III SK 39/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III SK 39/11

POSTANOWIENIE

Dnia 4 kwietnia 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Maciej Pacuda

w sprawie z powództwa Robotniczej Spółdzielni Mieszkaniowej H.

przeciwko Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów

o ochronę konkurencji i nałożenie kary pieniężnej,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych w dniu 4 kwietnia 2012 r.,

na skutek skargi kasacyjnej strony powodowej od postanowienia Sądu

Apelacyjnego

z dnia 25 marca 2011 r.,

1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,

2. zasądza od powódki na rzecz pozwanego kwotę 270

(dwieście siedemdziesiąt) złotych tytułem kosztów zastępstwa

prawnego w postępowaniu kasacyjnym.

UZASADNIENIE

Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 25 marca 2011 r. oddalił zażalenie

wniesione przez Robotniczą Spółdzielnię Mieszkaniową „H.” od postanowienia

Sądu Okręgowego– Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 29 listopada

2010 r., odrzucającego odwołanie powodowej Spółdzielni od decyzji Prezesa

Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów.

Powodowa Spółdzielnia wywiodła skargę kasacyjną od wymienionego

postanowienia i opierając ją na obu podstawach kasacyjnych (naruszenia art. 32

ust. 1 i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz naruszenia przepisów postępowania, tj.

art. 130 § 1 k.p.c. w związku z art. 129 § 1 k.p.c. i art. 129 § 1 k.p.c.), wniosła o

uchylenie tego postanowienia i przekazanie sprawy sądowi drugiej instancji do

ponownego rozpoznania.

W skardze kasacyjnej został zawarty wniosek o przyjęcie jej do rozpoznania

oparty na treści art. 3989 § 1 pkt 2 i 4 k.p.c., wskazujący na występującą w sprawie

potrzebę wykładni art. 130 § 1 k.p.c. i art. 129 § 1 k.p.c. oraz na oczywistą

zasadność skargi.

Sąd Najwyższy zważył co następuje.

Stosownie do art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1),

istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność

postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4). Wypada

również dodać, iż zgodnie z art. 3984 § 2 k.p.c., określającym wymogi formalne

skargi kasacyjnej, skarga kasacyjna powinna zawierać wniosek o przyjęcie do

rozpoznania i jego uzasadnienie. Należy zatem stwierdzić, że wniosek o przyjęcie

skargi kasacyjnej do rozpoznania powinien wskazywać, że zachodzi przynajmniej

jedna z okoliczności wymienionych w powołanym wcześniej art. 398 9 § 1 k.p.c., a

jego uzasadnienie winno zawierać argumenty świadczące o tym, że rzeczywiście,

biorąc pod uwagę sformułowane w ustawie kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania

skargi przez Sąd Najwyższy. Skarga kasacyjna nie jest bowiem (kolejnym)

środkiem zaskarżenia przysługującym od każdego rozstrzygnięcia sądu drugiej

instancji kończącego postępowanie w sprawie, z uwagi na przeważający w jej

charakterze element interesu publicznego. Służy ona kontroli prawidłowości

stosowania

prawa,

nie

będąc

instrumentem

weryfikacji

faktycznych stanowiących podstawę zaskarżonego orzeczenia.

trafności

ustaleń

Jeśli więc wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, poprzez

odwołanie się do art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c., jak w rozpoznawanej sprawie, wskazuje

na

potrzebę

wykładni

przepisów

prawa,

to

zgodnie

z

dotychczasowym

orzecznictwem Sądu Najwyższego, skarżący winien nie tylko określić, które

przepisy wymagają wykładni Sądu Najwyższego, ale także wskazać, na czym

polegają poważne wątpliwości związane ze stosowaniem tych przepisów, lub

przedstawić rozbieżności w orzecznictwie sądów (por. postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, Biuletyn SN, 2002, nr 7, s.

