III SK 4/13 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III SK 4/13

POSTANOWIENIE

Dnia 24 września 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Halina Kiryło

w sprawie z powództwa Biura Usług Inwestycyjnych D. Spółki z ograniczoną

odpowiedzialnością z siedzibą w S.

i E. Operator Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P.

przeciwko Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki

o zwarcie umowy o przyłączenie do sieci elektroenergetycznej,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych w dniu 24 września 2013 r.,

na skutek skargi kasacyjnej strony powodowej Biura Usług Inwestycyjnych D.

Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. od wyroku Sądu

Apelacyjnego

z dnia 9 sierpnia 2012 r.,

odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

UZASADNIENIE

Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 9 sierpnia 2012 r., oddalił apelacje Prezesa

Urzędu Regulacji Energetyki oraz Biura Usług Inwestycyjnych D. Sp. z o.o.

(zainteresowany) od wyroku Sądu Okręgowego – Sądu Ochrony Konkurencji i

Konsumentów z dnia 19 grudnia 2011 r., w sprawie z odwołania zainteresowanego

oraz E. Operator Sp. z o.o. (powód) od decyzji Prezesa Urzędu z dnia 25 lutego

2010 r.

Zainteresowany zaskarżył wyrok Sądu Apelacyjnego skargą kasacyjną w

całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie art. 7 ust. 1 Prawa

energetycznego, art. 16 ust. 1 Prawa energetycznego w związku z art. 7 ust. 1 i

art. 45 i 46 Prawa energetycznego, art. 9c ust. 3 pkt 11 w związku z art. 7 ust. 1

prawa energetycznego, art. 45 i 46 Prawa energetycznego, § 7 i 8 rozporządzenia

systemowego, art. 229 k.p.c. w związku z art. 231 k.p.c., art. 227 k.p.c., art. 233 § 1

k.p.c., art. 328 w związku z art. 233 § 1 k.p.c.

Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania zainteresowany

powołał się na występowanie w sprawie trzech istotnych zagadnień prawnych,

potrzebę wykładni przepisów wywołujących rozbieżności w orzecznictwie oraz

oczywistą zasadność skargi.

Jako pierwsze wskazał problem, jaki jest charakter prawny dokumentu

wydawanego na podstawie § 7 i 8 rozporządzenia systemowego pt. Warunki

przyłączenia do sieci i jakie są skutki prawne wydanie tego rodzaju oświadczenia

woli przedsiębiorstwa energetycznego złożonego w procesie przyłączania wytwórcy

energii elektrycznej do sieci elektroenergetyczne i wykazywania spełnienia

przesłanek istnienia obowiązku przyłączenia od sieci, czyli istnienia technicznych i

ekonomicznych warunków przyłączenia, w szczególności w związku z zarzutami

odwołania powoda konieczne jest stwierdzenie, czy dopuszczalne jest zgłaszania

przez przedsiębiorstwo energetyczne dowodów na okoliczność zaprzeczenia i

podważanie osnowy wydanych przez siebie warunków przyłączenia, które mają

status analogiczny, jak przyznanie przez przedsiębiorstwo okoliczności faktycznej w

rozumieniu art. 229 k.p.c.

Jako drugie zagadnienie prawne zainteresowany podniósł kwestię, czy plan

rozwoju przedsiębiorstwa energetycznego określany w trybie art. 16 Prawa

energetycznego wpływa, a jeżeli tak, to w jakim zakresie, na obowiązek

przyłączenia wytwórcy energii elektrycznej do sieci, określony w art. 7 ust. 1 Prawa

energetycznego.

