III SK 39/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III SK 39/12

POSTANOWIENIE

Dnia 20 marca 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Maciej Pacuda

w sprawie z powództwa P. T. K. C. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W.

przeciwko Prezesowi Urzędu Komunikacji Elektronicznej

z udziałem zainteresowanych: C. P. Spółki Akcyjnej w W. i Polskiej Izby […] w W.

o ustalenie warunków dostępu,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych w dniu 20 marca 2013 r.,

na skutek skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 14 lutego 2012 r.,

1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,

2.zasądza

od

pozwanego

Prezesa

Urzędu

Komunikacji

Elektronicznej na rzecz powoda P. T. K. C. Spółki z o.o. w W.

kwotę 270 (dwieście siedemdziesiąt) złotych tytułem kosztów

pomocy prawnej w postępowaniu kasacyjnym.

UZASADNIENIE

Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 14 lutego 2012 r., oddalił apelacje Prezesa

Urzędu Komunikacji Elektronicznej (Prezes Urzędu) oraz C. P. S.A. w W.

(zainteresowany) od wyroku Sądu Okręgowego – Sądu Ochrony Konkurencji i

Konsumentów z dnia 18 maca 2011 r., w sprawie z odwołania P. T. K. C. Sp. z o.o.

w W. (powód) od decyzji Prezesa Urzędu z dnia 16 kwietnia 2008 r.

Prezes Urzędu zaskarżył wyrok Sądu Apelacyjnego skargą kasacyjną w

całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie art. 386 § 1 k.p.c. w związku z

art. 47964 § 1 i 2 k.p.c. i art. 391 § 1 k.p.c. w związku z art. 4 ust. 1 dyrektywy

2002/21; art. 386 § 1 k.p.c. w związku z art. 47912 § 1 zd. 1 k.p.c. i art. 391 § 1

k.p.c.; art. 386 § 1 k.p.c. w związku z art. 228 § 1 k.p.c. i art. 391 § 1 k.p.c. oraz

naruszenie

przepisów

prawa

materialnego,

to

jest

art.

Prawa

telekomunikacyjnego związku z art. 15 pkt 3 Prawa telekomunikacyjnego w związku

z art. 7 ust. 3 dyrektywy 2002/21 oraz art. 7 i 8 dyrektywy 2002/19.

Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, Prezes Urzędu

powołał się na występowanie w sprawie istotnych zagadnień prawnych, potrzebę

wykładni przepisów prawa wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów oraz

oczywistą zasadność skargi.

Jako pierwsze zagadnienie prawne Prezes Urzędu wskazał problem, czy

przedsiębiorca telekomunikacyjny wnoszący na podstawie art. 206 ust. 2 Prawa

telekomunikacyjnego w związku z art. 47958 § 1 k.p.c. odwołanie od decyzji

Prezesa Urzędu wydanej w sprawie spornej, powołując się na uchybienia organu

regulacyjnego polegające na nieprzeprowadzeniu postępowania konsolidacyjnego

w rozumieniu art. 18 Prawa telekomunikacyjnego w związku z art. 7 ust. 3

dyrektywy 2002/21, obowiązany jest wykazywać wpływ tego uchybienie na treść

rozstrzygnięcia, czy też uchybienie takie powinno w każdym przypadku skutkować

uchyleniem decyzji niezależnie od wpływu takiego uchybienia na istotę (meritum)

sprawy.

Jako drugie zagadnienie prawne Prezes Urzędu wskazał problem, czy

postępowanie

konsolidacyjne,

o

którym

mowa

w

art.

Prawa

telekomunikacyjnego, powinno zostać przeprowadzone w każdym przypadku, gdy

Prezes Urzędu wydaje decyzję o dostępie telekomunikacyjnym bez potrzeby

badania, czy decyzja ta może mieć wpływ na stosunki handlowe pomiędzy

państwami

członkowskimi,

czy

też

postępowanie

to

powinno

zostać

przeprowadzone jedynie wówczas, jeżeli zostanie wykazane, że decyzje o dostępie

telekomunikacyjnym może mieć wpływ na stosunki handlowe między państwami

członkowskimi.

