III SK 27/13 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III SK 27/13

POSTANOWIENIE

Dnia 14 stycznia 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Halina Kiryło

w sprawie z powództwa G. Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej Spółki z

ograniczoną odpowiedzialnością w G.

przeciwko Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki

o zmianę taryfy dla ciepła,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych w dniu 14 stycznia 2014 r.,

na skutek skargi kasacyjnej strony powodowej od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 20 grudnia 2012 r.,

1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;

2. zasądza

od

powoda

G. Przedsiębiorstwa

Energetyki

Cieplnej Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w G. na rzecz

pozwanego Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki kwotę 270

(dwieście siedemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów

zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym.

UZASADNIENIE

Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 20 grudnia 2012 r., w sprawie z powództwa

G. Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej Sp. z o.o. w G. (powód) przeciwko

Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki (Prezes Urzędu) o zmianę taryfy dla ciepła,

zmienił wyrok Sądu Okręgowego w W. z dnia 12 marca 2012 r., w ten sposób, że

oddalił odwołanie powoda od decyzji Prezesa Urzędu z 20 sierpnia 2009 r. Decyzją

tą Prezes Urzędu odmówił zmiany decyzji z 12 marca 2009 r. w zakresie wysokości

stawek za usługi przesyłowe zawartych w taryfie dla ciepła.

Powód zaskarżył wyrok Sądu Apelacyjnego skargą kasacyjną w całości.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie § 27 ust. 1 rozporządzenia Ministra

Gospodarki z dnia 9 października 2006 r. w sprawie szczegółowych zasad

kształtowania i kalkulacji taryf oraz rozliczeń z tytułu zaopatrzenia w ciepło (dalej

jako rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 9 października 2006 r.) w związku

z art. 155 k.p.a. w związku z art. 45 ust. 1 Prawa energetycznego; art. 328 § 2

k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c. oraz art. 233 § 1 k.p.c. w związku z art. 391 §

1 k.p.c.

Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powód powołał się na

potrzebę rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy istotnego zagadnienia prawnego,

potrzebę wykładni przepisów prawa oraz oczywistą zasadność skargi.

Jako zagadnienie prawne powód wskazał problem „w jakim zakresie w

postępowaniu o zmianę decyzji administracyjnej toczącym się na podstawie § 27

ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 9 października 2006 r. w związku

z art. 155 k.p.a. organ administracyjny, w kolejnych instancjach sądy powszechne,

mogą kwestionować ustalenia leżące u podstaw ostatecznie i prawomocnie

zakończonego postępowania o zatwierdzenie taryfy dla ciepła?”

Uzasadniając potrzebę rozstrzygnięcia tego zagadnienia, powód przywołał

treść

art.

Prawa

energetycznego

oraz

przedstawił

przebieg

procesu

koncesyjnego w 2008 r. i 2009 r. z wyjaśnieniem okoliczności faktycznych, które

leżały u podstaw wniosku powoda o zmianę decyzji zatwierdzającej taryfę.

Następnie powód wskazał, że argumentacja Prezesa Urzędu sprowadzała się do

polemiki z zasadnością decyzji zatwierdzającej taryfę. Na tej podstawie powód

sugerował, że rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy wymaga kwestia, czy ustalony

w decyzji o zatwierdzeniu taryfy poziom kosztów uzasadnionych oraz poziom

zwrotu z zaangażowanego kapitału jest wiążący dla pozwanego w toku

postępowania o zmianę decyzji zatwierdzającej taryfę, czy też rozstrzygnięcia w

tym zakresie nie są dla pozwanego wiążące i złożenie przez stronę wniosku w

trybie § 27 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 9 października 2006 r.

upoważnia Prezesa Urzędu do dokonania nowych ustaleń i rozstrzygnięć w tym

zakresie.

Wskazując na istotność zagadnienia prawnego powód argumentuje, że

norma z art. 27 ust. 1 rozporządzenia została powtórzona w § 28 ust. 1

rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 17 września 2010 r.

Powołując się na potrzebę wykładni przepisów prawa budzących poważne

wątpliwości powód wskazał na § 27 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki z

dnia 9 października 2006 r. Zdaniem powoda, konieczne jest rozstrzygnięcie, jak

należy rozumieć poszczególne przesłanki tego przepisu, a w szczególności

przesłankę „analizy i oceny skutków ekonomicznych tych zmian” i jakie powinny być

granice tej analizy.

