III SK 41/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III SK 41/10

POSTANOWIENIE

Dnia 9 lutego 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jerzy Kwaśniewski

w sprawie z powództwa M. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K.

przeciwko Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki

o nałożenie kary pieniężnej,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych w dniu 9 lutego 2011 r.,

na skutek skargi kasacyjnej strony powodowej od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 5 lutego 2010 r.,

odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 24 kwietnia 2008 r. Prezes Urzędu Regulacji Energetyki –

powołując między innymi art. 33 ust. 1 pkt 8 i ust. 2 oraz art. 33 ust. 9 pkt 3 w

związku z art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o biokomponentach i

biopaliwach ciekłych (Dz.U. Nr 169, poz. 1199 ze zm.) – orzekł, że przedsiębiorca

„M.” – Obrót Surowcami i Materiałami Technicznymi Spółka z o.o. w K. naruszył art.

30 ust. 2 ustawy o biokomponentach i biopaliwach ciekłych w ten sposób, że nie

złożył w terminie sprawozdania za IV kwartał 2007 r. i wymierzył mu za to karę

pieniężną w wysokości 5.000 zł.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł powód.

Wyrokiem z dnia 5 lutego 2010 r. Sąd Apelacyjny na podstawie art. 385

k.p.c. oddalił apelację powoda od wyroku Sądu Okręgowego – Sądu Ochrony

Konkurencji i Konsumentów z dnia 4 maja 2009 r. oddalającego odwołanie powoda

od powyższej decyzji Prezesa URE.

Powyższy wyrok Sądu Apelacyjnego zaskarżyła skargą kasacyjną strona

powodowa. We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania – z

powołaniem się na art. 3989 § 1 pkt 1, 2

i 4 k.p.c. – wskazano na: „istnienie

okoliczności oczywiście uzasadniających skargę (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.)”.

wskazano, że w postępowaniu apelacyjnym doszło – z obrazą art. 378 § 1 k.p.c.,

art. 382 k.p.c., art. 233 § 1 k.p.c., art. 316 k.p.c. oraz art. 328 § 2 k.p.c. w związku z

art. 391 k.p.c. – „do pominięcia przez Sąd Apelacyjny części zebranego w sprawie

materiału w kwestiach przedstawionych w toku postępowania przed Sądem

Okręgowym jak i podniesionych ponownie przez skarżącą przed Sądem

Apelacyjnym. Kwestie te mają zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy z

uwagi to, iż stanowią o tym czy doszło w ogóle do rozstrzygnięcia Sądu w

granicach w jakich może i powinien orzekać Sąd, i czy w ogóle Sąd rozpoznał istotę

sprawy w pełnym zakresie tj. istnienia określonych powinności sprawozdawczych i

możliwości zastosowania sankcji karno administracyjnej na podstawie tak

ukształtowanych norm sankcjonowanych i sankcjonujących jak zostało to

ukształtowane przepisami art. 30 ust. 2 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 20 i art. 33 ust. 1 pkt

8 Ustawy o biopaliwach.”

Ponadto wskazano na istnienie istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy,

zagadnień prawnych w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., w tym celowości

wystąpienia z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego lub z pytaniem

prejudycjalnym do Sądu I Instancji w Luxemburgu na podstawie art. 234 ust. 3

TWE”.

Zagadnienia dotyczą następujących problemów:

“-zakresu i znaczenia norm stanowiących podstawę zastosowania i wymiaru sankcji

karnoadministracyjnej ustalanych w procesie stosowania prawa (wykładni i

subsumcji) ,które same w sobie nie tworzą związku hierarchicznego z Konstytucją,

takich jak (sprawozdanie kwartalne, przedsiębiorca, inny dokument zawierający

dane ....faktura...”;

-“możliwości zastosowania wykładni i pojęć o treści ustalonej w procesie wykładni

stanowiących normę sankcjonującą art. 33 ust. pkt 8 Ustawy o biopaliwach i

sankcjonowaną art. 30 ust. 2 tej Ustawy, czy też tylko samej możliwości

zastosowania tych norm w zgodzie z Konstytucją RP, zważywszy na ich

sprzeczność z zasadami określonymi przepisami ustawy zasadniczej wskazanymi

w uzasadnieniu poprzednich pism procesowych i Skargi Kasacyjnej”.

Wskazano ponadto, że “potrzeba rozpoznania sprawy przez Sąd Najwyższy

uzasadniona jest koniecznością dokonania tej wykładni w takim zakresie w jakim

Sąd Najwyższy uzna zasadność twierdzeń skarżącej, którymi uzasadniła przed

Sądem Apelacyjnym i uzasadnia w niniejszej skardze wniosek o wystąpienie do

Trybunału Konstytucyjnego o ustalenie zgodności art. 33 ust. 1 pkt. 8 w zw. z art 30

ust. 2 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 2 Ustawy o Biokomponentach i w zw. z art. 4 Ustawy

SDG z art. 2, 31 ust. 3, 42 ust. 2 i 45 Konstytucji RP w zakresie w jakim wskazane

przepisy prawa i w tym też formularza sprawozdania DPE-4.2, wprowadzają

niejednoznaczność istnienia i zakresu pojęć tworzących normę o powinności

złożenia sprawozdania i dają Prezesowi URE możliwość zastosowania sankcji

administracyjnej karnej za zaniechanie złożenia sprawozdania, nawet wówczas

gdy, wiadomym jest, iż podmiot, który zobowiązany jest w tym sprawozdaniu

wykazać dane wynikające z określonych przepisem art. 30 ust. 2 dokumentów,

dokumentami takimi nie dysponuje, gdyż w okresie sprawozdawczym nie

uczestniczy w rynku biokomponetów i biopaliw płynnych w rozumieniu Dyrektywy o

biopaliwach”.

