III SK 45/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III SK 45/11

POSTANOWIENIE

Dnia 22 maja 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jerzy Kwaśniewski

w sprawie z powództwa Polskiego Związku Firm Deweloperskich

przeciwko Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów

o naruszenie zbiorowych interesów konsumentów,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych w dniu 22 maja 2012 r.,

na skutek skargi kasacyjnej strony powodowej od wyroku Sądu Apelacyjnego w

Warszawie

z dnia 17 lutego 2011 r.,

1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,

2. zasądza od strony powodowej na rzecz Prezesa Urzędu

Ochrony Konkurencji i Konsumentów kwotę 180 zł (sto

osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania

kasacyjnego.

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 3 grudnia 2008 r., Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i

Konsumentów uznał za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o

której mowa w art. 24 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie

konkurencji i konsumentów, działanie Polskiego Związku Firm Deweloperskich,

polegające na umieszczeniu na stronach internetowych www….pl wraz z treścią

uchwały nr 5/2007 Walnego Nadzwyczajnego Zgromadzenia Członków PZFD

dotyczącej przyjęcia „Katalogu Zasad Umowy Deweloperskiej” następującego

sformułowania – „Kodeks Dobrych Praktyk (KDP) przyjęty do stosowania w 2005 r.

przez Polski Związek Firm Deweloperskich (PZFW) zaakceptowany przez Urząd

Ochrony

Konkurencji

i

Konsumentów(1)

(UOKiK)

wymagał

opracowania

szczegółowych zasad etyczno – biznesowych, jakie powinna spełniać umowa

deweloperska zawierana pomiędzy deweloperami członkami PZFD a jej klientami”,

co stanowi nieuczciwą praktykę rynkową, o której mowa w art. 5 ust. 2 pkt 2 w

związku z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu

nieuczciwym praktykom rynkowym, gdyż mogło sugerować konsumentom fakt

zaakceptowania przez Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów postanowień

„Katalogu Zasad Umowy Deweloperskiej” przy jednoczesnym braku takiej

akceptacji i stwierdził zaniechanie stosowania tej praktyki z dniem 17 kwietnia 2008

r. Prezes UOKiK nałożył na PZDF karę pieniężną w wysokości 6.902,21 zł.

Jednocześnie

Prezes

UOKiK

nakazał

Polskiemu

Związkowi

Firm

Deweloperskich publikację niniejszej decyzji, na jego koszt, na stronie internetowej

przedsiębiorcy www.pzfd.pl w ciągu 14 dni od daty uprawomocnienia się

przedmiotowej decyzji oraz utrzymywanie jej tam przez okres 6 miesięcy a ponadto

dwukrotną publikację pkt II i III sentencji, również na koszt PZFD, na jednej z pięciu

pierwszych stron dzienników: Rzeczpospolita (wydanie poniedziałkowe) oraz

Gazeta Wyborcza (wydanie środowe) o objętości co najmniej 24 cm x 14 cm,

rozmiar czcionki co najmniej 13, w ciągu 30 dni od daty uprawomocnienia się

przedmiotowej decyzji, z tym, że okres miedzy nakazanymi publikacjami powinien

wynosić co najmniej 7 dni.

Wyrokiem dnia 25 marca 2010 r. Sąd Okręgowy – Sąd Ochrony Konkurencji

i Konsumentów w Warszawie oddalił odwołanie Polskiego Związku Firm

Deweloperskich w Warszawie od decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i

Konsumentów z dnia 3 grudnia 2008 r.

Wyrok Sądu Okręgowego strona powodowa zaskarżyła apelacją.

Wyrokiem z dnia 17 lutego 2011 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie: zmienił

zaskarżony wyrok w punkcie pierwszym przez nadanie mu następującej treści:

„zmienia decyzję częściową DDK nr 30/2008 wydaną w dniu 3 grudnia 2008 r.

przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w jej punkcie drugim w

ten sposób, że w miejsce obowiązku dwukrotnej publikacji pkt I i III sentencji

decyzji, na koszt Polskiego Związku Firm Deweloperskich w dziennikach:

Rzeczpospolita oraz Gazeta Wyborcza nakazuje Polskiemu Związkowi Firm

Deweloperskich w Warszawie jednorazową publikację punktu I i III sentencji

decyzji, na jego koszt w dzienniku Rzeczpospolita (wydanie poniedziałkowe) na

jednej z pięciu pierwszych jego stron, o objętości co najmniej 24 cm x 14 cm i

rozmiarze czcionki co najmniej 13, w ciągu 30 dni od daty uprawomocnienia się

decyzji, zaś w pozostałej części oddala odwołanie” (pkt 1)); oddalił apelację w

pozostałym zakresie (pkt 2)); zasądził od Polskiego Związku Firm Deweloperskich

na rzecz Prezesa UOKiK kwotę 270 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa

prawnego w postępowaniu apelacyjnym (pkt 3)).

Wyrok Sądu Apelacyjnego strona powodowa zaskarżyła skargą kasacyjną.

