik 2000, poprzestając na przywołaniu stanowiska Sądu

Najwyższego wyrażonego w wyroku z 2 kwietnia 2009 r., III SK 19/08. Wyrok ten

dotyczył

jednak

kwalifikowania

jako

praktyki

ograniczającej

konkurencję

posługiwania się przez OZZ stawkami opłat licencyjnych zatwierdzonymi przez

Komisję Prawa Autorskiego, której decyzja w tej kwestii została następnie uchylona

przez sądy administracyjne. Odnosił się zatem do wykładni i stosowania art. 3 ust.

1 uokik 2000 w zakresie obejmującym ewentualne indywidualne praktyki

ograniczające

konkurencję

o

charakterze

eksploatacyjnym.

Z

poglądów

wyrażonych w tym wyroku nie można jednak wyprowadzać bezpośrednio

założenia, zgodnie z którym przepisy Prawa autorskiego dotyczące ustalania

wysokości

wynagrodzeń

pobieranych

przez

OZZ

wyłączają

zastosowanie

przepisów ustawy antymonopolowej do oceny takiego porozumienia, jakie zostało

zakwestionowane przez Prezesa Urzędu w niniejszej sprawie. W konsekwencji nie

ma zatem potrzeby rozstrzygania zagadnienia w tej części, która dotyczy art. 316 §

1 k.p.c. i wpływu zmiany przepisów prawa normujących zachowanie przedsiębiorcy

po wydaniu decyzji Prezesa Urzędu na podstawę prawną sądowej kontroli

legalności i celowości tej decyzji.

Stwierdzając zatem, że nie zachodzą przyczyny przyjęcia obu skarg

kasacyjnych do rozpoznania, określone w art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy na

podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., a w odniesieniu do kosztów zastępstwa prawnego w

postępowaniu kasacyjnym na podstawie art. 98 § 3 k.p.c. w związku z art. 99 k.p.c.

oraz § 12 ust. 4 w związku z § 14 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z

dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz

ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę

prawnego ustanowionego z urzędu, orzekł jak w sentencji.