Powód podnosi, że Prezes Urzędu nie przedstawił w swej dotychczasowej

argumentacji żadnej logicznej linii interpretacyjnej przepisu, przez co w decyzji

Prezesa Urzędu nie można doszukać się tego, jakie przesłanki przepisu zostały

spełnione przez powoda. Odnosząc się do istotności zmiany warunków

wykonywania działalności przez powoda, Prezes Urzędu wymienia jednocześnie

okoliczność, że zmiana została skompensowana przez inne czynniki, co odnosi się

raczej do kwestii analizy skutków zmian stanowiącej odrębną przesłankę. W

odniesieniu do zakresu i granic przesłanki analizy i oceny skutków ekonomicznych

tych zmian powód wskazuje, że konieczne jest rozstrzygnięcie, czy analizą ta

należy objąć również przychody z działalności niekoncesjonowanej. Powód

podnosi, że Sąd Apelacyjny odniósł się do przesłanek zastosowania tego przepisu

w sposób nieustruktualizowany. Zdaniem powoda, konieczne jest rozstrzygnięcie,

czy przesłanka „analizy i oceny skutków ekonomicznych tych zmian” obejmuje

również przychody z działalności niekoncesjonowanej, jak uważa Prezes Urzędu, a

co jest sprzeczne z treścią § 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 9

października 2006 r. Powód odwołuje się do treści decyzji i uzasadnienia wyroku

oraz innych postępowań taryfikacyjnych. Argumentuje, że o ile można zrozumieć, iż

zmiana taryfy dla ciepła powinna mieć miejsca tylko w takich przypadkach, w

których

negatywne

efekty

zmian

warunków

wykonywania

działalności

koncesjonowanej w grupach taryfowych nie zostały skompensowane przez efekty

pozytywne, to niedopuszczalne wydaje się włączenie w ocenę przesłanek § 27

rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 9 października 2006 r. czynników spoza

danej grupy taryfowej ze względu na zakaz subsydiowania skrośnego i tym bardziej

czynników spoza działalności koncesjonowanej.

Według

powoda,

w

drodze

wykładni

należy

ocenić

także

zakres

dokonywanej analizy. Decyzja Prezesa Urzędu zatwierdzającą taryfę powoda dla

ciepła, niezaskarżona przez powoda a przez to korzystająca z domniemania

zgodności z prawem, prawidłowo ustala wielkość zwrotu z zaangażowanego

kapitału, zapewnia, na datę jej wydania, pokrycie kosztów uzasadnionych oraz

chroni odbiorców ciepła przed nieuzasadnionym poziomem cen. W ten sposób

ostatecznie równoważy między interesami przedsiębiorstwa energetycznego i

odbiorców ciepła. Skoro po wydaniu powyższej decyzji doszło do zmiany wysokości

uzasadnionych kosztów prowadzenia działalności koncesjonowanej i spełnione

zostały przesłanki z art. 155 k.p.a., to wskazane było przywrócenie stanu

równowagi miedzy interesami powoda a interesami odbiorców ciepła na takim

samym poziomie, jaki wynikał z decyzji o zatwierdzeniu taryfy. Argumentacja

Prezesa Urzędu, zgodnie z którą decyzja z 12 marca 2009 r. była korzystna dla

powoda, zaś wzrost kosztów odpowiadający 52% zysku netto za rok poprzedni nie

wpływ na zrównoważenie interesów dostawcy i odbiorcy ciepła, winna zostać

uznana za sprzeczną z prawem i zasadami logicznego rozumowania.

Oczywistej zasadności skargi kasacyjnej powód upatruje w brakach

uzasadnienia

Sądu

Apelacyjnego.

Argumentuje,

że

uzasadnienie

Sądu

Apelacyjnego nie zawiera wskazania podstawy faktycznego rozstrzygnięcia. Sąd

ten ograniczył się do krytyki rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji, nie czyniąc

własnych ustaleń faktycznych. Nie zawiera również wyjaśnienia podstawy prawnej

wyroku z przytoczeniem przepisów prawa. Nie odnosi się do przesłanek

zastosowania art. 155 k.p.a. oraz § 27 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 9

października 2006 r.

Prezes Urzędu w odpowiedzi na skargę kasacyjną powoda wniósł o wydanie

postanowienia odmawiającego przyjęcia skargi do rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna powoda nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej

merytorycznego rozpoznania.

Skarga kasacyjna, jako szczególny środek zaskarżenia, służy realizacji

interesu

publicznego

w

sprawowaniu

wymiaru

sprawiedliwości.