Wskazano na potrzebę “wykładni pojęć użytych przez ustawodawcę

krajowego w definiowaniu zakresu powinności udzielania informacji przewidzianych

przez ustawodawcę unijnego, i konieczność zapewnienia jednolitości stosowania

prawa wspólnotowego przez sądy krajowe i zapewnienia zgodności tego prawa z

celami ustawodawcy unijnego wyrażonymi Dyrektywami, na podstawie których i w

wykonaniu których to prawo krajowe jest stanowione, w sytuacji, w której Sąd

Najwyższy uzna twierdzenia skarżącej o konieczności wykładni wskazanych

przepisów prawa krajowego w oparciu o wskazane w skardze kasacyjnej normy i

zasady prawa wspólnotowego w tym postanowienia Dyrektywy biopaliwowej i w

związku z tym i przepisem art. 234 TWE może wystąpić z wnioskiem do Sądu I

instancji w Luxemburgu w istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy kwestiach:

- czy w zakresie celu wyznaczonego Dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady z

dnia 8 maja 2003 roku w sprawie wspierania użycia w transporcie biopaliw lub

innych paliw odnawialnych, państwo członkowskie w sferze powinności regulacji

prawnej, o której mowa w art. 7 Dyrektywy, jest uprawnione tworzenia lub

stosowania pojęć prawa krajowego dla oznaczenia zakresu podmiotowego tej

regulacji prawnej w sposób autonomiczny?

-

czy

sfera

autonomii

Państwa

w

implementacji

Dyrektywy

parlamentu

Europejskiego i Rady z dnia 8 maja 2003 roku, zawiera w zakresie jej celu

ogólnego i celów szczególnych możliwych do określenia na podstawie art. 4 tej

Dyrektywy,

upoważnienie

do

autonomicznego

ustalania

przez

Państwo

członkowskie definicji pojęć stosowanych do oznaczenia danych ujmowanych w

formie sprawozdań czy też źródło, z którego pojęcia definiują dane, które winny

zostać ujęte przy sprawozdaniu, o którym mowa we wskazanej Dyrektywie,

wypływa z prawa wspólnotowego?

- czy Państwo członkowskie, w wykonaniu jego powinności określonych wskazaną

Dyrektywą może stanowić normy prawne, które prowadzą do reglamentacji obrotu

gospodarczego, nakazem sprawozdawczości w zakresie obrotu gospodarczego

przez wszystkie podmioty zarejestrowane (krajowe i zagraniczne) bez względu na

to czy faktycznie dysponują danymi, o których mowa w poprzednim pytaniu?”

W odpowiedzi na skargę kasacyjną pozwany Prezes URE wniósł o odmowę

przyjęcia skargi do rozpoznania; w przypadku przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego

według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Odwołanie się do przesłanki oczywistej zasadności skargi kasacyjnej (art.

398 § 1 pkt 4 k.p.c.) wymaga przedstawienia tego w czym wyraża się „oczywista

zasadność” skargi oraz argumentacji wykazującej, że rzeczywiście skarga jest

oczywiście uzasadniona. Chodzi tu o wykazanie kwalifikowanej postaci naruszenia

prawa materialnego lub procesowego polegającej na jego oczywistości widocznej

prima

facie,

przy

wykorzystaniu

podstawowej

wiedzy

prawniczej

(por.

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 czerwca 2008 r., II UK 38/08 - LEX nr

494134; z dnia 9 maja 2008 r., II PK 11/08 - LEX nr 490364). W niniejszej sprawie

stan taki nie występuje. Twierdzenie wnoszącego skargę, że skarga kasacyjna jest

oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) związane jest z podstawą

procesową (art. 3983 § 1 pkt 2 k.p.c.), której skarżący nadaje znaczenie

oczywistości ze względu – jak to ujęto – na oczywistość obrazy wskazanych

przepisów i wynikającą stąd wątpliwość „czy w ogóle Sąd rozpoznał istotę sprawy w

pełnym zakresie”.