Powołując się na przesłankę art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. Prezes Urzędu

argumentuje, że wykładni wymaga przepis art. 47912 § 1 zd. 1 k.p.c. w związku z

art. 206 ust. 3 Prawa telekomunikacyjnego poprzez wyjaśnienie, czy przepis ten ma

zastosowanie w sprawach z odwołań od decyzji Prezesa Urzędu, gdy zgłaszane są

dowody na poparcie zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego, jak również

art. 18 Prawa telekomunikacyjnego i wyjaśnienie, czy w przypadku decyzji Prezesa

Urzędu

dotyczących

dostępu

telekomunikacyjnego

istnieje

konieczność

przeprowadzenia postępowania konsolidacyjnego w każdym przypadku, czy tylko

wówczas, gdy decyzja może mieć wpływ na stosunki handlowe i kto winien

wykazać istnienie takiego wpływu

– Prezes Urzędu, czy przedsiębiorca

telekomunikacyjny, który zarzuca Prezesowi Urzędu wydanie decyzji bez

przeprowadzenia postępowania konsolidacyjnego.

Ponadto Prezes Urzędu podnosi, że skarga kasacyjna w zakresie

naruszenia art. 386 § 1 k.p.c. w związku z art. 47912 § 1 zdanie pierwsze k.p.c. i art.

391 § 1 k.p.c. raz art. 386 § 1 k.p.c. w związku z art. 228 § 1 k.p.c. i art. 391 § 1

k.p.c. jest oczywiście uzasadniona.

Powód w odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezesa Urzędu wniósł o wydanie

postanowienia o odmowie przyjęcie jej do rozpoznania i zasądzenie kosztów

zastępstwa procesowego.

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

Skarga kasacyjna Prezesa Urzędu nie kwalifikuje się do przyjęcia celem jej

merytorycznego rozpoznania.

Pierwsze zagadnienie prawne podniesione we wniosku Prezesa Urzędu o

przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania zostało już rozstrzygnięte w

orzecznictwie Sadu Najwyższego (por. wyrok z dnia 24 stycznia 2012 r., III SK

23/11). Pozbawione jest w rezultacie cechy nowości decydującej o faktycznym

występowaniu w sprawie zagadnienia prawnego w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1

k.p.c. O zagadnieniu prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. można

bowiem mówić wówczas, gdy ma ono znaczenie dla rozwoju prawa i praktyki

sądowej i dotyczy problemu, który nie został jeszcze rozstrzygnięty przez Sąd

Najwyższy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 9 sierpnia 2012 r., III SK 4/12 i

powołane tam orzecznictwo).

Drugie zagadnienie prawne zostało przez Prezesa Urzędu sformułowane na

podstawie art. 18 Prawa telekomunikacyjnego w taki sposób, że przy jego

literalnym odczytaniu nie ujawnia ono istotnego problemu prawnego. Odpowiedź na

postawione przez Prezesa Urzędu pytanie „czy postępowanie konsolidacyjne, o

którym mowa w art. 18 PT, powinno zostać przeprowadzone w każdym przypadku,

gdy Prezes Urzędu wydaje decyzję o dostępie telekomunikacyjnym bez potrzeby

badania, czy decyzja ta może mieć wpływ na stosunki handlowe pomiędzy

państwami

członkowskimi,

czy

też

postępowanie

to

powinno

zostać

przeprowadzone jedynie wówczas, jeżeli zostanie wykazane, że decyzje o dostępie

telekomunikacyjnym może mieć wpływ na stosunki handlowe między państwami

członkowskimi?” jest bowiem oczywista: jeżeli decyzja Prezesa Urzędu o dostępie

telekomunikacyjnym może wpłynąć na handel między państwami członkowskimi,

Prezes Urzędu zobowiązany jest przeprowadzić postępowanie konsolidacyjne.

Natomiast jeżeli konkretna decyzja Prezesa Urzędu nie wywołuje, choćby

pośrednio

i

potencjalnie,

takiego

wpływu,

obowiązek

przeprowadzenia

postępowania konsolidacyjnego nie aktualizuje się.