Funkcje

postępowania kasacyjnego powodują, że wniosek o przyjęcie skargi do

rozpoznania oraz jego uzasadnienie powinny koncentrować się na wykazaniu, iż w

konkretnej sprawie zachodzą okoliczności przemawiające za interwencją Sądu

Najwyższego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 czerwca 2013 r.,

III SK 55/12 i powołane tam orzeczenia). Rozpoznanie skargi kasacyjnej następuje

tylko z przyczyn kwalifikowanych, wymienionych w art. 3989 § 1 pkt 1–4 k.p.c. i tylko

w przypadku przekonania Sądu Najwyższego przez skarżącego, za pomocą

jurydycznej argumentacji, że zachodzi publicznoprawna potrzeba rozstrzygnięcia

sformułowanego w skardze zagadnienia prawnego przy jej merytorycznym

rozpoznawaniu.

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, gdy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących

rozbieżności

w

orzecznictwie

sądów,

zachodzi

nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

Zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest problem

nowy, który nie został do tej pory bezpośrednio rozwiązany w orzecznictwie Sądu

Najwyższego

i

dla

rozwikłania

którego

dotychczasowe

orzecznictwo

jest

niewystarczające. W przypadku wskazania jako podstawy wniosku o przyjęcie

skargi kasacyjnej do rozpoznania art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., skarżący ma obowiązek

nie tylko sformułować samo zagadnienie, ale także – w uzasadnieniu wniosku –

przedstawić odpowiednią jurydyczną argumentację wskazującą na dopuszczalność

i celowość rozwiązania problemu prawnego w sposób preferowany przez

skarżącego, a odmienny od sposobu rozstrzygnięcia tego problemu przy

wykorzystaniu zapatrywań wyrażonych przez Sąd drugiej instancji. Wywód ten

powinien być zbliżony do tego, jaki jest przyjęty przy przedstawianiu zagadnienia

prawnego przez sąd odwoławczy na podstawie art. 390 k.p.c. Samo zaś

zagadnienie prawne, w formie pytania sformułowanego w taki sposób, by możliwe

było rozstrzygnięcie stawianych przez skarżącego wątpliwości, musi w swej treści

zawierać odwołanie do przepisu lub przepisów prawa, na tle których takie

zagadnienie powstaje. Dopiero wówczas Sąd Najwyższy ma podstawę do oceny,

czy przedstawione zagadnienie jest rzeczywiście zagadnieniem "prawnym" oraz

czy jest to zagadnienie "istotne".

Odnosząc powyższe wymogi do zagadnienia prawnego sformułowanego

przez powoda w niniejszej sprawie, Sąd Najwyższy stwierdza, że jego treść

(odnosząca się do kwestionowania ustaleń leżących u podstaw zakończonego

wcześniej postępowania taryfowego) nie pozostaje w związku z powołanymi w nim

przepisami prawa. Ponadto, problem prawny sformułowano wadliwie w postaci

otwartego pytania. Nie daje to Sądowi Najwyższemu możliwości rozstrzygnięcia

zagadnienia prawnego, gdyż odpowiedź na pytanie, „w jakim zakresie” można coś

czynić w postępowaniu odwoławczym od decyzji Prezesa Urzędu odmawiającej

zmiany decyzji zatwierdzającej taryfę, odpowiedzi mogą być różne w zależności od

okoliczności faktycznych. Problem prawny sformułowany przez powoda oderwany

jest także od zapatrywań prawnych wyrażonych w uzasadnieniu zaskarżonego

wyroku, ponieważ brak w nim stanowiska Sądu drugiej instancji, które

wskazywałoby, iż jego zdaniem sąd powszechny nie może „kwestionować ustaleń

leżących u podstaw ostatecznie i prawomocnie zakończonego postępowania o

zatwierdzenie taryfy dla ciepła”. Wreszcie, w uzasadnieniu potrzeby rozstrzygnięcia

zagadnienia prawnego nie przedstawiono żadnej argumentacji jurydycznej, jaka

powinna być zawarta w tak szczególnym środku zaskarżenia, jakim jest skarga

kasacyjna. Powód ograniczył się do hasłowego przedstawienia stanu faktycznego

oraz uzasadnienia decyzji Prezesa Urzędu, co w oczywisty sposób nie wystarcza

do przekonania Sądu Najwyższego o potrzebie rozpoznania skargi kasacyjnej

powoda.