Jako trzecie zagadnienie prawne powód wskazał problem, jak należy

rozumieć spełnianie warunków ekonomicznych przyłączenia, o których mowa w

art. 7 ust. 1 Prawa energetycznego, wobec faktu, że zgodnie z prawem

energetycznym przedsiębiorstwa wytwarzające energię elektryczna nie ponoszą

kosztów rozwoju i modernizacji sieci operatorów a jedynie rzeczywiste koszty

przyłączenia, rozumiane jako koszty odcinka infrastruktury elektroenergetycznej

łączącej jednostkę wytwórczą z siecią operatora systemu elektroenergetycznego,

jak również nie ponoszą żadnych opłat za wprowadzanie produkowanej przez

siebie energii elektrycznej do systemu a koszty funkcjonowania, modernizacji i

rozwoju

sieci

elektroenergetycznych

ponoszą

zgodnie

z

art.

Prawa

energetycznego jedynie odbiorcy końcowi energii w opłatach dystrybucyjnych.

Powołując się na przesłankę przedsądu, o której mowa w art. 398 9 § 1 pkt 2

k.p.c., zainteresowany wskazał jako przepisy wymagające wykładni z powodu

rozbieżności w orzecznictwie art. 7 ust. 1 w związku z art. 7 ust. 5, art. 9 ust. 3 pkt

11 Prawa energetycznego § 7 ust. 4 pkt 4, § 8 ust. 3 pkt 1 i § 8 ust. 4-6

rozporządzenia

systemowego.

Zdaniem

zainteresowanego

wyroki

Sądu

Najwyższego oraz sądów niższych instancji w całkowicie rozbieżny sposób traktują

charakter prawny i skutki prawne wydania - zgodnie z procedura określoną w

rozporządzeniu systemowym - przez przedsiębiorstwo energetyczne dokumentu pt.

Warunki przyłączenia do sieci. Jedne wyroki uznają bowiem warunki przyłączenia

za potwierdzenie przez operatora systemu istnienia warunków technicznych i

ekonomicznych przyłączenia z art. 7 ust. 1 PE, inne wyroki czynią zaś z tego

dokumentu nic nie znaczącą czynność faktyczną.

Zdaniem zainteresowanego, skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona

z uwagi na uchylenie decyzji wbrew art. 7 ust. 1 Prawa energetycznego oraz § 7

ust. 4 pkt 4, § 8 ust. 3 pkt 1, § 8 ust. 4-6 rozporządzenia systemowego pomimo, że

przesłanki do orzeczenia decyzja umowy między stronami zostały spełnione,

albowiem w dniu wydania warunków przyłączenia istniały techniczne i ekonomiczne

warunki przyłączenia elektrowni wiatrowej P. do sieci powoda, określona w art. 7

ust. 1 Prawa energetycznego.

Powód wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej zainteresowanego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zainteresowanego nie kwalifikowała się do przyjęcia celem

merytorycznego rozpoznania.

Rozpoznanie skargi kasacyjnej następuje tylko z przyczyn kwalifikowanych,

wymienionych w art. 3989 § 1 k.p.c., tj. wówczas, gdy w sprawie występuje istotne

zagadnienie prawne, bądź istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych

budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie

sądów, czy też zachodzi nieważność postępowania lub gdy skarga kasacyjna jest

oczywiście uzasadniona. Skarga kasacyjna realizuje przede wszystkim interes

publiczny,

polegający

na

usuwaniu

rozbieżności

w

orzecznictwie

sądów

powszechnych oraz na wspomaganiu rozwoju prawa. W konsekwencji tegoż w

art. 3984 § 2 k.p.c. wśród istotnych wymagań skargi kasacyjnej ustawodawca

wymienił obowiązek złożenia wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego

uzasadnienie. Wymóg ten wiąże się z tzw. przedsądem, polegającym m.in. na

możliwości odmowy przez Sąd Najwyższy przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.), a jego spełnienie powinno przybrać postać

wyodrębnionego wywodu prawnego, w którym skarżący wykaże, jakie występujące

w sprawie okoliczności pozwalają na uwzględnienie wniosku o przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania i jednocześnie uzasadnieniu, dlaczego odpowiadają one

ustawowemu katalogowi przesłanek. Ustawodawca nieprzypadkowo, konstruując

wymagania skargi kasacyjnej, wyodrębnił w oddzielnych przepisach art. 398 4 k.p.c.

