III SK 40/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III SK 40/12

POSTANOWIENIE

Dnia 4 kwietnia 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Halina Kiryło

w sprawie z powództwa Zakładu Usług Technicznych M. Spółki z ograniczoną

odpowiedzialnością w E.

przeciwko Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki

o nałożenie kary pieniężnej,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych w dniu 4 kwietnia 2013 r.,

na skutek skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 21 października 2011 r.,

1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;

2. zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 180 (sto

osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa

procesowego w postępowaniu kasacyjnym.

UZASADNIENIE

Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 21 października 2011 r., oddalił apelację

Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki (Prezes Urzędu) od wyroku Sądu

Okręgowego z dnia 16 grudnia 2010 r., w sprawie z odwołania Zakładu Usług

Technicznych M. Sp. z o.o. w E. (powód).

Prezes Urzędu decyzją z dnia 12 września 2008 r. orzekł, że powód nie

wywiązał się w 2006 r. z obowiązku określonego w art. 9a ust. 8 Prawa

energetycznego i z tego tytułu wymierzył karę pieniężną w kwocie 1.300.057,00 zł.

Powód zaskarżył powyższą decyzję odwołaniem

Sąd Okręgowy w W. wyrokiem z dnia 9 czerwca 2009 r. zmienił zaskarżoną

decyzję w ten sposób, że ją uchylił i umorzył postępowanie administracyjne. Prezes

Urzędu zaskarżył wyrok Sądu Okręgowego apelacją. Sąd Apelacyjny wyrokiem z

dnia 7 kwietnia 2010 r., uchylił wyrok Sądu Okręgowego i przekazał sprawę do

ponownego rozpoznania. Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 16 grudnia 2010 r.

zmienił zaskarżoną decyzję w punkcie 2 nadając jej brzmienie „za działanie opisane

w punkcie 1 wymierza przedsiębiorcy karę pieniężną w kwocie 228.020,92 zł, to

jest w wysokości 2,43% przychodu z działalności koncesjonowanej, osiągniętego w

2007 r.”. Wysokość kary pieniężnej obliczono z uwzględnieniem wzoru zawartego w

art. 56 ust. 2a pkt 3 Prawa energetycznego w brzmieniu po 1 lipca 2007 r.,

wstawiając w miejsce przewidzianych w nim zmiennych wartość jednostkowych

opłat zastępczych dla kogeneracji, ustaloną przez Prezesa Urzędu za II połowę

2007 r.

Prezes Urzędu zaskarżył wyrok Sądu Okręgowego apelacją.

Oddalając apelację Prezesa Urzędu Sąd drugiej instancji wyjaśnił, że

przyjęcie za podstawę wymiaru kary pieniężnej ilości energii czerwonej, dla której

wytwórcy nie znaleźli nabywców w 2006 r. i pomnożenie jej przez kwotę 136,19

MWh jest zbyt arbitralne. Stąd też Sąd Okręgowy uprawniony był do poszukiwania

takich parametrów oddających finansowy wymiar czynu przypisanego powodowi,

które pozwolą zindywidualizować wysokość kary pieniężnej i wymierzył powodowi

karę na podstawie nowych przepisów, zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym w

uzasadnieniu uchwały Sądu Najwyższego z dnia 6 listopada 2009 r., III SZP 2/09

(OSNP 2010, nr 7 – 8, poz. 105).

Powyższy wyrok został zaskarżony skargą kasacyjną Prezesa Urzędu.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie art. 56 ust. 1 pkt 1a oraz art.

56 ust. 2a pkt 3 w związku z art. 9a ust. 8a Prawa energetycznego, przez błędne

zastosowanie polegające na zastosowaniu niewłaściwej analogii w zakresie

wyliczenia kary na podstawie wzoru matematycznego znajdującego się w art. 56

ust. 2a pkt 3 Prawa energetycznego w oparciu o opłatę zastępczą ustaloną na

podstawie średniej ceny energii elektrycznej na rynku konkurencyjnym, która w

danym okresie nie obowiązywała.

Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, Prezes Urzędu

wskazał

na

występowanie

w

sprawie

istotnego

zagadnienia

prawnego

sprowadzającego się do pytania, czy dopuszczalne jest wyliczenie wysokości kary

pieniężnej orzeczonej na podstawie art. 56 ust. 1 pkt 1a Prawa energetycznego w

brzmieniu obowiązującym po nowelizacji dokonanej ustawa z dnia 12 stycznia

2007 r. o zmianie ustawy Prawo energetyczne oraz ustawy Prawo ochrony

środowiska i ustawy o systemie oceny zgodności (Dz.U. z 2007 r. Nr 21, poz. 124)

za niewykonanie obowiązku zakupu energii elektrycznej wytworzonej w skojarzeniu

z wytwarzaniem ciepła w przyłączonych do sieci źródłach energii znajdujących się

na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej w roku 2006, w oparciu o wzór

matematyczny określony w art. 56 ust. 2a pkt 3 Prawa energetycznego przy

określeniu jednostkowej opłaty zastępczej, o której mowa w art. 9a ust. 8a Prawa

energetycznego, ustalonej przy uwzględnieniu średniej ceny energii elektrycznej na

rynku konkurencyjnym ogłaszanej przez Prezesa Urzędu dla innych okresów?

Prezes Urzędu podniósł także, że w sprawie istnieje potrzeba wykładni

przepisów art. 56 ust. 1 pkt 1a w brzmieniu po nowelizacji w związku z art. 56 ust.

2a pkt 3 Prawa energetycznego wywołujących rozbieżności w orzecznictwie

sądowym, na dowód czego Prezes Urzędu powołał stosowne orzeczenia Sądu

Okręgowego w Warszawie oraz Sądu Apelacyjnego w Warszawie.

Powód wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej Prezesa Urzędu i zasądzenie

kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

Skarga kasacyjna Prezesa Urzędu nie kwalifikowała się do przyjęcia celem

merytorycznego rozpoznania.

W razie wskazania tej przesłanki przedsądu, jaką jest występowanie w

sprawie

istotnego

zagadnienia

prawnego,

obowiązkiem

skarżącego

jest

wywiedzenie i uzasadnienie występującego w sprawie problemu w sposób zbliżony

do tego, jaki przewidziany jest przy przedstawianiu zagadnienia prawnego przez

sąd odwoławczy na podstawie art. 390 k.p.c. (postanowienie Sądu Najwyższego z

dnia 9 maja 2006 r., V CSK 75/06, niepublikowane). Sformułowanie zagadnienia

powinno zatem odwoływać się w sposób generalny i abstrakcyjny do treści

przepisu, który nie podlega jednoznacznej wykładni, a którego wyjaśnienie przez

Sąd Najwyższy przyczyni się do rozwoju jurysprudencji i prawa pozytywnego. Rolą

Sądu Najwyższego, jako najwyższego organu sądowego w Rzeczypospolitej

Polskiej, nie jest bowiem działanie w interesie indywidualnym, lecz powszechnym,

poprzez

ochronę

obowiązującego

porządku

prawnego

przed

dowolnością

orzekania i ujednolicanie praktyki stosowania prawa pozytywnego. Nie każde więc

orzeczenie, nawet błędnie wydane, zasługuje na kontrolę w postępowaniu

kasacyjnym (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 4 lutego 2000 r., II CZ

178/99, OSNC 2000, nr 7 -8, poz. 147, z dnia 18 marca 2004 r., I PK 620/03, LEX

nr 513011, z dnia 8 lipca 2004 r., II PK 71/04, LEX nr 375715 i z dnia 16 kwietnia

2008 r., I CZ 11/08, LEX nr 393883). Nie spełnia określonego w art. 398 9 § 1 k.p.c.

wymagania sformułowanie istotnego zagadnienia prawnego w sposób ogólny i

nieprecyzyjny, a zwłaszcza ograniczenie się do samego postawienia pytania, bez

odniesienia się do problemów interpretacyjnych przepisów (postanowienia Sądu

Najwyższego z dnia 25 lutego 2008 r., I UK 332/07, LEX nr 452451 i z dnia 21 maja

2008 r., I UK 11/08, LEX nr 491538).