10). Ponadto konieczne jest opisanie tych wątpliwości lub rozbieżności, wskazanie

argumentów,

które

prowadzą

do

rozbieżnych

ocen

prawnych,

a

także

przedstawienie własnej propozycji interpretacyjnej (por. m.in. postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 3 listopada 2003 r., II UK 184/03, z dnia 22 czerwca 2004 r., III

UK 103/04, czy też z dnia 17 grudnia 2007 r., I PK 233/07). W przypadku

powoływania się na rozbieżności w orzecznictwie konieczne jest także, choćby

przykładowe, wskazanie orzeczeń, w których ten sam przepis prawa byłyby

odmiennie wykładany.

Wniosek skarżącej o przyjęcie jej skargi kasacyjnej do rozpoznania nie

spełnia podanych wyżej kryteriów. Uzasadniając go potrzebą wykładni art. 130 § 1

k.p.c. w związku z art. 129 § 1 k.p.c. i tłumacząc tę potrzebę wątpliwością co do

tego, „czy w sytuacji wezwania na podstawie art. 130 § 1 k.p.c. do wykazania

umocowania osób działających w imieniu strony, konieczne jest przedłożenie

oryginału odpisu z KRS, gdy strona działająca bez pełnomocnika nie została w

trybie przewidzianym w art. 129 § 1 k.p.c. wezwana do jego złożenia”, skarżąca

przede wszystkim wykracza poza okoliczności faktyczne rozpoznawanej sprawy.

Nie zauważa bowiem, iż drugi z wymienionych przepisów w ogóle nie znajduje

zastosowania w tej sprawie, gdyż przyczyną, dla której sąd pierwszej instancji

wezwał skarżącą do wykazania, iż osoby, które podpisały odwołanie, są

uprawnione do reprezentowania powodowej Spółdzielni, nie było żądanie strony

przeciwnej, o którym mowa w art. 129 § 1 k.p.c. Sądy obu instancji powoływały się

natomiast wyłącznie na regulację zawartą w art. 129 § 2 k.p.c., który stanowi, że

zamiast oryginału dokumentu strona może złożyć odpis dokumentu, jeżeli jego

zgodność z oryginałem została poświadczona przez notariusza albo przez

występującego w sprawie pełnomocnika strony będącego adwokatem, radcą

prawnym, rzecznikiem patentowym lub radcą Prokuratorii Generalnej Skarbu

Państwa, przez co umożliwia stronie posłużenie się nie tylko oryginałem

dokumentu, ale również jego odpisem, którego zgodność z oryginałem została w

odpowiedni sposób poświadczona. Z kolei oparte na treści art. 130 § 1 k.p.c.

wezwanie skarżącej do uzupełnienia braków formalnych odwołania było efektem

niedochowania przez nią obowiązku wynikającego z treści art. 68 k.p.c. w związku

z art. 67 § 1 k.p.c., ponieważ zgodnie z treścią art. 68 k.p.c. przedstawiciel

ustawowy i organ, o którym mowa w artykule poprzedzającym (w odniesieniu do

skarżącej jako osoby prawnej – w art. 67 § 1 k.p.c.), mają obowiązek wykazać

swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności procesowej. W

okolicznościach niniejszej sprawy tą pierwszą czynnością było zaś złożenie w

sądzie odwołania od decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów,

które

wszczynało

pierwszoinstancyjne

postępowanie

rozpoznawcze

(por.

postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 7 października 1998 r., I CKN 265/98,

OSP 2000 nr 5, poz. 68, z dnia 11 sierpnia 1999, I CKN 351/99, OSNC 2000 nr 3,

poz. 47 oraz z dnia 19 stycznia 2001 r., I CKN 1036/98, LEX nr 52708). Wykazanie

umocowania poprzez złożenie odpowiedniego dokumentu stanowi przy tym

warunek formalny skuteczności dokonania owej czynności procesowej, a jego

niedochowanie jest brakiem formalnym, który na wezwanie sądu winien zostać

usunięty (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 stycznia 2001 r., I CKN

