III SK 49/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III SK 49/12

POSTANOWIENIE

Dnia 12 kwietnia 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Maciej Pacuda

w sprawie z powództwa Polskiej Telefonii Cyfrowej Spółki Akcyjnej z siedzibą w W.

przeciwko Prezesowi Urzędu Komunikacji Elektronicznej

z udziałem zainteresowanej D. R. Spółki Akcyjnej z siedzibą w W.

o zmianę umowy,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych w dniu 12 kwietnia 2013 r.,

na skutek skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 31 stycznia 2012 r.,

1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,

2. zasądza od pozwanego Prezesa Urzędu Komunikacji

Elektronicznej na rzecz powoda Polskiej Telefonii Cyfrowej S.A.

z siedzibą w W. kwotę 270 (dwieście siedemdziesiąt) złotych

tytułem kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu

kasacyjnym.

UZASADNIENIE

Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 31 stycznia 2012 r., oddalił apelację

Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej (Prezes Urzędu) od wyroku Sądu

Okręgowego z dnia 6 maja 2011 r., w sprawie z odwołania Polskiej Telefonii

Cyfrowej S.A. z/s w W. (powód) od decyzji Prezesa Urzędu z dnia 13 lutego 2009 r.

Decyzją tą Prezes Urzędu zmienił umowę o połączeniu sieci z dnia 14

grudnia 2006 r. między powodem a D. R. S.A. (zainteresowany) w zakresie stawki z

tytułu zakańczania połączeń głosowych w publicznej ruchomej sieci telefonicznej

powoda, zgodnie z decyzją Prezesa Urzędu z dnia 22 października 2008 r. (decyzja

MTR 2008). Decyzji z dnia 13 lutego 2009 r. nadano rygor natychmiastowej

wykonalności.

Sąd Okręgowy w W. wyrokiem z dnia 6 maja 2011 r. uchylił zaskarżoną

decyzję oraz zasądził od Prezesa Urzędu na rzecz powoda zwrot kosztów procesu.

Sąd

Okręgowy

zważył,

że

zaskarżoną

decyzją

Prezes

Urzędu

zmienił

postanowienia łączącej powoda i zainteresowanego umowy w zakresie stawki za

zakańczania połączenia w sieci powoda, zgodnie z postanowieniami decyzji MTR

2008. Podstawą do wydania zaskarżonej decyzji, kształtującej treść umowy

regulującej indywidualne zasady współpracy między powodem a zainteresowanym

była decyzja MTR 2008. Zaskarżona decyzja została wydana oparciu o decyzję

MTR 2008 oraz jest bezpośrednio z tą decyzją powiązana. W dalszej kolejności

Sąd Okręgowy uznał, że funkcjonowanie w obrocie prawnym nieprawomocnej

decyzji MTR 2008, pomimo jej zaskarżenia przez powoda odwołaniem,

legitymowało Prezesa Urzędu do wydawania decyzji indywidulanie kształtujących

stawkę za zakańczanie połączeń w sieci powoda z innymi operatorami. Jednakże

prawomocne uchylenie decyzji MTR 2008 (decyzja ta została uchylona wyrokiem

Sądu Okręgowego z dnia 10 maja 2008 r., a apelacja Prezesa Urzędu od tego

wyroku została oddalona wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia 10 listopada 2010 r.)

skutkuje prawomocnym usunięciem tej decyzji ze sfery obowiązującego prawa ze

skutkiem wstecznym ex tunc. Mając na względzie, że zaskarżona decyzja z dnia 13

lutego 2009 r. została wydana w oparciu o decyzję MTR 2008 w celu dostosowania

treści umowy łączącej powoda i zainteresowanego w zakresie stawki za

zakańczania połączeń w sieci powoda do treści decyzji MTR 2008, Sąd Okręgowy

przyjął, że wyeliminowanie decyzji MTR 2008 nie pozostaje bez wpływu na decyzję

z dnia 13 lutego 2009 r. Skoro decyzja MTR 2008 została uchylona ze względu na

stwierdzone w niej uchybienia, odpadała jedna przesłanek określonych w art. 28

ust. 1 Prawa telekomunikacyjnego stanowiących podstaw do wydania decyzji z dnia

13 lutego 2009 r.