obowiązek przytoczenia podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia (§ 1) i obowiązek

przedstawienia wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnienia

(§ 2). Chodzi zatem o dwa odrębne, kreatywne elementy skargi kasacyjnej, które

spełniają określone cele i podlegają ocenie Sądu Najwyższego, na różnych etapach

postępowania kasacyjnego. Wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego

uzasadnienie podlegają analizie na etapie przedsądu, natomiast przytoczone

podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie oceniane są dopiero po przyjęciu skargi do

rozpoznania, w trakcie jej merytorycznego rozpoznawania. Oba te elementy muszą

być więc przez skarżącego wyodrębnione, oddzielnie przedstawione i uzasadnione,

a dla spełnienia wymogu z art. 3984 § 2 k.p.c. nie wystarczy odwołanie się do

podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia, bo choć dla obu tych przesłanek

argumenty mogą być podobne, to Sąd Najwyższy w ramach przedsądu bada tylko

wskazane w skardze okoliczności uzasadniające przyjęcie jej do rozpoznania, nie

analizuje zaś podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia. Uzasadnienie wniosku o

przyjęcie skargi do rozpoznania powinno koncentrować się więc na wykazaniu, iż

takie okoliczności w sprawie zachodzą (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z

dnia 5 czerwca 2013 r., III SK 55/12 i powołane tam orzeczenia).

Należy również pamiętać, że każda z przesłanek tzw. przedsądu służy

realizacji innych funkcji postępowania kasacyjnego i przez to wymaga odrębnego,

odpowiedniego skonstruowania i uzasadnienia.

Tymczasem wniosek o przyjęcie jej do rozpoznania został wadliwie

skonstruowany. Wadliwość ta polega na przyporządkowaniu tych samych

problemów prawnych do trzech autonomicznych przesłanek tzw. przedsądu, jakimi

są występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego (art. 3989 § 1 pkt 1

k.p.c.), potrzeba wykładni przepisów prawa budzących poważne wątpliwości

interpretacyjne lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie (art. 398 9 § 1 pkt 2

k.p.c.) oraz oczywista zasadność skargi (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.). Tymczasem nie

można mówić o występowaniu w sprawie istotnego zagadnienia prawnego i

równocześnie – wykorzystując ten sam przepis prawa oraz problem prawny –

powoływać się na występowanie wątpliwości oraz rozbieżności interpretacyjnych w

orzecznictwie sądowym rodzących potrzebę dokonania wykładni przepisu, bądź

oczywistą zasadność skargi (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20

marca 2013 r., III SK 39/12).

Niezależnie od powyższego mankamentu uzasadnienie wniosku o przyjęcie

skargi kasacyjnej zainteresowanego do rozpoznania nie zawiera argumentacji,

której

analiza

mogłaby

przekonać

Sąd

Najwyższy

o

występowaniu

publicznoprawnej potrzeby rozpoznania skargi kasacyjnej wniesionej w niniejszej

sprawie.

Ustosunkowując się w pierwszej kolejności do potrzeby rozstrzygnięcia

sformułowanych przez powoda zagadnień prawnych należy przypomnieć, że z

utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego dotyczącego tej przesłanki przyjęcia

skargi kasacyjnej do rozpoznania, o której mowa w art. 398 9 § 1 pkt 1 k.p.c. wynika,

że przedstawienie okoliczności uzasadniających rozpoznanie skargi kasacyjnej ze

względu na występujące w sprawie istotne zagadnienie prawne polega na

sformułowaniu samego zagadnienia oraz wskazaniu argumentów prawnych, które

prowadzą do rozbieżnych ocen prawnych, w tym także na sformułowaniu własnego

stanowiska przez skarżącego. Wywód ten powinien być zbliżony do tego, jaki jest

przyjęty przy przedstawieniu zagadnienia prawnego przez sąd odwoławczy na

podstawie art. 390 k.p.c. (postanowienia Sądu Najwyższego z 9 maja 2006 r.,

V CSK 75/06; z 19 października 2012 r., III SK 13/12). Przedstawienie okoliczności

uzasadniających rozpoznanie skargi kasacyjnej ze względu na występujące w

sprawie istotne zagadnienie prawne polega na sformułowaniu samego zagadnienia

oraz wskazaniu argumentów prawnych, które prowadzą do rozbieżnych ocen

prawnych, w tym także na sformułowaniu własnego stanowiska przez skarżącego.

