III SK 27/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III SK 27/11

POSTANOWIENIE

Dnia 2 grudnia 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Maciej Pacuda

w sprawie z powództwa Polskiej Telefonii Cyfrowej Spółki z ograniczoną

odpowiedzialnością w W.

przeciwko Prezesowi Urzędu Komunikacji Elektronicznej

o nałożenie kary pieniężnej,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych w dniu 2 grudnia 2011 r.,

na skutek skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 12 stycznia 2011 r.,

1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,

2. zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 270

(dwieście siedemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów

postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 12 stycznia 2011 r. zmienił zaskarżony

apelacją wniesioną przez powódkę Polską Telefonię Cyfrową Spółkę z o.o. w W.

wyrok Sądu Okręgowego – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 28

stycznia 2010 r. w ten sposób, że uchylił decyzję pozwanego Prezesa Urzędu

Komunikacji Elektronicznej z dnia 18 listopada 2008 r., znak DKE-WPP-02914/089(26) i zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 460 zł tytułem zwrotu

kosztów postępowania za I instancji, a nadto zasądził od pozwanego na rzecz

powódki kwotę 360 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego.

Pozwany Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej wywiódł skargę

kasacyjną od wymienionego wyroku i opierając ją na podstawie naruszenia

przepisów prawa materialnego, tj. art. 210 ust. 1 w związku z art. 209 ust. 1 pkt 9

ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. – Prawo telekomunikacyjne poprzez ich

niezastosowanie, art. 201 ust. 1 i 3 pkt 3 w związku z art. 199 Prawa

telekomunikacyjnego poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, a także art. 10 ust. 2 i

3 dyrektywy 2002/20/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 7 marca 2002 r.

w sprawie zezwoleń na udostępnienie sieci i usług łączności elektronicznej, w

brzmieniu obowiązującym od dnia 19 grudnia 2009 r., poprzez ich błędną

wykładnię, wniósł o uchylenie tego wyroku i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez

oddalenie apelacji powódki od wyroku Sądu Okręgowego – Sądu Ochrony

Konkurencji i Konsumentów z dnia 28 stycznia 2010 r. oraz o zasądzenie od

powódki na rzecz pozwanego kosztów postępowania.

W skardze kasacyjnej został zawarty wniosek o przyjęcie jej do rozpoznania

oparty na treści art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. i wskazujący na występowanie w

sprawie istotnego zagadnienia prawnego oraz na potrzebę wykładni przepisów

prawnych wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów. Jako istotne

zagadnienie prawne podano następujący problem: czy przepisy art. 10 ust. 2 i 3

dyrektywy 2002/20 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie zezwoleń na

udostępnienie sieci i usług łączności elektronicznej (Dz. Urz. UE z 2002 r., L 108, s.

21, dalej jako dyrektywa 2002/20 w pierwotnym brzmieniu) należy interpretować w

ten sposób, że nie sprzeciwiają się one temu, aby krajowy organ regulacyjny był

uprawniony do nałożenia na przedsiębiorcę telekomunikacyjnego kary finansowej z

tytułu niewykonania obowiązków dotyczących posiadania pozwoleń radiowych dla

wykorzystywania określonych częstotliwości, bez uprzedniego wezwania tego

przedsiębiorcy do usunięcia naruszeń, ale przy jednoczesnym zapewnieniu

przedsiębiorcy czynnego udziału w postępowaniu prowadzonym przez krajowy

organ regulacyjny w sprawie nałożenia kary finansowej, w tym zapewnieniu

odpowiedniej możliwości wypowiedzenia się w tej kwestii?

Z kolei w zakresie dotyczącym potrzeby wykładni przepisu wywołującego

rozbieżności w orzecznictwie sądów skarżący powołał się na treść art. 209 ust. 1

Prawa telekomunikacyjnego i wniósł o wyjaśnienie, czy w sytuacji gdy zostało

wszczęte przez Prezesa Urzędu postępowanie kontrolne, niedozwolone jest

przeprowadzenie

odrębnego

postępowania

w

przedmiocie

nałożenia

kary

pieniężnej na przedsiębiorcę telekomunikacyjnego za naruszenie obowiązków

wynikających

z

art.

