III SK 26/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III SK 26/11

POSTANOWIENIE

Dnia 18 października 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Maciej Pacuda

w sprawie z powództwa Rafinerii T. Spółki Akcyjnej

przeciwko Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki

o nałożenie kary pieniężnej,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych w dniu 18 października 2011 r.,

na skutek skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego w

Warszawie

z dnia 27 stycznia 2011 r.,

1.odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,

2. zasądza od pozwanego na rzecz powódki kwotę 270

(dwieście siedemdziesiąt) złotych tytułem kosztów zastępstwa

prawnego w postępowaniu kasacyjnym.

UZASADNIENIE

Sąd Apelacyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 27 stycznia 2011 r., wydanym

na skutek apelacji wniesionej przez pozwanego Prezesa Urzędu Regulacji

Energetyki od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony

Konkurencji i Konsumentów z dnia 7 czerwca 2010 r., zmienił zaskarżony wyrok w

punkcie I w ten sposób, że nadał mu następującą treść: „uchyla zaskarżoną

decyzję Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki z dnia 8 września 2008 roku nr

DPE/1202/2006/31”, a nadto oddalił apelację w pozostałym zakresie oraz zasądził

od pozwanego Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki na rzecz powódki Rafinerii T.

SA kwotę 270 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego.

Pozwany Prezes Urzędu Regulacji Energetyki wywiódł skargę kasacyjną od

wymienionego wyroku i opierając ją na podstawie naruszenia prawa materialnego

poprzez niezastosowanie art. 56 ust. 1 pkt 12 i ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia

1997 r. – Prawo energetyczne wniósł o uchylenie tego wyroku i przekazanie sprawy

sądowi drugiej instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie

zaskarżonego wyroku i orzeczenie co do istoty sprawy przez zmianę wyroku Sądu

Okręgowego i oddalenie odwołania powoda od decyzji Prezesa URE z dnia 8

września 2006 r.

W skardze kasacyjnej został zawarty wniosek o przyjęcie jej do rozpoznania

oparty na treści art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. i wskazujący, że „w świetle przytoczonej

podstawy kasacyjnej” skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

Sąd Najwyższy zważył co następuje.

Stosownie do art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1),

istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność

postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4). Wypada

również dodać, iż zgodnie z art. 3984 § 2 k.p.c., określającym wymogi formalne

skargi kasacyjnej, skarga kasacyjna powinna zawierać wniosek o przyjęcie do

rozpoznania i jego uzasadnienie. Należy zatem stwierdzić, że wniosek o przyjęcie

skargi kasacyjnej do rozpoznania powinien wskazywać, że zachodzi przynajmniej

jedna z okoliczności wymienionych w powołanym wcześniej art. 398 9 § 1 k.p.c., a

jego uzasadnienie winno zawierać argumenty świadczące o tym, że rzeczywiście,

biorąc pod uwagę sformułowane w ustawie kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania

skargi przez Sąd Najwyższy. Skarga kasacyjna nie jest bowiem (kolejnym)

środkiem zaskarżenia przysługującym od każdego rozstrzygnięcia sądu drugiej

instancji kończącego postępowanie w sprawie, z uwagi na przeważający w jej

charakterze element interesu publicznego. Służy ona kontroli prawidłowości

stosowania

prawa,

nie

będąc

instrumentem

weryfikacji

trafności

ustaleń

faktycznych stanowiących podstawę zaskarżonego orzeczenia.

Jeśli więc wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, poprzez

odwołanie się do art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., jak w rozpoznawanej sprawie, wskazuje

na oczywistą zasadność skargi, to w jego uzasadnieniu powinny znaleźć

odpowiednie wywody potwierdzające tę okoliczność. Skarga

jest bowiem

oczywiście uzasadniona wówczas, gdy zaskarżone tą skargą orzeczenie zapadło

wskutek oczywistego naruszenia prawa, zaś oczywiste naruszenie prawa powinno

być rozumiane jako widoczna, bez potrzeby dokonywania pogłębionej analizy

jurydycznej, sprzeczność wykładni lub stosowania prawa z jego brzmieniem albo

powszechnie

przyjętymi

regułami

interpretacji

(por.

postanowienie

Sądu

Najwyższego z dnia 26 lutego 2001 r., I PKN 15/01, OSNAPiUS 2002, nr 20, poz.

494 oraz z dnia 17 października 2001 r., I PKN 157/01, OSNAPiUS 2003, nr 18,

poz. 437), jest możliwe do przyjęcia tylko wtedy, gdy jest ono z góry widoczne dla

każdego prawnika, bez potrzeby głębszej analizy prawniczej, gdy jest zupełnie

pewne i nie może ulegać żadnej wątpliwości, gdy podniesione zarzuty naruszenia

wskazanych przepisów są zasadne prima facie, bez dokonywania głębszej analizy

tekstu tych przepisów i bez doszukiwania się ich znaczenia (por. postanowienie

Sądu Najwyższego z dnia 21 maja 2008 r., I UK 11/08, LEX nr 491 538), gdy

orzeczenie jest niewątpliwie sprzeczne z zasadniczymi i niepodlegającymi różnej

wykładni przepisami prawa (por. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 30 stycznia