1143/00, M. Prawn. 2010, nr 8, poz. 459). Wbrew odmiennemu stanowisku

skarżącej, w warunkach rozpoznawanej sprawy nie występuje zatem potrzeba

wykładni

art. 129 § 1 k.p.c., skoro przepis ten nie stanowił podstawy prawnej

orzeczeń wydanych przez sądy meriti oraz w ogóle nie znajdował zastosowania w

sprawie. Co do potrzeby wykładni art. 130 § 1 k.p.c. należy z kolei stwierdzić, że nie

przemawia za nią w szczególności wyżej opisany kontekst, w którym przepis ten –

zdaniem skarżącej – miałby być interpretowany. Wypada ponadto zauważyć, iż

dotychczasowe orzecznictwo Sądu Najwyższego nie odnosiło się co prawda wprost

do kwestii związanych z wezwaniem do usunięcia braków formalnych odwołań w

sprawach gospodarczych, jednakże Sąd Najwyższy wielokrotnie wypowiadał się w

przedmiocie stosowania art. 130 k.p.c. w innych rodzajach spraw cywilnych w

rozumieniu art. 1 k.p.c., czego przykładem mogą być z między innymi orzeczenia

powoływane w skardze kasacyjnej, a nadto między innymi postanowienia Sądu

Najwyższego: z dnia 23 listopada 2005 r. II CZ 100/05 (LEX nr 188537), zgodnie z

którym przewodniczący, wzywając do uzupełnienia lub poprawienia pisma

procesowego, musi m.in. dokładnie oznaczyć braki formalne i sposób ich usunięcia,

a niezachowanie tego wymagania pozbawia możliwości zastosowania sankcji z art.

130 § 2 i art. 370 k.p.c. oraz z dnia 12 stycznia 2006 r., II CZ 131/05 (LEX nr

604127), w którym sformułowano ogólny pogląd, iż nieprecyzyjne wezwanie do

uzupełnienia braków środka odwoławczego, nie może rodzić jego odrzucenia

wskutek niewykonania wezwania w sposób oczekiwany przez sąd. Wykładnia art.

130 § 1 k.p.c. jest więc ugruntowana w orzecznictwie Sądu Najwyższego. Nie

istnieje natomiast potrzeba wykładni przepisów prawnych (art. 398 9 § 1 pkt 2

k.p.c.), ani nie występuje w sprawie istotne zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1

k.p.c.), jeżeli Sąd Najwyższy zajął już stanowisko w kwestii tego zagadnienia

prawnego lub wykładni przepisów i wyraził swój pogląd we wcześniejszych

orzeczeniach, a nie zachodzą żadne okoliczności uzasadniające zmianę tego

poglądu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 stycznia 2003 r., I PK

230/02, OSNAPiUS – wkładka z 2003 r., nr 13, poz. 5). Podkreślenia wymaga

natomiast fakt, iż sposób sformułowania kwestionowanego przez skarżącą

wezwania do uzupełnienia braków formalnych odwołania świadczy o respektowaniu

tego poglądu, skoro treść tego wezwania nawiązuje wprost do uregulowania

zawartego w cytowanym wyżej art. 68 k.p.c., wobec czego trudno określić ją jako

niezrozumiałą bądź nieprecyzyjną. Dodać też wypada, że w niniejszej sprawie nie

mamy do czynienia z sytuacją, która stanowiła kanwę do sformułowania przez Sąd

Najwyższy tezy zawartej w postanowieniu z dnia 24 stycznia 2005 r., III UZ 20/04,

OSNP 2005, nr 16, poz. 258), jeśli zważyć, iż wezwanie do uzupełnienia braków

formalnych pisma wszczynającego postępowanie sądowe nie było kierowane do

niezorientowanej w regulacjach procesowych strony będącej ubezpieczonym

ubiegającym się o rentę z tytułu niezdolności do pracy, ale do prowadzących

działalność gospodarczą członków zarządu spółdzielni, którzy jako profesjonaliści

powinni wiedzieć, że nie mają uprawnienia do poświadczania dokumentów

urzędowych.

