III SK 40/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III SK 40/11

POSTANOWIENIE

Dnia 11 kwietnia 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Halina Kiryło

w sprawie z powództwa Telekomunikacji Polskiej Spółki Akcyjnej w Warszawie

przeciwko Prezesowi Urzędu Komunikacji Elektronicznej

o nałożenie kary pieniężnej,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych w dniu 11 kwietnia 2012 r.,

na skutek skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego w

Warszawie

z dnia 24 marca 2011 r.,

odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

UZASADNIENIE

Sąd Apelacyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 24 marca 2011 r., VI ACa

1467/10, zmienił zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu

Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 27 listopada 2008 rw ten sposób, że

uchylił decyzję Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej (Prezes Urzędu) z dnia

3 lipca 2007 r. oraz zasądził od Prezesa Urzędu koszty procesu na rzecz

Telekomunikacji Polskiej S.A. w Warszawie (powód).

Prezes Urzędu zaskarżył wyrok Sądu Apelacyjnego skargą kasacyjną w

całości. Wnosząc o przyjęcie skargi do rozpoznania Prezesa Urzędu powołał się na

występowanie w sprawie dwóch istotnych zagadnień prawnych oraz potrzebę

wykładni przepisów prawa budzących poważne wątpliwości w orzecznictwie.

Jako istotne zagadnienie prawne Prezes Urzędu wskazał w pierwszej

kolejności potrzebę wyjaśnienia, czy przepisy art. 10 ust. 2 i 3 dyrektywy 2002/20

Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie zezwoleń na udostępnienie sieci i

usług łączności elektronicznej (Dz. Urz. UE z 2002 r., L 108, s. 21, dalej jako

dyrektywa 2002/20) w pierwotnym brzmieniu należy interpretować w ten sposób, że

nie sprzeciwiają się one temu, aby krajowy organ regulacyjny był uprawniony do

nałożenia na przedsiębiorcę telekomunikacyjnego kary pieniężnej za niewykonanie

obowiązku zapewnienia bezpłatnych połączeń z numerami alarmowymi, o którym

mowa w art. 77 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. - Prawo telekomunikacyjne (Dz. U.

Nr 171, poz. 1800 ze zm., dalej jako Prawo telekomunikacyjne), bez uprzedniego

wezwania tego przedsiębiorcy do usunięcia naruszeń, ale przy jednoczesnym

zapewnieniu przedsiębiorcy czynnego udziału w postępowaniu prowadzonym przez

krajowy organ regulacyjny w sprawie nałożenia kary pieniężnej. Drugim ze

sformułowanych przez Prezesa Urzędu zagadnień prawnych jest kwestia, czy

przepisy dyrektywy 2002/20, w tym art. 10 ust. 2 i 3, podlegają implementacji do

krajowego porządku prawnego na zasadzie harmonizacji pełnej, a jeżeli jest to

harmonizacja minimalna, to czy dopuszczalne jest ustanowienie przez Państwo

Członkowskie takiego prawa, w którym krajowy organ regulacyjny jest uprawniony

do nałożenia na przedsiębiorcę telekomunikacyjnego kary pieniężnej z tytułu

niewykonania

obowiązku

zapewnienia

bezpłatnych

połączeń

z

numerami

alarmowymi bez uprzedniego wzywania tego przedsiębiorcy do usunięcia tego

naruszenia, w sytuacji gdy przedsiębiorca usunął takie naruszenie przed

wszczęciem przez ten organ postępowania kontrolnego w tej sprawie.

W zakresie dotyczącym przesłanki, o której mowa w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.,

Prezes Urzędu podniósł, że zachodzi potrzeba wykładni: 1) art. 209 ust. 1 Prawa

telekomunikacyjnego poprzez wyjaśnienie, czy w sytuacji gdy zostało wszczęte

postępowanie kontrolne przez Prezesa Urzędu niedozwolone jest przeprowadzenie

odrębnego

postępowania

w

przedmiocie

nałożenia

kary

pieniężnej

na

przedsiębiorcę telekomunikacyjnego za niewykonanie obowiązku zapewnienia

bezpłatnych połączeń z numerami alarmowymi, których dotyczyło postępowanie

kontrolne, gdyż wszczęcie postępowania kontrolnego na podstawie art. 199 Prawa

telekomunikacyjnego determinuje zastosowanie dalszego trybu procedowania z

art. 201 Prawa telekomunikacyjnego; 2) art. 316 § 1 k.p.c. poprzez wyjaśnienie, czy