Sąd Okręgowy uznał ponadto, że w czasie obowiązywania decyzji MTR

2008, której nadano rygor natychmiastowej wykonalności, nie istniał stan

zagrożenia konkurencyjności lub interesów użytkowników. Nie zachodziły zatem

przesłanki do wydania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 17 Prawa

telekomunikacyjnego. Bez przeprowadzenia stosownej analizy ponoszonych przez

powoda kosztów świadczenia usługi zakańczania połączenia w jego sieci oraz

postępowania konsultacyjnego nie można w tej sytuacji przyjąć a priori stawki za

zakańczanie połączenia w sieci powoda, określonej w uchylonej ze skutkiem ex

tunc decyzji MTR 2008. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika,

by Prezes Urzędu przeprowadził analizę kosztów świadczenia usługi zakańczania

połączenia w sieci powoda w ramach realizacji umowy łączącej powoda z

zainteresowanym. Brak ustaleń w tym zakresie prowadzi zaś do wniosku, że

przyjęta w decyzji z dnia 13 lutego 2009 r. stawka za zakańczanie połączenia w

sieci powoda nie została oparta na ponoszonych przez powoda kosztach, więc nie

można wykluczyć, że została ustalona z naruszeniem obowiązku wynikającego z

art. 40 ust. 1 Prawa telekomunikacyjnego.

Prezes Urzędu zaskarżył wyrok Sadu Okręgowego apelacją w całości.

Oddalając apelację, Sąd Apelacyjny wskazał, że podziela stanowisko Sądu

Okręgowego, zgodnie z którym zaskarżona decyzja zapadła z obrazą przepisów

art. 15 pkt 3 oraz art. 17 Prawa telekomunikacyjnego. Poza sporem pozostaje

bowiem fakt nieprzeprowadzenia postępowania konsultacyjnego przed wydaniem

zaskarżonej decyzji z dnia 13 lutego 2009 r., co uchybia wymogom wynikającym z

art. 15 Prawa telekomunikacyjnego. Prezes Urzędu wydając zaskarżoną decyzję w

trybie art. 17 Prawa telekomunikacyjnego uznał, że spełnione są przesłanki

określone w przepisie. W ocenie Sądu Apelacyjnego w sytuacji, gdy Prezes Urzędu

decyduje się na wydanie decyzji ingerującej we wzajemne stosunki między

przedsiębiorcami telekomunikacyjnymi w trybie wyjątkowym, z pominięciem

procedury określonej w art. 15 Prawa telekomunikacyjnego to na nim spoczywa

ciężar

udowodnienia,

szczególności

gdy

że

zastosowanie

powód

zaprzecza

tego

trybu

jest

konieczności

uzasadnione,

podjęcia

w

działań

nadzwyczajnych i daje temu wyraz w stosownym zarzucie odwołania. Obowiązkowi

temu Prezes Urzędu nie sprostał. Samo zaprzeczenie stanowisku powódki, że

wydanie decyzji powinno być poprzedzone postępowaniem konsultacyjnym z

art. 15 Prawa telekomunikacyjnego nie było wystarczające. Sąd Apelacyjny wyjaśnił

również, że nie uzasadnia zastosowania art. 17 Prawa telekomunikacyjnego

okoliczność, że powód jako podmiot o znaczącej pozycji rynkowej nie wykonywał

nałożonych na niego obowiązków regulacyjnych i decyzji, ponieważ w odpowiednim

czasie podjął z zainteresowanym negocjacje o zawarcie aneksu do umowy, a

następnie wszczął procedurę z art. 27 ust. 1 i 2 Prawa telekomunikacyjnego.

Dostrzeżone przez Prezesa Urzędu zagrożenia dla konkurencyjności na rynku

telekomunikacyjnym mogło być usunięte przez wdrożenie tej procedury, przy

uwzględnieniu art. 15 Prawa telekomunikacyjnego. Nie sposób także podzielić

oceny Prezesa, że w sprawie niniejszej zachodzi wypadek wyjątkowy, wymagający

pilnego działania. Twierdzenie Prezesa Urzędu, że niezastosowanie trybu działania

z art. 17 Prawa telekomunikacyjnego spowoduje bezpośrednie i oczywiste

zagrożenie dla użytkowników końcowych, którzy na skutek opieszałości powoda nie

będą mieli możliwości skorzystania z nowych, atrakcyjnych stawek za połączenia

do sieci mobilnych i pogłębiania zjawiska zastępowania telefonii stacjonarnej

telefonią komórkową, pozostały jedynie w sferze deklaracji i założeń logicznie

umotywowanych, lecz niepopartych żadnymi dowodami. Prezes Urzędu nie

wykazał w konsekwencji, że zachodziły w tej sprawie przesłanki zastosowania art.

