III SK 53/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III SK 53/12

POSTANOWIENIE

Dnia 5 czerwca 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Halina Kiryło

w sprawie z powództwa Politechniki w W.

przeciwko Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów

o naruszenie zbiorowych interesów konsumentów i nałożenie kary pieniężnej,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych w dniu 5 czerwca 2013 r.,

na skutek skargi kasacyjnej strony powodowej od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 22 marca 2012 r.,

1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;

2. zasądza od Politechniki w W. na rzecz Prezesa Urzędu

Ochrony

Konkurencji

i

Konsumentów

kwotę

(sto

osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa

procesowego w postępowaniu kasacyjnym.

UZASADNIENIE

Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 22 marca 2012 r., wydanym po ponownym

rozpoznaniu sprawy w wyniku uchylenia wcześniejszego wyroku tegoż Sądu

wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 14 lipca 2011 r., III SK 6/11, oddalił apelację

Politechniki w W. (powód) od wyroku Sądu Okręgowego – Sądu Ochrony

Konkurencji i Konsumentów z dnia 16 września 2009 r., w sprawie z odwołania

powoda od decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 8

września 2008 r., RWA-29/2008.

Powód zaskarżył wyrok Sądu Apelacyjnego skargą kasacyjną w całości i

wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania wraz z

rozstrzygnięciem o kosztach postępowania kasacyjnego. Zaskarżonemu wyrokowi

zarzucił naruszenie: 1/ art. 160 ust. 3 w związku z art. 99 ust. 1 ustawy z dnia 27

lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365, ze zm.,

dalej jako Prawo o szkolnictwie wyższym) przez bezzasadne przyjęcie, że

odpłatność za studia w rozumieniu art. 160 ust. 3 Prawa o szkolnictwie wyższym

obejmuje również opłaty za powtarzanie zajęć, semestru lub roku z powodu

niezadowalających wyników w nauce oraz za zajęcia nieobjęte planem studiów, a

zatem opłaty za usługi edukacyjne, o których mowa w art. 99 ust. 1 Prawa o

szkolnictwie wyższym oraz 2/ art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o

ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. nr 50, poz. 331, ze zm.) przez

bezzasadne

uznanie,

że

stosowanie

przez

powoda

wzorca

umownego

nieokreślającego w odniesieniu do studiów niestacjonarnych warunków odpłatności

za powtarzanie zajęć, semestru lub roku z powodu niezadowalających wyników w

nauce oraz za zajęcia nieobjęte planem studiów stanowi praktykę naruszającą

zbiorowe interesy konsumentów.

Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powód powołał się na

występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego sprowadzającego się do

pytania, czy art. 160 ust. 3 Prawa o szkolnictwie wyższym w brzmieniu sprzed

wejścia w życie ustawy z dnia 18 marca 2011 r. o zmianie ustawy Prawo o

szkolnictwie wyższym, ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o

stopniach i tytule w zakresie sztuki oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U.

Nr 84, poz. 455) nakłada na uczelnie obowiązek określenia w umowach o

warunkach

odpłatności

za

studia,

zawieranych

ze

studentami

studiów

niestacjonarnych, również warunków odpłatności za powtarzanie zajęć, semestru

lub roku z powodu niezadowalających wyników w nauce oraz za zajęcia nieobjęte

planem studiów, czy też obowiązek ten obejmuje wyłącznie określenie wysokości

opłaty za studia i nie dotyczy warunków odpłatności za usługi edukacyjne, o których

mowa w art. 99 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym?

Prezes Urzędu w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o wydanie

postanowienia o odmowie przyjęcia skargi do rozpoznania i zasądzenie kosztów

zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna powoda nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej

merytorycznego rozpoznania.

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego dotyczącym

art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., w przypadku wskazania istotnego zagadnienia prawnego,

jako

podstawy

przyjęcia

skargi

kasacyjnej

do

rozpoznania,

obowiązkiem

skarżącego jest wywiedzenie i uzasadnienie występującego w sprawie problemu w

sposób zbliżony do tego, jaki przewidziany jest przy przedstawianiu zagadnienia

prawnego przez sąd odwoławczy na podstawie art. 390 k.p.c. (zob. postanowienie

Sądu Najwyższego z dnia 6 listopada 2012 r., III SK 17/12 i cytowane tam

orzecznictwo).