w sprawach z odwołań od decyzji Prezesa Urzędu sąd za podstawę prawną

orzekania powinien uznać stan prawny z chwili orzekania, czy z chwili wydania

zaskarżonej decyzji; 3) art. 47960 w związku z art. 47912 § 1 k.p.c. poprzez

wyjaśnienie, czy w sprawach z odwołań od decyzji Prezesa Urzędu sąd może

uchylić zaskarżoną decyzję z uwagi na naruszenia przepisów, które nie zostały

podniesione w zarzutach zawartych w odwołaniu złożonym od tej decyzji do Sądu

pierwszej instancji.

Powód w odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezesa Urzędu wniósł o wydanie

postanowienia o odmowie przyjęcia jej do rozpoznania i zasądzenie kosztów

zastępstwa procesowego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna Prezesa Urzędu nie kwalifikowała się do przyjęcia celem

jej merytorycznego rozpoznania.

Zaskarżony skargą kasacyjną wyrok Sądu Apelacyjnego został wydany po

ponownym rozpoznaniu sprawy, w wyniku uchylenia poprzedniego wyroku tegoż

Sądu wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 21 września 2010 r., III SK 8/10. Ocena

potrzeby przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej Prezesa Urzędu musi zatem

uwzględniać ograniczenia wynikające z art. 39820 k.p.c. W tym zakresie wypada

stwierdzić, że oba zagadnienia prawne sformułowane we wniosku o przyjęcie do

rozpoznania

skargi

kasacyjnej

Prezesa

Urzędu

nie

kwalifikują

się

do

merytorycznego rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy, ponieważ zarówno ich treść

jak i przedstawiona w ich uzasadnieniu argumentacja stanowią niedopuszczalną w

świetle art. 39820 k.p.c. polemikę z wykładnią prawa dokonaną we wspomnianym

wyroku Sądu Najwyższego z 21 września 2010 r., III SK 8/10. W orzeczeniu tym

Sąd Najwyższy przyjął bowiem, że przepis art. 10 dyrektywy 2002/20 w pierwotnym

brzmieniu należy interpretować w ten sposób, iż wyłączał on możliwość nałożenia

kary

pieniężnej

obowiązków

w

przypadku,

uregulowanych

w

gdy

przedsiębiorca

dyrektywie

2002/20,

zaprzestał

naruszenia

wykonując

zalecenia

pokontrolne krajowego organu regulacyjnego lub zaniechał takiego naruszenia

przed wszczęciem postępowania kontrolnego. Ponadto, drugie z podniesionych

zagadnień prawnych nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż

zasadniczą

podstawę

dla

stanowiska

Sądu

Najwyższego

wyrażonego

w

powołanym powyżej orzeczeniu stanowiło naruszenie w niniejszej sprawie trybu

postępowania unormowanego w art. 201 i n. Prawa telekomunikacyjnego oraz

współkształtowanego przez Europejską Konwencję o Ochronie Praw Człowieka

standardu sprawiedliwości proceduralnej obowiązującego w sprawach o nałożenie

wysokich kar pieniężnych.

W odniesieniu do kwestii potrzeby wykładni art. 209 ust. 1 Prawa

telekomunikacyjnego Sąd Najwyższy zauważa, że w zakresie wskazanym we

wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej Prezesa Urzędu do rozpoznania i jego

uzasadnieniu nie zachodzi przesłanka, o której mowa w art. 398 9 § 1 pkt 2 k.p.c.

Przepis art. 209 ust. 1 Prawa telekomunikacyjnego jest przepisem prawa

materialnego,

który

w

pkt

1-31

wymienia

zachowania

przedsiębiorców

telekomunikacyjnych podlegające karze pieniężnej. Przepis ten stanowi podstawę

dla rekonstrukcji norm sankcjonujących różnego rodzaju praktyki przedsiębiorców

telekomunikacyjnych. Przepis ten nie odnosi się natomiast do sposobu i trybu

procedowania przez Prezesa Urzędu w zakresie samego postępowania w

przedmiocie nałożenia kary pieniężnej. Nie ma zatem podstaw, by rozważać

kwestię wykładni art. 209 ust. 1 Prawa telekomunikacyjnego w kontekście

dopuszczalności prowadzenia samoistnego postępowania w sprawie nałożenia

kary pieniężnej.