Prawa

telekomunikacyjnego,

polegające

na

wykorzystywaniu częstotliwości bez posiadania do tego uprawnień, których

respektowania dotyczyło postępowanie kontrolne, gdyż wszczęcie postępowania

kontrolnego na podstawie art. 199 Prawa telekomunikacyjnego determinuje

zastosowanie dalszego trybu procedowania określonego w art. 201 Prawa

telekomunikacyjnego?

Powódka w odpowiedzi na skargę kasacyjną pozwanego wniosła o wydanie

postanowienia o odmowie przyjęcia jej do rozpoznania i zasądzenie kosztów

postępowania.

Sąd Najwyższy zważył co następuje.

Stosownie do art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1),

istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność

postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4). Wypada

również dodać, iż zgodnie z art. 3984 § 2 k.p.c., określającym wymogi formalne

skargi kasacyjnej, skarga kasacyjna powinna zawierać wniosek o przyjęcie do

rozpoznania i jego uzasadnienie. Należy zatem stwierdzić, że wniosek o przyjęcie

skargi kasacyjnej do rozpoznania powinien wskazywać, że zachodzi przynajmniej

jedna z okoliczności wymienionych w powołanym wcześniej art. 398 9 § 1 k.p.c., a

jego uzasadnienie (sporządzone odrębnie od uzasadnienia podstaw kasacyjnych)

winno zawierać argumenty świadczące o tym, że rzeczywiście, biorąc pod uwagę

sformułowane w ustawie kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania skargi przez Sąd

Najwyższy. Skarga kasacyjna nie jest bowiem (kolejnym) środkiem zaskarżenia

przysługującym od każdego rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji kończącego

postępowanie w sprawie, z uwagi na przeważający w jej charakterze element

interesu publicznego. Służy ona kontroli prawidłowości stosowania prawa, nie

będąc jednak instrumentem weryfikacji trafności ustaleń faktycznych stanowiących

podstawę zaskarżonego orzeczenia.

Jeśli więc wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazuje na

występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego, to w uzasadnieniu tego

wniosku winno zostać sformułowane zagadnienie prawne oraz przedstawione

argumenty prawne, które wykażą możliwość różnorodnej oceny zawartego w nim

problemu. Zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym w judykaturze, skarżący ma w tym

zakresie obowiązek wywiedzenia i uzasadnienia występującego w sprawie

problemu prawnego w sposób zbliżony do tego, jaki jest przyjęty przy

przedstawianiu zagadnienia prawnego przez sąd odwoławczy na podstawie art.

390 k.p.c. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 maja 2006 r., V CSK

75/06, niepublikowane). Oznacza to w praktyce, iż zagadnienie prawne musi

odpowiadać określonym wymaganiom, a mianowicie: 1) być sformułowane w

oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie faktycznym sprawy wynikającym z

dokonanych przez sąd ustaleń (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 kwietnia

1996 r., II UR 5/96, OSNP 1997 nr 3, poz. 39 i postanowienie z dnia 7 czerwca

2001 r., III CZP 33/01, LEX nr 52571); 2) być przedstawione w sposób ogólny i

abstrakcyjny tak, aby umożliwić Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej

odpowiedzi, nie sprowadzającej się do samej subsumcji i rozstrzygnięcia

konkretnego sporu (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 15 października

2002 r., III CZP 66/02, LEX nr 57240; z dnia 22 października 2002 r., III CZP 64/02

LEX nr 77033 i z dnia 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08, LEX nr 478179); 3)

pozostawać w związku z rozpoznawaną sprawą i 4) dotyczyć zagadnienia

budzącego rzeczywiście istotne (a zatem poważne) wątpliwości. Istotność

zagadnienia prawnego konkretyzuje się zaś w tym, że w danej sprawie występuje

zagadnienie prawne mające znaczenie dla rozwoju prawa lub znaczenie

precedensowe dla rozstrzygnięcia innych podobnych spraw. Twierdzenie o

występowaniu istotnego zagadnienia prawnego jest uzasadnione tylko wtedy, kiedy

przedstawiony problem prawny nie został jeszcze rozstrzygnięty przez Sąd

Najwyższy lub kiedy istnieją rozbieżne poglądy w tym zakresie, wynikające z

odmiennej wykładni przepisów konstruujących to zagadnienie (por. postanowienie

Sądu Najwyższego z dnia 10 marca 2010 r., II UK 363/09, LEX nr 577467, czy też

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 marca 2010 r., II UK 400/09, LEX nr