Wymogi te uzasadnione są publicznymi celami rozpoznania przez Sąd Najwyższy

skargi kasacyjnej (postanowienie Sądu Najwyższego z 25 października 2007 r.,

V CSK 356/07). Zagadnienie prawne musi być nie tylko powiązane z przepisami

powołanymi w podstawie kasacyjnej, ale także uwzględniać podstawy samego

orzeczenia (postanowienia Sądu Najwyższego z 26 kwietnia 2012 r., III SK 43/11; z

22 maja 2012 r., III SK 45/11; z 4 lipca 2012 r., III SK 2/12; z 27 września 2012 r.,

III SK 8/12; z 12 kwietnia 2013 r., III SK 32/12).

Uzasadnienie wniosku zainteresowanego o przyjęcie skargi kasacyjnej ze

względu na występowanie w sprawie trzech istotnych zagadnień prawnych nie

spełnia zaś powyższych wymogów, ponieważ nie zawiera jakiejkolwiek jurydycznej

analizy postawionych problemów, wariantów ich rozwiązania oraz analizy interesu

publicznego w wyborze konkretnego ich rozstrzygnięcia.

Odnosząc się do potrzeby dokonania w niniejszej sprawie wykładni

przepisów wywołujących rozbieżności w orzecznictwie, Sąd Najwyższy stwierdza,

że zainteresowany uczynił zadość wymogowi określenia przepisów wymagających

wykładni Sądu Najwyższego oraz wskazał na czym jego zdaniem polegają

poważne wątpliwości związane ze stosowaniem tych przepisów. Jednakże

wskazane

przez

niego

rozbieżności,

w

tym

powołane

„rozbieżności”

w

orzecznictwie Sądu Najwyższego nie dotyczą wykładni przepisów, lecz ich

stosowania w sprawach z odwołania od decyzji Prezesa Urzędu w przedmiocie

przyłączenia

do

sieci,

które

cechują

się

zróżnicowanymi

okolicznościami

faktycznymi i ustaleniami poczynionymi w toku postępowania administracyjnego

oraz postępowania sądowego. Podczas gdy ustalenia poczynione w sprawie

zakończonej wyrokiem III SK 42/10 mogły w ocenie Sądu Najwyższego uzasadniać

przyjęte przez Sąd drugiej instancji założenie o aktualizacji obowiązku przyłączenia

do sieci, ustalenia poczynione przez Prezesa Urzędu oraz sądy orzekające w toku

instancji w sprawie III SK 33/11 takiego założenia nie uzasadniały. Nie dowodzi to

jednak rozbieżności w wykładni przepisów prawa przez sądy w rozumieniu art. 3989

§ 1 pkt 2 k.p.c.

