III SK 31/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III SK 31/11

POSTANOWIENIE

Dnia 2 grudnia 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Halina Kiryło

w sprawie z powództwa J. W.

przeciwko Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki

o nałożenie kary pieniężnej,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych w dniu 2 grudnia 2011 r.,

na skutek skargi kasacyjnej powódki od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie

z dnia 21 stycznia 2011 r.,

1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;

2. zasądza od powódki J.W. na rzecz pozwanego Prezesa

Urzędu

Regulacji

Energetyki

kwotę

(dwieście

siedemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa

procesowego w postępowaniu kasacyjnym.

UZASADNIENIE

Sąd Apelacyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 stycznia 2011 r. oddalił

apelację powódki J. W. od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony

Konkurencji i Konsumentów z dnia 18 maja 2009 r., mocą którego oddalono jej

odwołanie od decyzji pozwanego Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki z 15

listopada 2006 r., nakładającej na powódkę karę pieniężną za naruszenie warunku

koncesji na obrót paliwami ciekłymi.

Powyższy wyrok został zaskarżony w całości skargą kasacyjną powódki.

Skargę oparto na podstawie naruszenia prawa materialnego przez niewłaściwe

zastosowanie art. 56 ust. 1 pkt 2 Prawa energetycznego poprzez obciążenie

powódki karą pieniężną za naruszenie obowiązków wynikających z koncesji

pomimo braku istnienia jednoznacznych i wiarygodnych dowodów świadczących

o naruszeniu tychże obowiązków oraz na podstawie naruszenia przepisów

postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 233 § 1 k.p.c.

w związku z art. 328 § 2 k.p.c. oraz art. 316 § 1 k.p.c. w związku z art. 391 § 1

k.p.c., a także art. 381 k.p.c. i art. 382 k.p.c., w następstwie którego (oraz

nieprzestrzegania kompetencji rozpoznawczych i kontrolnych sądu odwoławczego

i niespełnienia jego procesowej funkcji) nie doszło do wyczerpujących ustaleń i - z

obrazą przytoczonych przepisów – pominięto dowody wnioskowane przez stronę.

Skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonego wyroku wraz z poprzedzającym go

wyrokiem Sądu pierwszej instancji i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu

w Warszawie – Sądowi Ochrony Konkurencji i Konsumentów do ponownego

rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania za wszystkie instancje

ewentualnie uchylenia obydwu wyroków i orzeczenia co do istoty sprawy poprzez

„oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego

zwrotu kosztów postępowania”. Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania pełnomocnik powódki powołał się na przesłankę z art. 3989 § 1 pkt 4

k.p.c., upatrując oczywistej zasadności skargi kasacyjnej w niezrealizowaniu w toku

postępowania apelacyjnego funkcji rozpoznawczej i kontrolnej Sądu drugiej

instancji wskutek oddalenia wniosku powódki o przeprowadzenie dowodu z opinii

biegłego sądowego, w konsekwencji czego w systemie prawnym ostała się decyzja

wydana z naruszeniem przepisów postępowania.

Pozwany

w

odpowiedzi

na

skargę

kasacyjną

wniósł

o

wydanie

postanowienia o odmowie przyjęcia skargi do rozpoznania lub o jej oddalenie,

w każdym przypadku z zasądzeniem od strony przeciwnej zwrotu kosztów

postępowania kasacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

Na wstępie warto podkreślić, iż Sąd Najwyższy, jako sąd kasacyjny, nie jest

sądem powszechnym zwykłej, trzeciej instancji, zaś skarga kasacyjna (podobnie

jak uprzednio kasacja) nie jest środkiem zaskarżenia przysługującym od każdego

rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, a to z

uwagi na przeważający w charakterze skargi kasacyjnej element interesu

publicznego. Zgodnie z takim modelem skargi kasacyjnej jej rozpoznanie następuje

tylko z przyczyn kwalifikowanych, wymienionych a art. 398 9 § 1 k.p.c., tj. wówczas,

gdy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, bądź istnieje potrzeba

wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów, czy też zachodzi nieważność postępowania

lub gdy skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W konsekwencji tegoż w

art. 3984 § 2 k.p.c. wśród istotnych wymagań skargi kasacyjnej ustawodawca

wymienił obowiązek złożenia wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego

uzasadnienie. Wymóg ten wiąże się z tzw. przedsądem, polegającym m. in. na

możliwości odmowy przez Sąd Najwyższy przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.), a jego spełnienie powinno przybrać postać

wyodrębnionego wywodu prawnego, w którym skarżący wykaże, jakie występujące

w sprawie okoliczności pozwalają na uwzględnienie wniosku o przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania i jednocześnie uzasadnieniu, dlaczego odpowiadają one

ustawowemu katalogowi przesłanek. Ustawodawca nieprzypadkowo, konstruując

wymagania skargi kasacyjnej, wyodrębnił w oddzielnych przepisach art. 3984 k.p.c.

obowiązek przytoczenia podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia (§1) i obowiązek

przedstawienia wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnienia (§2).