577468). Zgodnie z dotychczasowym orzecznictwem Sądu Najwyższego, przyjęcie

skargi kasacyjnej do rozpoznania z uwagi na potrzebę wykładni przepisów prawa

wymaga z kolei od skarżącego określenia, które przepisy wymagają wykładni Sądu

Najwyższego, ze wskazaniem, na czym polegają związane z tym poważne

wątpliwości, lub z przedstawieniem rozbieżności w orzecznictwie sądów (por.

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01,

Biuletyn SN, 2002, nr 7, s. 10). Ponadto konieczne jest opisanie tych wątpliwości

lub rozbieżności, wskazanie argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen

prawnych, a także przedstawienie własnej propozycji interpretacyjnej (por. m.in.

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 listopada 2003 r., II UK 184/03, z dnia

22 czerwca 2004 r., III UK 103/04, czy też z dnia 17 grudnia 2007 r., I PK 233/07).

W przypadku powoływania się na rozbieżności w orzecznictwie konieczne jest

także, choćby przykładowe, wskazanie orzeczeń, w których ten sam przepis prawa

byłby odmiennie wykładany. Wypada również dodać, iż nie istnieje potrzeba

wykładni przepisów prawnych (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) ani nie występuje w

sprawie istotne zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.), jeżeli Sąd

Najwyższy zajął już stanowisko w kwestii tego zagadnienia prawnego lub wykładni

przepisów i wyraził swój pogląd we wcześniejszych orzeczeniach, a nie zachodzą

żadne okoliczności uzasadniające zmianę tego poglądu (por. postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 16 stycznia 2003 r., I PK 230/02, OSNAPiUS – wkładka z 2003

r., nr 13, poz. 5).

Sformułowany w skardze kasacyjnej pozwanego wniosek o przyjęcie jej do

rozpoznania nie spełnia tak rozumianych kryteriów.

W

pierwszej

kolejności

należy

zauważyć,

iż

zagadnienie

prawne

sformułowane w niniejszej sprawie zostało ograniczone do przepisów prawa

unijnego, a konkretnie art. 10 ust. 2 i 3 dyrektywy 2002/20 w jej pierwotnym

brzmieniu, które zostały zastąpione z dniem wejścia w życie, to jest z dniem 19

grudnia 2009 r., przez postanowienia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady

2009/140 z dnia 25 listopada 2009 r. (Dz. Urz. UE z 2009 r., L 337, s. 37)

zmieniającej dyrektywy: 2002/21/WE w sprawie wspólnych ram regulacyjnych sieci

i usług łączności elektronicznej, 2002/19/WE w sprawie dostępu do sieci i usług

łączności elektronicznej oraz wzajemnych połączeń i 2002/20/WE w sprawie

zezwoleń na udostępnienie sieci i usług łączności elektronicznej. W braku

stosownej argumentacji w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania nie można zatem uznać sformułowanego przez pozwanego problemu

prawnego,

dotyczącego

nieobowiązujących

już

przepisów

unijnego

prawa

pochodnego za istotne zagadnienie prawne. Ponadto skonstruowane we wniosku

zagadnienie prawne dotyczy tego, czy przepisy art. 10 ust. 2 i 3 dyrektywy 2002/20

w pierwotnym brzmieniu pozwalają prawodawcy krajowemu na upoważnienie

krajowego

organu

telekomunikacyjnego

regulacyjnego

do

kary

z

finansowej

nałożenia

tytułu

na

przedsiębiorcę

niewykonania

obowiązków

dotyczących legitymowania się pozwoleniami radiowymi na wykorzystywanie

określonych częstotliwości bez uprzedniego wezwania tego przedsiębiorcy do

usunięcia

naruszeń

oraz

wyznaczenia

stosowanego

terminu.