Uzasadnienie wniosku o przyjęcie do rozpoznania skargi kasacyjnej

zainteresowanego ze względu na przesłankę, o której mowa w sprowadza się do

wskazania preferowanej przez niego linii orzeczniczej oraz krytyki zapatrywań

wyrażonych w uzasadnieniu wyroku III SK 33/11 w odniesieniu do kwestii nie

objętych zakresem normowania przepisów powołanych we wniosku o przyjęcie

skargi kasacyjnej do rozpoznania. Analogicznie jak w przypadku uzasadnienia

potrzeby rozpoznania skargi kasacyjnej ze względu na występowanie w sprawie

istotnych zagadnień prawnych brak stosownego wywodu jurydycznego, wspartego

odpowiednią argumentacją kontekstową. Skarga kasacyjna zainteresowanego jest

w rezultacie kolejnym przykładem działania stron postępowania w sprawie z

odwołania od decyzji Prezesa Urzędu polegającego na przerzucaniu się poglądami

co do określonej wykładni przepisów prawa materialnego bez osadzenia tej

wykładni w kontekście faktycznym konkretnej sprawy (kategorii spraw) oraz bez

uwzględnienia

zasad

funkcjonowania

rynku

poddanego

regulacyjnym

kompetencjom Prezesa Urzędu. Wywołuje to ten skutek, że w argumentacji

towarzyszącej wnioskowi o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie można

dopatrzyć się istnienia interesu publicznego w rozpoznaniu skarg kasacyjnych w

sprawach z zakresu regulacji energetyki.

Sąd Najwyższy nie dopatrzył się również podstaw do uznania skargi

kasacyjnej zainteresowanego za oczywiście uzasadnioną. Zgodnie z utrwalonym

orzecznictwem dotyczącym tej przesłanki przedsądu, o której mowa w art. 398 9 § 1

pkt 4 k.p.c., skarżący powinien nie tylko wskazać konkretne przepisy prawa ale

także przytoczyć odpowiednie argumenty wyjaśniające dlaczego te przepisy zostały

jego zdaniem w ewidentny sposób naruszone przez Sąd drugiej instancji.

Oczywiste naruszenie powinno być przy tym rozumiane jako widoczna natychmiast,

bez potrzeby dokonywania pogłębionej analizy jurydycznej, sprzeczność wykładni

lub stosowania prawa z brzmieniem przepisów albo powszechnie przyjętymi

regułami interpretacji (postanowienia Sądu Najwyższego z 22 stycznia 2008 r., I UK

218/07, LEX nr 375616, z 26 lutego 2008 r., II UK 317/ 07, LEX nr 453107, z 9 maja

2008 r., II PK 11/08, LEX nr 490364, z 21 maja 2008 r., I UK 11/08, LEX nr 491538

i z 9 czerwca 2008 r., II UK 38/08, LEX nr 494134).

Stosownej argumentacji w uzasadnieniu wniosku zainteresowanego o

przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania brak. Poprzestano w nim na

enigmatycznym odwołaniu do niesprecyzowanych „powyższych argumentów”. Jak

się wydaje na podstawie analizy uzasadnienia wniosku, zainteresowanemu chodzi

o argumenty, które powołał na użytek przekonania Sądu Najwyższego o potrzebie

rozstrzygnięcia

przepisów

istotnych

wywołujących

zagadnień

prawnych

rozbieżności

w

oraz

konieczności

orzecznictwie.

Tym

wykładni

samym

zainteresowany zarzuca wyrokowi Sądu Apelacyjnego widoczne na pierwszy rzut

oka naruszenie przepisów prawa, które jednocześnie stanowią podstawę dla

sformułowania istotnego zagadnienia prawnego, a zatem nowego problemu

prawnego nie rozstrzyganego do tej pory w orzecznictwie Sądu Najwyższego.

Równocześnie zainteresowany przyjmuje, że wykładnia i stosowanie przepisów,

które wywołują (jego zdaniem) w orzecznictwie rozbieżności, jest oczywista, co z

kolei oznacza, że o żadnych rozbieżnościach ani wątpliwościach interpretacyjnych

nie może być mowy. Niezależnie od tych konstrukcyjnych, formalnych wad wniosku

o przyjęcie do rozpoznania skargi kasacyjnej zainteresowanego z uwagi na

przesłankę, o której mowa art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., zasadniczym powodem

nieuwzględnienie tej podstawy tzw. przedsądu jest brak wymaganego w

postępowaniu przed Sądem Najwyższym wywodu jurydycznego, wykraczającego

poza sformułowanie oczekiwań interpretacyjnych skarżącego.

Mając powyższe na uwadze, z mocy art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy

orzekł jak w sentencji.