17 Prawa telekomunikacyjnego. Powoduje to, że zaskarżona w niniejszej sprawie

decyzja dotknięta jest poważną wadą, skoro nie istniała podstawa faktyczna do jej

wydania w trybie art. 17 Prawa telekomunikacyjnego. W tych okolicznościach wyrok

Sądu Okręgowego należało uznać za trafny.

Prezes Urzędu zaskarżył wyrok Sądu Apelacyjnego skargą kasacyjną w

całości. Wnosząc o przyjęcie jej do rozpoznania powołał się na występowanie w

sprawie czterech istotnych zagadnień prawnych: 1) czy wszczęcie przez

przedsiębiorcę

telekomunikacyjnego

negocjacji

z

innym

przedsiębiorcą

telekomunikacyjnym w celu zawarcia aneksu do umowy o połączeniu sieci tych

przedsiębiorców, dostosowującego umowę do decyzji Prezesa Urzędu nakładającej

obowiązek dostosowania stawki z tytułu zakańczania połączeń głosowych w

publicznej ruchomej sieci telefonicznej do poziomu określonego w decyzji Prezesa

Urzędu, a następnie – wobec nieosiągnięcia przez strony porozumienia –

zwrócenie się do Prezesa Urzędu na podstawie art. 27 ust. 2 Prawa

telekomunikacyjnego o wydanie decyzji w przedmiocie zmiany umowy w

powyższym zakresie, wyłącza możliwość wydania przez Prezesa Urzędu na

podstawie art. 17 Prawa telekomunikacyjnego decyzji nawet w wyjątkowych

przypadkach wymagających pilnego działania ze względu na bezpośrednie i

poważne zagrożenie konkurencyjności lub interesów użytkowników?; 2) czy

niezrealizowanie przez przedsiębiorcę telekomunikacyjnego o znaczącej pozycji

rynkowej nałożonych na niego obowiązków w postaci niestosowania w umowach o

dostępie telekomunikacyjnym opłat za zakańczanie połączeń ustalonych w oparciu

o ponoszone koszty, stanowi wyjątkowy wypadek wymagający pilnego działania i

uzasadniający wydanie decyzji na okres nieprzekraczający 6 miesięcy bez

przeprowadzenia

postępowania

konsultacyjnego?;

3)

czy

przedsiębiorca

telekomunikacyjny wnoszący odwołanie od decyzji Prezesa Urzędu do Sądu

Ochrony Konkurencji i Konsumentów powołując się na uchybienie organu

regulacyjnego polegające na nieprzeprowadzeniu postępowania konsultacyjnego w

rozumieniu art. 15 pkt 1-4 Prawa telekomunikacyjnego obowiązany jest wykazywać

wpływ tego uchybienia na treść rozstrzygnięcia, czy też uchybienie takie powinno w

każdym przypadku skutkować uchyleniem decyzji, niezależnie od wpływu takiego

uchybienia na meritum sprawy?; 4) czy art. 4 ust. 1 dyrektywy 2002/21/WE

Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 7 marca 2002 r. w sprawie wspólnych ram

regulacyjnych sieci i usług łączności elektronicznej (Dz. Urz. UE z 2002 r., L

108/33, dalej jako dyrektywa 2002/21) w związku z art. 6 dyrektywy 2002/21 oraz

art. 15 Prawa telekomunikacyjnego należy rozumieć w te sposób, iż w sytuacji, gdy

krajowy organ regulacyjny nie ogłosił procedur konsultacyjnych i nie opublikował

wyników

postępowania

konsultacyjnego,

zaś

umożliwił

odwołującemu

się

podmiotowi wypowiedzenie się, sąd rozpoznający odwołanie od takiej decyzji może

zaniechać rozpoznania meritum sprawy, poprzestając na stwierdzeniu naruszenia

obowiązku procedur konsultacyjnej?

Powód w odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezesa Urzędu wniósł o wydanie

postanowienia o odmowie przyjęcie skargi do rozpoznania i zasądzenie kosztów

zastępstwa procesowego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna Prezesa Urzędu nie kwalifikowała się do przyjęcia celem

jej merytorycznego rozpoznania, bowiem przedstawione w niej pytania nie

ujawniają istotnych zagadnień prawnych sprawy w rozumieniu art. 398 9 § 1 pkt 1

k.p.c.