Za potrzebą poddania skargi kasacyjnej powódki merytorycznej ocenie Sądu

Najwyższego nie może przemawiać także podnoszona w skardze jej oczywista

zasadność. Powołanie się na przesłankę przedsądu wymienioną w art. 398 9 § 1 pkt

4 k.p.c. wymaga bowiem od skarżącego sformułowania w uzasadnieniu wniosku

odpowiednich wywodów potwierdzających tę okoliczność, gdyż skarga jest

oczywiście uzasadniona wówczas, jeżeli zaskarżone tą skargą orzeczenie zapadło

wskutek oczywistego naruszenia prawa, zaś oczywiste naruszenie prawa powinno

być rozumiane jako widoczna, bez potrzeby dokonywania pogłębionej analizy

jurydycznej, sprzeczność wykładni lub stosowania prawa z jego brzmieniem albo

powszechnie

przyjętymi

regułami

interpretacji

(por.

postanowienie

Sądu

Najwyższego z dnia 26 lutego 2001 r., I PKN 15/01, OSNAPiUS 2002, nr 20, poz.

494 oraz z dnia 17 października 2001 r., I PKN 157/01, OSNAPiUS 2003, nr 18,

poz. 437), jest możliwe do przyjęcia tylko wówczas, gdy jest ono z góry widoczne

dla każdego prawnika, bez potrzeby głębszej analizy prawniczej, gdy jest zupełnie

pewne i nie może ulegać żadnej wątpliwości, gdy podniesione zarzuty naruszenia

wskazanych przepisów są zasadne prima facie, bez dokonywania głębszej analizy

tekstu tych przepisów i bez doszukiwania się ich znaczenia (por. postanowienie

Sądu Najwyższego z dnia 21 maja 2008 r., I UK 11/08, LEX nr 491 538), gdy

orzeczenie jest niewątpliwie sprzeczne z zasadniczymi i niepodlegającymi różnej

wykładni przepisami prawa (por. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 30 stycznia

1963 r., II CZ 3/63, OSPiKA 1963, nr 11, poz. 286). Powołanie się przez autora

skargi kasacyjnej na oczywistą zasadność tej skargi zobowiązuje go zatem do

przedstawienia wywodu prawnego zmierzającego do wykazania kwalifikowanej

postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego polegającej na

jego oczywistości, widocznej prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy

prawniczej, co daje podstawy do uznania skargi za oczywiście uzasadnioną, tj.

podlegającą uwzględnieniu (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 11

grudnia 2009 r., II PK 223/09, LEX nr 585777 oraz z dnia 3 lutego 2010 r., II PK

304/09, LEX nr 602695). Innymi słowy, jeżeli skarżący powołuje się na oczywistą

zasadność skargi, to powinien zawrzeć w niej wywód prawny, z którego ta

oczywista zasadność będzie wynikała. Ma to być przy tym zasadność łatwo

dostrzegalna już nawet przy pobieżnej lekturze skargi (por. postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 7 maja 2010 r., V CSK 459/09, LEX nr 602638). Tymczasem

skarżąca, formułując tę część wniosku o przyjęcie jej skargi kasacyjnej dom

rozpoznania, posługuje się jedynie stwierdzeniem, że „postanowienie zostało

wydane z naruszeniem zasad praworządności, gdyż wskutek nieuzasadnionego

przepisami prawa formalizmu zostało ograniczone prawo strony do merytorycznego

rozstrzygnięcia sporu”. Ani w samym wniosku, ani też w jego uzasadnieniu nie

wymienia natomiast żadnych przepisów prawa materialnego oraz przepisów

postępowania, których dotyczyłaby kwalifikowana postać ich naruszenia oraz nie

przedstawia jakiegokolwiek wywodu prawnego, który potwierdzałby tezę o

widocznej,

bez

potrzeby

dokonywania

pogłębionej

analizy

jurydycznej,

sprzeczności wykładni lub stosowania prawa z jego brzmieniem albo powszechnie

przyjętymi regułami interpretacji.

Kierując się przedstawionymi motywami, Sąd Najwyższy uznał, iż skarżąca

nie wykazała potrzeby rozpoznania jej skargi kasacyjnej. Dlatego, na podstawie art.

3989 § 2 k.p.c., a przedmiocie kosztów postępowania kasacyjnego na podstawie

art. 98 § 3 k.p.c. w związku z art. 99 k.p.c. i § 12 ust. 4 w związku z § 14 ust. 3

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie

opłat za czynności radców prawnych… orzekł, jak w sentencji.