Powód nie wykazał także istnienia publicznoprawnej potrzeby przyjęcia

skargi kasacyjnej do rozpoznania ze względu na konieczność wykładni § 27 ust. 1

rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 9 października 2006 r. Zgodnie z

utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego, powołując się na art. 3989 § 1 pkt 2

k.p.c. skarżący winien określić, które przepisy wymagają wykładni Sądu

Najwyższego oraz wskazać, na czym polegają poważne wątpliwości związane z

wykładnią tych przepisów (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia

2002 r., III CKN 570/01, Biuletyn Sądu Najwyższego 2002 nr 7, s. 10). Konieczne

jest opisanie tych wątpliwości, wskazanie argumentów, które prowadzą do

rozbieżnych

ocen

prawnych,

a

także

przedstawienie

własnej

propozycji

interpretacyjnej (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 3 listopada 2003 r., II UK

184/03, niepublikowany; z dnia 22 czerwca 2004 r., III UK 103/04, niepublikowany;

z dnia 17 grudnia 2007 r., I PK 233/07, OSNP z 2009 nr 3-4, poz. 43). Pamiętać

przy tym należy, że w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. chodzi o rozbieżności w wykładni, a

nie rozbieżności w stosowaniu przepisów prawa.

Tymczasem w uzasadnieniu wniosku powód kolejny raz przywołuje treść

decyzji, poddaje krytyce stanowisko Sądu Apelacyjnego zajęte w zaskarżonym

wyroku, wskazuje, co wymagałoby wykładni, ale nie przedstawia interpretacji

przepisu dokonanej przez Sąd drugiej instancji w niniejszej sprawie, ani własnej

propozycji wykładni (a nie zastosowania przepisu w okolicznościach tej sprawy),

która byłaby odpowiednio uzasadniona.

W ocenie Sądu Najwyższego, skarga kasacyjna powoda nie jest także

oczywiście zasadna. Oczywistości tej powód upatruje w naruszeniu przez Sąd

Apelacyjny art. 328 § 2 k.p.c. w związku z art. 391 k.p.c. przez niewskazanie

podstawy faktycznej orzeczenia oraz niewyjaśnienie podstawy prawnej wyroku.

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego, oczywista

zasadność skargi kasacyjnej oznacza, że w przypadku jej przyjęcia do rozpoznania

skarga zostanie uwzględniona ze względu na ewidentne i widoczne bez głębszej

analizy naruszenie prawa przez Sąd drugiej instancji. Naruszenie art. 328 § 2 k.p.c.

w związku z art. 391 k.p.c. może zaś stanowić usprawiedliwioną podstawę

kasacyjną wtedy, gdy uzasadnienie wyroku sądu drugiej instancji nie posiada

wszystkich koniecznych elementów lub gdy zawiera kardynalne braki, które

uniemożliwiają kontrolę kasacyjną, co oznacza sytuację, gdy treść uzasadnienia

orzeczenia uniemożliwia całkowicie dokonanie oceny toku wywodu, który

doprowadził do wydania wyroku (wyroki Sądu Najwyższego z dnia 9 marca 2006 r.,

I CSK 147/05, LEX nr 190753 i z dnia 9 lipca 2008 r., I PK 2/08, LEX nr 497691; z

dnia 22 września 2002 r., I PKN 32/00, OSNP 2002 nr 8, poz. 181).

W

sytuacji, gdy sąd drugiej instancji nie uzupełnia postępowania

dowodowego ani, po rozważeniu zarzutów apelacyjnych, nie znajduje podstaw do

zakwestionowania

oceny

dowodów

i

ustaleń

faktycznych

orzeczenia

pierwszoinstancyjnego, może te ustalenia przyjąć za podstawę faktyczną swojego

rozstrzygnięcia.

W

orzecznictwie

Sądu

Najwyższego

przyjmuje

się,

że

wystarczające jest wówczas, by stanowisko to znalazło odzwierciedlenie w

uzasadnieniu orzeczenia sądu odwoławczego (wyroki Sądu Najwyższego z dnia

20 stycznia 2000 r., I CKN 356/98, LEX nr 50863 i z dnia 17 lipca 2009 r., IV CSK

110/09, LEX nr 518138). Jednakże na w braku wyrażenia takiego stanowiska

wprost w uzasadnieniu wyroku Sądu drugiej instancji przyjmuje się, że nie doszło

do naruszenia art. 328 § 2 k.p.c., gdy na podstawie treści uzasadnienia da się

stwierdzić, że ustalenia te zostały zaakceptowane (wyrok Sądu Najwyższego z dnia

15 stycznia 2010 r., I CSK 197/09, niepublikowany). W ocenie Sądu Najwyższego,

taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Co prawda uzasadnienia

zaskarżonego wyroku nie można traktować jako wzorcowego z punktu widzenia

wymogów wynikających z art. 328 § 2 k.p.c. w związku z art. 391 k.p.c., nie mniej w

zakresie w jakim powód powołuje się na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej,

Sąd Najwyższy nie ma problemów z ustaleniem toku rozumowania Sądu drugiej

instancji oraz podstawy faktycznej i prawnej wyrokowania.

Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy z mocy art. 398 9 § 2 k.p.c.

orzekł jak w sentencji postanowienia.