Zestawienie

powyższego

zagadnienia

prawnego

z

zapatrywaniami

wyrażonymi w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku prowadzi do konkluzji, że jego

treść rozmija się z podstawami argumentacyjnymi, na których oparte zostało

orzeczenie Sądu Apelacyjnego. Mianowicie Sąd Apelacyjny nie przyjął, że Prezes

Urzędu zawsze musi przeprowadzić postępowania konsolidacyjne, gdy wydaje

decyzję o dostępie telekomunikacyjnym, niezależnie od tego czy decyzja taka może

wpłynąć na handel między państwami członkowskimi. Sąd Apelacyjny uznał

natomiast, że decyzja Prezesa Urzędu wydana w niniejszej sprawie należy do

kategorii decyzji, które mogą mieć wpływ na handel między państwami

członkowskimi (uzasadnienie, s. 15 i 16). W konsekwencji postawiony przez

Prezesa Urzędu we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania problem

prawny nie odnosi się do założeń interpretacyjnych zaskarżonego wyroku, a zatem

jego rozstrzygnięcie nie pozostaje w związku z ewentualnym rozpoznaniem

zarzutów sformułowanych w podstawach skargi kasacyjnej.

Odnosząc się do drugiej przesłanki przedsądu, na którą Prezes Urzędu

powołał się we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, należy z kolei

zauważyć, że przepisy wskazane przez Prezesa Urzędu, jako wywołujące poważne

wątpliwości i rozbieżności w orzecznictwie (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.), zostały

równocześnie powołane (w takim samym zakresie) na okoliczność występowania w

sprawie istotnego zagadnienia prawnego (art. 18 Prawa telekomunikacyjnego), jak i

na okoliczność oczywistej zasadności skargi kasacyjnej (art. 479 12 § 1 k.p.c.).

Powoduje to, że skarga kasacyjna Prezesa Urzędu dotknięta jest wadami

konstrukcyjnymi. Nie można bowiem mówić o występowaniu w sprawie istotnego

zagadnienia prawnego i jednocześnie – wykorzystując ten sam przepis prawa oraz

problem prawny – powoływać się na występowanie rozbieżności interpretacyjnych

w orzecznictwie sądowym. Jeżeli bowiem Sąd Najwyższy ma rozstrzygnąć „nowe”

zagadnienie prawne, oznacza to, że na tle przepisu stanowiącego podstawę tego

zagadnienia nie ujawniły się jeszcze rozbieżności w orzecznictwie w rozumieniu art.

3989 § 1 pkt 2 k.p.c. Równocześnie Prezes Urzędu nie może twierdzić, że skarga

kasacyjna jest oczywiście uzasadniona i jednocześnie podnosić, że przepisy, które

zostały „oczywiście” naruszone przez Sąd drugiej instancji, wywołują rozbieżności

interpretacyjne.

Skarga kasacyjna Prezesa Urzędu nie jest także oczywiście zasadna w

rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.

We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania Prezesa Urzędu

podnosi, że jest ona oczywiście zasadna z uwagi na naruszenie przez Sąd

Apelacyjny przepisów art. 386 § 1 k.p.c. w związku z art. 479 12 § 1 zd. 1 k.p.c. i art.

391 § 1 k.p.c. raz art. 386 § 1 k.p.c. w związku z art. 228 § 1 k.p.c. i art. 391 § 1

k.p.c. W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na tej

podstawie Prezes Urzędu ogranicza się jednak do przedstawienia argumentacji

odnoszącej się wyłącznie do art. 47912 § 1 zd. 1 k.p.c., zatem oczywistą zasadność

skargi należy ocenić jedynie z punktu widzenia zastosowania tego przepisu przez

Sąd Apelacyjny.

Oczywistej zasadności skargi kasacyjnej Prezes Urzędu upatruje w tym, że

Sąd Apelacyjny dopuścił zgłoszenie przez powoda nowego zarzutu naruszenia

prawa materialnego (pismo procesowe powoda z dnia 28 października 2009 r.,

karta nr 378, tom II akt sądowych) w odniesieniu do decyzji Prezesa Urzędu z

naruszeniem dyspozycji art. 47912 § 1 k.p.c. Sąd Apelacyjny potraktował bowiem

odwołanie jako szczególnego rodzaju pozew, zawierający w sobie elementy środka

odwoławczego, co powoduje, że dopuszczalne jest zgłoszenie nowego zarzutu

naruszenia prawa materialnego. Zdaniem Prezesa Urzędu w ten sposób Sąd

Apelacyjny pomylił kwestię możliwości zgłoszenia nowego zarzutu naruszenia

przepisów

prawa

materialnego

z

zasadami

prowadzenia

postępowania

dowodowego. O ile Prezes Urzędu akceptuje uwzględnianie naruszenia prawa

materialnego z urzędu przez sąd, o tyle jest to możliwe wyłącznie w ramach stanu

faktycznego ustalonego zgodnie z regułami k.p.c. Jedną z tych reguł jest zgłaszanie