Z utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego wynika, że o zagadnieniu

prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. można mówić jedynie wówczas,

gdy ma ono znaczenie dla rozwoju prawa i praktyki sądowej i dotyczy problemu,

który nie został jeszcze rozstrzygnięty przez Sąd Najwyższy (por. postanowienie

Sądu Najwyższego z dnia 9 sierpnia 2012 r., III SK 4/12 i powołane tam

orzecznictwo).

Odnosząc się do potrzeby rozstrzygnięcia pierwszego z zagadnień prawnych

zawartych w skardze kasacyjnej Prezesa Urzędu należy natomiast stwierdzić, że w

kwestii wykładni art. 17 Prawa telekomunikacyjnego Sąd Najwyższy wypowiedział

się już w wyroku z dnia 18 maja 2012 r., III SK 37/11. Ponadto, przedstawiony do

rozstrzygnięcia problem prawny powstały - zdaniem Prezesa Urzędu - w niniejszej

sprawie na tle art. 17 Prawa telekomunikacyjnego oderwany jest od zapatrywań

wyrażonych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Sąd Apelacyjny nie twierdzi

bowiem, że wszczęcie przez przedsiębiorcę telekomunikacyjnego negocjacji z

innym przedsiębiorca telekomunikacyjnym w celu zawarcia aneksu do umowy o

połączeniu sieci tych przedsiębiorców i dostosowania tej umowę do decyzji Prezesa

Urzędu nakładającej obowiązek stosowania określonej stawki z tytułu zakańczania

połączeń głosowych w publicznej ruchomej sieci telefonicznej oraz nie osiągnięcie

przez obu przedsiębiorców stosownego porozumienia wyłączają możliwość

wydania

przez

Prezesa

Urzędu

decyzji

na

podstawie

art.

Prawa

telekomunikacyjnego, nawet wówczas, gdy spełnione są przesłanki zastosowania

tego przepisu. Zaskarżony przez Prezesa Urzędu wyrok opiera się bowiem na

założeniu, zgodnie z którym poczynione w sprawie ustalenia faktyczne nie

uzasadniały zastosowania art. 17 Prawa telekomunikacyjnego. Wreszcie, Sąd

Najwyższy stwierdza, że przedstawiony do rozstrzygnięcia przez Prezesa Urzędu

problem prawny nie jest problemem interpretacyjnym, lecz dotyczy subsumpcji

określonego stanu faktycznego (wszczęcie negocjacji przez przedsiębiorców

telekomunikacyjnych i brak porozumienia co do zmiany umowy o połączeniu sieci)

do normy wynikającej z art. 17 Prawa telekomunikacyjnego (por. postanowienie

Sądu Najwyższego z dnia 13 grudnia 2012 r., III SK 24/12).

Drugie ze sformułowanych w skardze kasacyjnej Prezesa Urzędu zagadnień

prawnych dotknięte jest istotnymi wadami konstrukcyjnymi, rzutującymi na

możliwość wydania postanowienia o przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Jak wyjaśniono już w postanowieniu Sądu Najwyższego z 11 kwietnia 2012 r.,

III SK 41/11, zagadnienie prawne w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. powinno

zostać sformułowane z przytoczeniem przepisów prawa, na tle których powstało.

Tymczasem oceniane zagadnienie prawne nie zawiera odwołania do żadnego

przepisu prawa.

Z kolei dwa ostatnie zagadnienia prawne podniesione w skardze kasacyjnej

Prezesa Urzędu zostały już wyjaśnione przez Sąd Najwyższy (por. wyrok z dnia 24

stycznia 2012 r., III SK 23/11). Oba wyartykułowane w nich problemy prawne

pozbawione są w konsekwencji cechy nowości, kluczowej dla spełnienia przesłanki

istotnego zagadnienia prawnego sprawy.

Kierując się przedstawionymi motywami, Sąd Najwyższy uznał, iż skarżący

nie wykazał potrzeby rozpoznania jego skargi kasacyjnej. Dlatego, na podstawie

art. 3989 § 2 k.p.c., a przedmiocie kosztów postępowania kasacyjnego na

podstawie art. 98 § 3 k.p.c. w związku z art. 99 k.p.c. i § 12 ust. 4 w związku z § 14

ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w

sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb

Państwa

kosztów

pomocy

prawnej

udzielonej

ustanowionego z urzędu orzekł jak w sentencji.

przez

radcę

prawnego