Zagadnienie

prawne

powinno

być

nie

tylko

odpowiednio

sformułowane, ale także należycie uzasadnione. Mając na względzie, że w

postępowaniu kasacyjnym rola Sądu Najwyższego polega na ochronie interesu

publicznego przez zapewnienie kontroli prawidłowości stosowania prawa i

jednolitości wykładni oraz na zapewnieniu wkładu Sądu Najwyższego w rozwój

prawa i jurysprudencji, zadanie wnoszącego skargę kasacyjną nie wyczerpuje się

na wymyśleniu problemu prawnego bazującego na przepisach wskazanych w

podstawie skargi kasacyjnej (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 grudnia

2012

r.,

III

SK

23/12).

Niezbędne

jest

przedstawienie

odpowiednio

uargumentowanego wywodu. Powinien on nie tylko prezentować, za pomocą

argumentacji prawniczej, preferowany przez skarżącego sposób rozstrzygnięcia

sformułowanego w skardze zagadnienia prawnego, ale także wykazywać

wadliwość rozwiązania postawionego problemu przy wykorzystaniu zapatrywań

wyrażonych w uzasadnieniu wyroku Sądu drugiej instancji.

Skarga kasacyjna powoda nie zawiera zaś wywodu, który choćby w

minimalnym zakresie spełniałby powyższe wymogi. Przedstawiony w niej wywód

ogranicza się do przytoczenia treści przepisu art. 160 ust. 3 Prawa o szkolnictwie w

brzmieniu obowiązującym od dnia 1 października 2011 r. oraz zestawienia tego

przepisu z art. 160 ust. 3 we wcześniejszym brzmieniu.

Niezależnie od powyższego Sąd Najwyższy stwierdza, że skarga kasacyjna

powoda została wniesiona w sprawie, która już wcześniej podlegała kontroli

kasacyjnej. W świetle poglądów judykatury dotyczących art. 39820 k.p.c., wykładnia

prawa dokonana przez Sąd Najwyższy jest wiążąca dla sądu, któremu sprawa

została przekazana do ponownego rozpoznania oraz dla Sądu Najwyższego w

przypadku ponownego wniesienia skargi kasacyjnej w tej samej sprawie (wyrok

Sądu Najwyższego z dnia 12 lipca 2012 r., I CSK 5/12; postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 18 października 2012 r., II CSK 61/12). Sformułowane przez

powoda zagadnienie prawnego odnosi się do wzajemnych relacji między pojęciami

„studiów” oraz „usług edukacyjnych”. Relacje te wyjaśniono zaś we wcześniejszym

wyroku Sądu Najwyższego z dnia 14 lipca 2011 r., III SK 6/11. Sąd Najwyższy

przyjął w nim, że zawarte w art. 99 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym w

brzmieniu obowiązującym do 1 października 2011 r. rozróżnienie między studiami

stacjonarnymi i niestacjonarnymi co do szczegółowych usług świadczonych w

ramach prowadzonych studiów wynikało z nieodpłatnego charakteru studiów

stacjonarnych. Stąd pobieranie opłat za konkretne usługi świadczone w ramach

studiów stacjonarnych wymagało wyraźnego upoważnienia. Natomiast uprawnienie

do pobieranie opłat za takie same usługi świadczone w ramach studiów

niestacjonarnych wynikało z art. 99 ust. 1 pkt 1 Prawa o szkolnictwie wyższym. W

uzasadnieniu tego orzeczenia wyrażono także pogląd, zgodnie z którym „studia”

obejmują zestaw usług edukacyjnych, przy czym nie wszystkie usługi edukacyjne

świadczone przez uczelnie wchodzą w skład studiów, zaś nie wszystkie studia

wymagają świadczenia zestawu takich samych usług edukacyjnych. Jednocześnie

Sąd Najwyższy wskazał, że skoro przepis art. 160 ust. 3 Prawa o szkolnictwie

wyższym nakazuje uczelniom określić w umowie zawieranej ze studentem warunki

odpłatności za „studia”, to umowa powinna precyzować, za jakie świadczenia ze

strony uczelni – wykonywane w ramach konkretnych studiów - student będzie

zobowiązany ponosić opłaty. Sformułowane przez powoda zagadnienie prawne

zmierza zaś do podważenia tej wykładni art. 160 ust. 3 Prawa o szkolnictwie

wyższym, co w myśl art. 39820 k.p.c. jest w niniejszej sprawie niedopuszczalne.

Uznając, iż powód nie zdołał wykazać, że zachodzi potrzeba rozpoznania

jego skargi przez Sąd Najwyższy, z mocy art. 398 9 § 2 k.p.c. należało orzec jak w

sentencji. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego zapadło na

podstawie art. 98 § 3 k.p.c. w związku z art. 99 k.p.c. oraz § 12 ust. 4 w związku z

§ 14 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w

sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb

Państwa

kosztów

pomocy

ustanowionego z urzędu.

prawnej

udzielonej

przez

radcę

prawnego