Powyższe twierdzenie i lakoniczne, bardzo ogólnikowe jego uzasadnienie,

nie są przekonywujące. Przede wszystkim brakuje w uzasadnieniu wniosku

ustosunkowania się do przesłanek (podstaw) zaskarżonego rozstrzygnięcia, które

zostały przedstawione w uzasadnieniu wyroku. Sąd Apelacyjny wskazał przecież

okoliczności faktyczne, z których większość nie była sporna, oraz zasadnicze –

wynikające z zakresu rozpatrzonej apelacji – problemy prawne, dotyczące

subsumcji prawa

polskiego

z uwzględnieniem

prawa

wspólnotowego,

do

ustalonego stanu faktycznego. Jeżeli autor skargi ma inną opinię co do podstawy

wyroku, to nie przedstawił odpowiedniej argumentacji, która mogłaby wskazywać

na „oczywistą” nieodpowiedniość podstaw zaskarżonego wyroku. Jeżeli zaś uważa,

że uzasadnienie wyroku nie zawiera wystarczającego „odzwieciedlenia” ocen, na

których Sąd Apelacyjny się oparł, to nie wykazano na czym miałby polegać wpływ

zarzuconej niedoskonałości uzasadnienia wyroku na samo jego rozstrzygnięcie.

Nie może więc być mowy o wykazaniu oczywistości skargi kasacyjnej, skoro brak w

niej argumentacji wykazującej wpływ zarzuconych uchybień procesowych na

rozstrzygnięcie sprawy (por. art. 3983 § 1 pkt 2 zdanie drugie k.p.c.).

Chociaż wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania oparto na

przyczynie przyjęcia skargi do rozpoznania określonej w art. 398 9 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c.

to nie można uznać, że skarżący wykazał, że w sprawie występują określone w tym

przepisie przyczyny przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Uzasadnienie

wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w oparciu o przesłankę

przyjęcia skargi z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. powinno bowiem zawierać wykazanie,

przy pomocy jurydycznej argumentacji, że w sprawie rzeczywiście występuje

istotne zagadnienie prawne. Powołanie się na przepisy prawa, bez przedstawienia

jurydycznej argumentacji służącej wykazaniu, że w sprawie występuje zagadnienie

prawne dotyczące tych przepisów - zagadnienie które wymaga wyjaśnienia przez

Sąd Najwyższy, nie może być uznane za dowiedzenie istnienia przesłanki

określonej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Sformułowanie zagadnienia prawnego

powinno zawierać wywiedzenie i uzasadnienie występującego w sprawie problemu

prawnego w sposób zbliżony do tego, jaki jest przyjęty przy przedstawieniu

zagadnienia prawnego przez sąd odwoławczy na podstawie art. 390 k.p.c. (por.

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 maja 2006 r., V CSK 75/06,

niepublikowane). Sformułowane zagadnienie powinno odwoływać się w sposób

generalny i abstrakcyjny do treści przepisu, który nie podlega jednoznacznej

wykładni, a którego wyjaśnienie przez Sąd Najwyższy przyczyni się do rozwoju

jurysprudencji i prawa pozytywnego. Rolą Sądu Najwyższego, jako najwyższego

organu sądowego w Rzeczypospolitej Polskiej, nie jest działanie w interesie

indywidualnym, lecz powszechnym, przez ochronę obowiązującego porządku

prawnego przed dowolnością orzekania i ujednolicanie praktyki stosowania prawa

(por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99,

OSNC 2000 nr 7-8, poz. 147). Trzeba podkreślić, że rzeczą Sądu Najwyższego

przy ocenie, czy skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania, nie jest

doszukiwanie się, w uzasadnieniu podstaw skargi, jurydycznej argumentacji

mającej wykazać istnienie istotnego zagadnienia prawnego. Przedstawienie takiej

argumentacji w uzasadnieniu podstaw skargi służy bowiem jedynie wykazaniu

zarzucanego naruszenia prawa materialnego lub procesowego, a nie uzasadnieniu

wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Wbrew

powyższym

wymaganiom

wnoszący

skargę

nie

wykazał,

odpowiednią argumentacją, że w sprawie występują podane w skardze istotne

zagadnienia prawne dotyczące przepisów prawa materialnego. Stawiając określone

pytania do rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy wnoszący skargę uzasadnił je

własnymi wątpliwościami. Tymczasem w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku

przedstawione zostało stanowisko Sądu Apelacyjnego, które nie może być

podważone wyłącznie na zasadzie twierdzenia, że nie usuwa ono wątpliwości

strony procesu.

Zgodnie z dotychczasowym orzecznictwem Sądu Najwyższego, przyjęcie

skargi kasacyjnej do rozpoznania z uwagi na potrzebę wykładni przepisów prawa

wymaga od skarżącego określenia, które przepisy wymagają wykładni Sądu

Najwyższego, ze wskazaniem, na czym polegają związane z tym poważne

wątpliwości, lub z przedstawieniem rozbieżności występujących w orzecznictwie

sądów (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 2002 r., III

CKN 570/01, Biuletyn SN 2002 nr 7, s. 10).

Nie ma w skardze ujawnienia poważnych wątpliwości związanych z

wykładnią wskazanych przepisów. Wnoszący skargę ograniczył się w tym

przedmiocie do zaprzeczenia ocenie interpretacyjnej Sądu zawartej w uzasadnieniu

podstawy prawnej wyroku.

Stwierdzając, że nie zachodzą przyczyny przyjęcia skargi, określone w art.

3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy postanowił zgodnie z art. 3989 § 2 k.p.c.