Analogiczne

zagadnienia prawne dotyczące dopuszczalności nakładania akr pieniężnych zostały

już natomiast rozstrzygnięte przez Sąd Najwyższy w wyrokach: z dnia 21 września

2010 r., III SK 8/10, z dnia 7 lipca 2011 r., III SK 52/10 oraz z dnia 30 września

2011 r., III SK 9/11. Uzasadnienie wniosku o przyjęcie do rozpoznania skargi

kasacyjnej Prezesa Urzędu nie zawiera z kolei argumentów, które podważałyby

prawidłowość wykładni powołanych przepisów dokonanej w wymienionych

orzeczeniach. Uzasadnienie ogranicza się bowiem do ogólnego odwołania się do

zasady efektywności dyrektyw, która – jak przedstawiono w uzasadnieniu wyroku

Sądu Najwyższego z dnia 7 lipca 2011 r., III SK 52/10 – nie ma bezwzględnego

charakteru i doznaje szeregu ograniczeń, zwłaszcza w tych przypadkach, w których

jej zastosowanie prowadziłoby do nałożenia na jednostki dolegliwych kar

pieniężnych poprzez odwoływanie się do prounijnej wykładni prawa krajowego

celem odstąpienia od przewidzianych w nim gwarancji proceduralnych.

Odnosząc się do drugiej przesłanki przedsądu wskazanej przez pozwanego,

Sąd Najwyższy stwierdza z kolei, że pozwany uzasadnia rozbieżności w

orzecznictwie sądów w zakresie dotyczącym art. 209 ust. 1 i art. 143 Prawa

telekomunikacyjnego, powołując się w tym zakresie na wyrok Sądu Apelacyjnego w

Warszawie z dnia 27 stycznia 2011 r., VI ACa 808/10. Przytacza też fragmenty

uzasadnienia tego wyroku, które odnoszą się do kwestii wpływu zaprzestania

naruszenia przepisów ustawy przed wszczęciem postępowania w sprawie o

nałożenie kary pieniężnej. Zdaniem Sądu Najwyższego oczywisty jest więc brak

jakiegokolwiek związku pomiędzy powołanym cytatem z uzasadnienia wyroku Sądu

Apelacyjnego z dnia 27 stycznia 2011 r. a zapatrywaniami prawnymi Sądu

Apelacyjnego w niniejszej sprawie oraz dotychczasowym orzecznictwem Sądu

Najwyższego. Powołany w skardze kasacyjnej wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21

września 2010 r., III SK 8/10 oraz wyrok Sądu Apelacyjnego w niniejszej sprawie

dotyczą bowiem wpływu uchybienia przez Prezesa Urzędu trybowi postępowania z

art. 199 i art. 210 Prawa telekomunikacyjnego na legalność decyzji z art. 210 w

związku z art. 209 ust. 1 tej ustawy, a nie możliwości nałożenia kary pieniężnej w

przypadku zakończenia stanu naruszenia obowiązków wynikających z ustawy

Prawo telekomunikacyjne lub decyzji Prezesa Urzędu. Ponadto wyrok Sądu

Apelacyjnego zaskarżony obecnie ocenianą skargą kasacyjną jest zbieżny z

wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 21 września 2010 r., III SK 8/10 oraz z

późniejszymi orzeczeniami Sądu Najwyższego dotyczącymi tej samej materii, które

zostały już wcześniej wymienione. Okoliczność ta sprawia, że nie można mówić o

występowaniu rozbieżności w orzecznictwie sądowym, która uzasadniałaby

wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Kierując się przedstawionymi motywami, Sąd Najwyższy uznał, iż pozwany

nie wykazał potrzeby rozpoznania jego skargi kasacyjnej. Dlatego, na podstawie

art. 3989 § 2 k.p.c., orzekł, jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego

orzeczono stosownie do art.108 § 1 k.p.c. oraz § 12 ust. 4 w związku z § 14 ust. 3

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie

opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa

kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z

urzędu.