Z kolei potrzeba wykładni przepisów prawa, jako przesłanka przyjęcia skargi

kasacyjnej do rozpoznania, zachodzi wtedy, gdy przepisy mające być przedmiotem

wykładni Sądu Najwyższego należą do katalogu przepisów, których naruszenie

przez sąd drugiej instancji zarzucono w ramach podstawy skargi (postanowienie

Sądu Najwyższego z dnia 4 września 2002 r., I PKN 682/01, OSNP 2004 r. nr 12,

poz. 211). Rzeczą skarżącego jest zaś wykazanie, że określony przepis prawa,

mimo iż budzi poważne wątpliwości (ze sprecyzowaniem, na czym te poważne

wątpliwości polegają), nie doczekał się wykładni, bądź niejednolita jego wykładnia

wywołuje rozbieżności w orzecznictwie sadów, które to orzecznictwo należy

przytoczyć (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN

570/01, OSNC 2002 nr 12, poz. 151, z dnia 28 marca 2007 r., II CSK 84/07, LEX nr

315351, z dnia 15 października 2002 r., II CZ 102/02, LEX nr 57231, z dnia 13

grudnia 2007 r., I PK 233/07, OSNP 2009 nr 2-4 poz. 43 i z dnia 9 czerwca 2008 r.,

II UK 37/08, LEX nr 494133). Oczywiste jest, iż budzący wątpliwości interpretacyjne

przepis musi mieć zastosowanie w sprawie, a jego wykładnia – mieć znaczenie dla

jej rozstrzygnięcia. Przedmiotem zainteresowania Sądu Najwyższego jest jednak

sam przepis, a nie rozstrzygnięcie konkretnego sporu. Omawiana przesłanka

uwzględnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie jest

spełniona, gdy wskazane przez skarżącego przepisy zostały dostatecznie

wyjaśnione w dotychczasowej judykaturze sądowej, w szczególności w judykaturze

Sądu Najwyższego, a w skardze kasacyjnej nie przytoczono argumentów

przemawiających za zmianą dotychczasowego orzecznictwa.

Odnoszą powyższe rozważania do realiów niniejszej sprawy wypada

stwierdzić, nie została spełniona żadna ze wskazanych przez skarżącego

przesłanek przesądu. Zaskarżony wyrok Sądu Apelacyjnego jest zgodny z

zapatrywaniami wyrażonymi przez Sąd Najwyższy w uzasadnieniach wyroku z dnia

14 grudnia 2012 r., III SK 12/12 oraz postanowienia z dnia 27 września 2012 r.,

III SK 8/12, wydanych w analogicznych sprawach. Sformułowany przez Prezesa

Urzędu problem prawny jest efektem uwzględnienia w zaskarżonym wyroku przez

Sąd Apelacyjny stanowiska wyartykułowanego przez Sąd Najwyższy w uchwale z

dnia 6 listopada 2009 r., III SZP 2/09. Zbieżność wykładni (i w konsekwencji

zastosowania) przepisów przez Sąd drugiej instancji z poglądami prawnymi

wyrażonymi wcześniej przez Sąd Najwyższy powoduje, że zawarte w skardze

kasacyjnej Prezesa Urzędu zagadnienie prawne pozbawione jest przymiotu

istotności, o którym mowa w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.

Nie ma także potrzeby rozstrzygnięcia rozbieżności w orzecznictwie sądów,

o których mowa w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c., ponieważ zaskarżony wyrok należy do

tej grupy judykatów, które odpowiadają linii orzeczniczej realizującej zapatrywania

prawne wyrażone w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 6 listopada 2009 r., III SZP

2/09 i późniejszym (powołanym powyżej) orzecznictwie Sądu Najwyższego.

Uznając, iż Prezes Urzędu nie zdołał wykazać, że zachodzi potrzeba

rozpoznania jego skargi przez Sąd Najwyższy, z mocy art. 398 9 § 2 k.p.c. należało

orzec jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto

stosownie do art. 108 § 1 w związku z art. 39821 k.p.c. oraz § 12 ust. 4 pkt 2 w

związku z § 14 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28

września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia

przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę

prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).