twierdzeń, jak również dowodów na ich poparcie. Tymczasem powód nie podniósł

w odwołaniu braku przeprowadzenia przez Prezesa Urzędu postępowania

konsolidacyjnego przy wydawaniu zaskarżonej decyzji, pomimo istnienia po stronie

Prezesa Urzędu obowiązku w tym zakresie, ani nie powołał jakichkolwiek dowodów

na wykazanie istnienia takiego obowiązku. Prezes Urzędu uważa, że skoro w

odwołaniu powód nie twierdził, ze decyzja została wydana z naruszeniem prawa w

wyniku nieprzeprowadzenia postępowania konsolidacyjnego, to stracił możliwość

powoływania tego zarzutu na dalszym etapie postępowania.

Przedstawiona przez Prezesa Urzędu argumentacja na okoliczność

oczywistej zasadności skargi kasacyjnej ze względu na naruszenie przez Sąd

Apelacyjny przepisu art. 47912 § 1 k.p.c. jest chybiona. Przepis art. 47912 § 1 k.p.c.,

który w sprawach z odwołania od decyzji Prezesa Urzędu znajduje nadal

zastosowanie na mocy art. 9 ust. 7 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o zmianie

ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr

233, poz. 1381), dotyczy prekluzji twierdzeń i dowodów. Ponadto należy zauważyć,

że art. 47912 § 1 k.p.c., adresowany do powoda, odnosi się do twierdzeń i

dowodów, a nie zarzutów. Ograniczenia możliwości powoływania zarzutów dotyczą

pozwanego i nie chodzi przy tym o „zarzuty” dotyczące podnoszonych przez

przedsiębiorcę wadliwości decyzji Prezesa Urzędu (np. zarzut braku legitymacji

procesowej powoda - wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 stycznia 2005 r., I CK

410/04; zarzut przedawnienia - wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 grudnia 2008 r.,

V CSK 416/08).

Zgłoszenie przez powoda zarzutu naruszenia przez decyzję Prezesa Urzędu

art. 18 Prawa telekomunikacyjnego poprzez nieprzeprowadzenie postępowania

konsolidacyjnego, w sytuacji gdy decyzja Prezesa Urzędu wydana w niniejszej

sprawie może wpłynąć na handel między państwami członkowskimi, nie jest

zgłoszeniem nowego twierdzenia lub dowodu na jego poparcie. Wpływ na handel

między państwami członkowskimi stanowi przesłankę zastosowania art. 18 Prawa

telekomunikacyjnego. Istnienie lub brak wpływu na stosunki handlowe między

państwami członkowskimi ustala się, przeprowadzając odpowiednie rozumowanie

prawnicze, z wykorzystaniem argumentacji zawartej w Zaleceniu Komisji z dnia 15

października 2008 r. (2008/850) oraz, ewentualnie, wykładni tego pojęcia

dokonanej przez Trybunał Sprawiedliwości. W konsekwencji powołanie się przez

powoda na naruszenie art. 18 Prawa telekomunikacyjnego przez decyzję Prezesa

Urzędu nie stanowi zgłoszenia nowego twierdzenia lub dowodu w rozumieniu art.

47912 § 1 k.p.c.

Mając powyższe na uwadze, z mocy art. 398⁹ § 2 k.p.c. orzeczono jak w

sentencji.

O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto stosownie do art. 108

§ 1 w związku z art. 39821 k.p.c. oraz § 12 ust. 4 pkt 2 w związku z § 14 ust. 3 pkt 3

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie

opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa

kosztów nieopłaconej pomocy prawnej

udzielonej przez radcę

ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).

prawnego