Chodzi zatem o dwa odrębne, kreatywne elementy skargi kasacyjnej, które

spełniają określone cele i podlegają ocenie Sądu Najwyższego na różnych etapach

postępowania kasacyjnego. Wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego

uzasadnienie podlegają analizie na etapie przedsądu, natomiast przytoczone

podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie oceniane są dopiero po przyjęciu skargi do

rozpoznania, w trakcie jej merytorycznego rozpoznawania. Oba te elementy muszą

być więc przez skarżącego wyodrębnione, oddzielnie przedstawione i uzasadnione,

a dla spełnienia wymogu z art. 3984 § 2 k.p.c. nie wystarczy odwołanie się do

podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia, bo choć dla obu tych przesłanek

argumenty mogą być podobne, to Sąd Najwyższy w ramach przedsądu bada tylko

wskazane w skardze okoliczności uzasadniające przyjęcie jej do rozpoznania, nie

analizuje zaś podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia. Skarga kasacyjna powinna

być tak zredagowana i skonstruowana, aby Sąd Najwyższy nie musiał poszukiwać

w uzasadnieniu jej podstaw pozostałych elementów konstrukcyjnych skargi, ani tym

bardziej się ich domyślać. Skarga kasacyjna jest wszak szczególnym środkiem

zaskarżenia, realizującym przede wszystkim interes publiczny, polegający na

usuwaniu

rozbieżności

w

orzecznictwie

sądów

powszechnych

oraz

na

wspomaganiu rozwoju prawa, zatem uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do

rozpoznania powinno koncentrować się na wykazaniu, iż takie okoliczności

w sprawie zachodzą (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 31 stycznia 2008 r.,

II UK 246/07, LEX nr 449007, z dnia 10 marca 2008 r., III UK 4/8, LEX nr 459291,

z dnia 9 czerwca 2008 r., II UK38/08, LEX nr 404134 i z dnia 19 czerwca 2008 r.,

II UZ 18/08, LEX nr 406392).

W niniejszym przypadku skarżąca wskazała jako okoliczność przemawiającą

za przyjęciem skargi kasacyjnej do rozpoznania oczywistą zasadność tegoż środka

prawnego.

W odniesieniu do tej przesłanki przedsądu trzeba przypomnieć, iż

w motywach wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania należy zawrzeć

wywód prawny wyjaśniający, w czym wyraża się owa oczywistość i przedstawić

argumenty na poparcie tego twierdzenia (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia

26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06 LEX nr 198531, z dnia 10 sierpnia 2006 r., V CSK

204/06, LEX nr 421035, z dnia 9 stycznia 2008 r., III PK 70/07, LEX nr 448289,

z dnia 11 stycznia 2008 r., I UK 283/07, LEX nr 448205, z dnia 3 kwietnia 2008 r.,

II PK 352/07, LEX nr 465859 i z dnia 5 września 2008 r., I CZ 64/08). Warto

zauważyć, że o ile dla uwzględnienia skargi wystarczy, że jej podstawa jest

usprawiedliwiona, to dla przyjęcia skargi do rozpoznania niezbędne jest wykazanie

kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego,

polegającej na jego oczywistości widocznej prima facie, przy wykorzystaniu

podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby wchodzenia w szczegóły czy

dokonywania

pogłębionej

analizy

tekstu

wchodzących

w

grę

przepisów

i doszukiwania się ich znaczenia (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia

16 września 2003 r., IV CZ 100/03, LEX nr 82274, z dnia 22 stycznia 2008 r., I UK

218/07, LEX nr 375616, z dnia 26 lutego 2008 r. II UK 317/ 07, LEX nr 453107,

z dnia 9 maja 2008 r. II PK 11/08, LEX nr 490364, z dnia 21 maja 2008 r., I UK

11/08, LEX nr 491538 i z dnia 9 czerwca 2008 r., II UK 38/08, LEX nr 494134).

W judykaturze podkreśla się, iż przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania

nie

jest

oczywiste

naruszenie

konkretnego

przepisu

prawa

materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodował

wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia. Sam zarzut naruszenia (nawet

oczywistego) określonego przepisu (przepisów) nie prowadzi wprost do oceny , że

skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (postanowienia Sądu Najwyższego

z dnia 7 stycznia 2003 r., I PK 227/02, OSNP 2004 r., nr 13, poz. 230, z dnia

11 stycznia 2008 r., I UK 285/07, LEX nr 442743, z dnia 11 kwietnia 2008 r., I UK

46/08, LEX nr 469185 i z dnia 9 czerwca 2008 r., II UK 37/08, LEX nr 494133).

Odnosząc powyższe rozważania do realiów niniejszej sprawy wypada

stwierdzić, że skarga kasacyjna dotknięta jest wadami konstrukcyjnymi. Stawiając

tezę o oczywistej zasadności tegoż środka zaskarżenia jej autor nie tylko nie

przedstawił wywodu prawnego, wyjaśniającego w czym wyraża się owa

oczywistość,

ale

nawet

nie

wskazał

przepisów

materialnoprawnych

lub

procesowych, których kwalifikowane naruszenie przez Sąd drugiej instancji

przemawiałoby za słusznością tej tezy. Argumentów na poparcie twierdzeń wniosku

o przyjęcie skargi do rozpoznania należałoby poszukiwać w innych jej elementach,

tj. wśród podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia. Nie jest to jednak rolą Sądu

Najwyższego na tym etapie postępowania.

Mając powyższe na względzie Sąd Najwyższy z mocy art. 398 9 § 2 k.p.c.

orzekł jak w sentencji postanowienia. O kosztach postępowania kasacyjnego

rozstrzygnięto stosownie do art. 98 § 1 i 3 w związku z art. 108 § 1 k.p.c. oraz § 12

ust. 4 pkt 2 w związku z § 13 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z

dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz

ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę

prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).