Nie zachodzi również potrzeba wykładni art. 316 § 1 k.p.c., gdyż w kwestii

zastosowania tego przepisu w sprawach z zakresu regulacji telekomunikacji Sąd

Najwyższy wypowiadał się już wielokrotnie (zob. postanowienie Sądu Najwyższego

z 18 października 2011 r., III SK 25/11 i powołane tam orzecznictwo).

Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie daje

również podstaw do jego uwzględnienia w zakresie potrzeby wykładni art. 479 60 w

związku z art. 47912 § 1 k.p.c. Wynika z niego bowiem, że podstawą sformułowania

wątpliwości co do wykładni tych przepisów jest odwołanie się w uzasadnieniu

zaskarżonego wyroku Sądu Apelacyjnego do przepisu art. 10 dyrektywy 2002/20,

mimo iż przepis ten nie został powołany w odwołaniu od decyzji Prezesa Urzędu.

Zgłoszone przez Prezesa Urzędu wątpliwości w przedmiocie wykładni powołanych

przepisów Kodeksu postępowania cywilnego opierają się na wadliwym rozumieniu

znaczenia dyrektyw Unii Europejskiej i sposobu ich stosowania w postępowaniu

sądowym. W prawie Unii Europejskiej sąd krajowy traktowany jest jako jeden z

organów państwa członkowskiego, który w zakresie swoich kompetencji ma czuwać

nad realizacją przez państwo członkowskie obowiązków wynikających z art. 288

akapit 3 TFUE. Stosując przepisy implementujące dyrektywę sąd krajowy powinien

– w ramach wyznaczonych mu przez krajowe przepisy procesowe - weryfikować,

czy implementacja jest prawidłowa oraz dbać o to, by pojęcia recypowane z

dyrektywy do prawa krajowego były jednolicie rozumiane we wszystkich Państwach

Członkowskich. Dlatego stosując przepisy Państwa Członkowskiego wydane w celu

wdrożenia dyrektywy Unii Europejskiej sąd krajowy powinien zawsze uwzględniać

postanowienia

tej

dyrektywy

i

ich

wykładnię

dokonaną

przez

Trybunał

Sprawiedliwości Unii Europejskiej zarówno przy ustaleniu podstawy prawnej

rozstrzygnięcia jak i przy wykładni składających się na nią przepisów prawa

krajowego. W prawie polskim obowiązek ten spoczywa na sądzie powszechnym

niezależnie od tego, czy strona postępowania powoływała się na prawo unijne w

formułowanych zarzutach lub ich uzasadnieniu. Dlatego wniosek o przyjęcie skargi

kasacyjnej Prezesa Urzędu do rozpoznania w zakresie dotyczącym potrzeby

wykładni art. 47960 w związku z art. 47912 § 1 k.p.c. opiera się na oczywiście

błędnym rozumieniu znaczenia obu przepisów w zakresie dotyczącym podstawy

prawnej wyrokowania o zasadności odwołania wniesionego od decyzji Prezesa

Urzędu. Kodeks postępowania cywilnego opiera się na zasadzie da mihi factum,

dabo tibi ius, zgodnie z którą rola stron polega na przedstawieniu określonych

twierdzeń, wskazujących na nie faktów oraz potwierdzających je dowodów,

natomiast dobór właściwej podstawy prawnej należy do sądu rozpoznającego

sprawę, niezależnie od argumentacji prawnej przedstawionej przez strony

postępowania. Powoduje to, że sądy pierwszej i drugiej instancji mają obowiązek

samodzielnie, a w nomenklaturze prawa unijnego - z urzędu (ex officio),

uwzględniać przepisy prawa Unii Europejskiej przy ocenie możliwości zastosowania

przepisu

prawa

polskiego

lub

przy

dokonywaniu

zastosowanie w sprawie przepisów prawa krajowego.

wykładni

znajdujących

Z przytoczonych względów Sąd Najwyższy orzekł o odmowie przyjęcia

skargi kasacyjnej do rozpoznania na podstawie art. 398 9 § 2 k.p.c. O kosztach

postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto stosownie do art. 98 § 1 i 3 w związku z

art. 108 § 1 k.p.c. oraz § 12 ust. 4 pkt 2 w związku z § 13 ust. 3 pkt 3

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie

opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa

kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z

urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).