We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazano, że w sprawie

występuje istotne zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.): „„czy art. 27 ust. 2

i 4 w zw. z art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konsumentów

(„uokik”), w związku z art. 2 ust. 1 lit. b) Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i

Rady 2009/22/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie nakazów zaprzestania

szkodliwych praktyk w celu ochrony interesów konsumentów, pozwala na nałożenie

obowiązku publikacji Decyzji na koszt przedsiębiorcy w innym celu, aniżeli w celu

wyeliminowania trwających skutków szkodliwej praktyki?””.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną pozwany Prezes UOKiK wniósł o: 1.

wydanie postanowienia o odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;

ewentualnie o: 2. oddalenie skargi kasacyjnej; oraz o: 3. zasądzenie od strony

powodowej na rzecz strony pozwanej kosztów zastępstwa procesowego w

postępowaniu kasacyjnym według norm przepisanych prawem.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Wniosek o przyjęcie do rozpoznania skargi kasacyjnej strony powodowej nie

ujawnia istotnego zagadnienia prawnego sprawy w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1

k.p.c. Postawione pytanie dotyczy przepisów, które nie zostały objęte podstawą

skargi określoną w art. 3983 § 1 pkt 1 k.p.c. W podstawie skargi nie zarzuca się

naruszenia przepisu art. 2 ust. 1 lit. b) Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady

2009/22/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie nakazów zaprzestania

szkodliwych praktyk w celu ochrony interesów konsumentów (Dz. U. UE.

L.2009.110.30). Zgodnie zaś z przepisem art. 398 13 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy

rozpoznaje skargę kasacyjną w granicach zaskarżenia oraz w granicach podstaw.

Niezależnie od powyższej wadliwości – zawartego w rozpoznawanej skardze

kasacyjnej – uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania, skarżący nie

przedstawił w formie odpowiedniej jurydycznej argumentacji, że w sprawie

występuje zagadnienie prawne, które miałoby walor „istotności” w rozumieniu

przepisu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Pytanie postawione we wniosku jest oparte na

założeniu, że w sytuacji, gdy Prezes UOKiK stwierdzi zaprzestanie stosowania

zakazanej praktyki (art. 27 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów) to

jednocześnie ustają skutki naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. Takie

założenie jest oderwane od podstaw zaskarżonego wyroku Sądu drugiej instancji

Istotna jest ocena Sądu Apelacyjnego, że opublikowanie decyzji Prezesa UOKiK na

podstawie przepisu art. 27 ust. 4 w związku z art. 26 ust. 2 ustawy o ochronie

konkurencji i konsumentów ma na celu wyeliminowanie długotrwałych skutków

szkodliwej praktyki naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. Zastosowanie

przedmiotowego środka (określonego aktu publikacji) nie wynikało zatem z

sugerowanego w skardze ustalenia ustania skutków szkodliwej praktyki tylko ze

względu na zaniechanie jej stosowania.

Sąd

Apelacyjny

ustalił,

że

pomimo

wydania

decyzji

stwierdzającej

zaniechanie stosowania przez stronę powodową zakazanej praktyki, po wydaniu tej

decyzji nadal trwały skutki naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. W tym

zakresie. Oceniając okoliczności, jakie miały miejsce po wydaniu zaskarżonej

decyzji – szereg komentarzy, które powód załączył w postaci wydruków ze stron

internetowych różnych publikatorów, informacji Urzędu Ochrony Konkurencji i

Konsumentów z dnia 23 grudnia 2008 r. oraz artykułów zamieszczonych w

dzienniku Rzeczpospolita z dnia 30 grudnia 2008 r. i w Gazecie Wyborczej z dnia

24-26 grudnia 2008 r. Sąd Apelacyjny uznał, że brak jest przekonującego dowodu

na to, że krąg osób, do których dotarła wcześniej zakwestionowana przez Prezesa

UOKiK w zaskarżonej decyzji informacja pokrywa się z kręgiem osób, które

zapoznały się choćby z jedną z przytoczonych wyżej publikacji. Poza dwoma

przypadkami

(Gazeta

Wyborcza

i

Rzeczpospolita)

pozostałe

komentarze,

omawiające przedmiotową decyzję ukazały się jedynie na stronach internetowych

podmiotów, specjalizujących się w tematyce ekonomicznej, które nie muszą cieszyć

się zainteresowaniem przeciętnego konsumenta. Ze względu na ustalone

okoliczności Sąd Apelacyjny uznał, że wystarczającym

środkiem służącym do

usunięcia skutków zaistniałego naruszenia prawa jest określony w wyroku

obowiązek jednokrotnego opublikowania treści decyzji Prezesa UOKiK w

ogólnopolskim dzienniku.

Stwierdzając, że nie zachodzą przyczyny przyjęcia skargi, określone w art.

3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy postanowił zgodnie z art. 398 9 § 2 k.p.c.

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego ma swoją podstawę § 12

ust. 4 pkt 2 w związku z § 14 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z

dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz

ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę

prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).

.