1963 r., II CZ 3/63, OSPiKA 1963, nr 11, poz. 286). Powołanie się przez autora

skargi kasacyjnej na przesłankę zawartą w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. zobowiązuje go

zatem do przedstawienia wywodu prawnego zmierzającego do wykazania

kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego

polegającej na jego oczywistości, widocznej prima facie, przy wykorzystaniu

podstawowej wiedzy prawniczej, co daje podstawy do uznania skargi za oczywiście

uzasadnioną,

tj.

podlegającą

uwzględnieniu

(por.

postanowienia

Sądu

Najwyższego: z dnia 11 grudnia 2009 r., II PK 223/09, LEX nr 585777 oraz z dnia 3

lutego 2010 r., II PK 304/09, LEX nr 602695). Innymi słowy, jeżeli skarżący

powołuje się na oczywistą zasadność skargi, to powinien zawrzeć w niej wywód

prawny, z którego ta oczywista zasadność będzie wynikała. Ma to być przy tym

zasadność łatwo dostrzegalna już nawet przy pobieżnej lekturze skargi (por.

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2010 r., V CSK 459/09, LEX nr

602638).

W ocenie Sądu Najwyższego przedstawione we wniosku pozwanego

Prezesa URE o przyjęcie jego skargi kasacyjnej do rozpoznania okoliczności nie

stanowią podstawy do uznania oczywistej zasadności skargi rozumianej w sposób

wyżej określony. Formułując wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i

odwołując się do regulacji zawartej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., pozwany wskazał, iż

jego zdaniem Sąd Apelacyjny „w sposób oczywisty naruszył przepisy prawa

materialnego, tj. art. 56 ust. 1 pkt 12 i ust. 2 ustawy – Prawo energetyczne poprzez

ich niezastosowanie, pomimo zaistnienia przesłanek”. Skarżący upatrywał przy tym

owego oczywistego naruszenia wskazanych przepisów prawa materialnego w

występowaniu sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia zawartego w

zaskarżonym wyroku a jego uzasadnieniem, która miała polegać na tym, iż sąd

drugiej instancji z jednej strony za niezasadne uznał umorzenie przez Sąd

Okręgowy postępowania

administracyjnego

oraz przyjęcie

przez ten

sąd

możliwości bezpośredniego zastosowania przepisów dyrektywy (2003/30/WE),

podzielając tym samym pogląd wyrażony w apelacji, natomiast z drugiej strony

podał jako uzasadnienie oddalenia apelacji brak wskazania przez pozwanego

jakichkolwiek norm prawnych, które powinny znaleźć zastosowanie do oceny

jakości biopaliwa, równocześnie przyznając, iż przepisy takie w prawie krajowym

nie obowiązywały w dniu wydania decyzji wymierzającej powodowi karę pieniężną.

W ocenie skarżącego Sąd Apelacyjny zanegował więc potrzebę ochronnoprewencyjnych działań organu regulacyjnego. Wbrew tej sugestii nie można było

jednak mówić o sprzeczności między treścią rozstrzygnięcia zawartego w

zaskarżonym wyroku a jego uzasadnieniem, skoro sąd drugiej instancji nie podzielił

wprawdzie przyjętej przez Sąd Okręgowy oceny charakteru postanowień dyrektywy

2003/30/WE z dnia 8 maja 2003 r. Parlamentu Europejskiego i Rady, ale

równocześnie uznał analogicznie jak sąd pierwszej instancji, iż Prezes URE nie

miał podstaw do przyjęcia, że powódka, wprowadzając do obrotu produkt

stanowiący biopaliwo o nazwie ON BIO 10 naruszyła warunki koncesji, a tym

samym nie miał podstaw do nałożenia na nią kary pieniężnej. Wypadało dodać, że

stanowisko Sądu Apelacyjnego stanowiło konsekwencję przyjęcia poglądu Sądu

Najwyższego zawartego w uzasadnieniu wyroku z dnia 5 listopada 2008 r., III SK

7/08, który zapadł po rozpoznaniu skargi kasacyjnej wniesionej od wyroku Sądu

Apelacyjnego w Warszawie z dnia 15 listopada 2007 r. poprzednio wydanego w tej

samej sprawie. Sąd Najwyższy wyraźnie bowiem stwierdził wówczas, iż „nie można

zgodzić się z poglądem, że w okresie od dnia 1 stycznia 2006 r. do dnia wydania

zaskarżonej decyzji powódka nie mogła wytwarzać i wprowadzać do obrotu

biopaliw ciekłych, ponieważ nie obowiązywało w tym okresie rozporządzenie w

sprawie wymagań jakościowych dla biopaliw ciekłych, lecz mogła wytwarzać i

wprowadzać do obrotu jedynie paliwa ciekłe spełniające wymagania jakościowe

określone rozporządzeniem w sprawie wymagań jakościowych dla paliw ciekłych.

W sytuacji, gdy obowiązujące w tym czasie ustawodawstwo nie tylko nie zakazuje

wytwarzania i wprowadzania do obrotu biopaliw ciekłych, lecz przeciwnie, „wspiera”

tego rodzaju działalność gospodarczą, nie można przyjąć, że z zaniechania

wydania stosownych rozporządzeń wykonawczych państwo może wywodzić

niekorzystne skutki dla przedsiębiorców posiadających koncesje na prowadzenie

działalności obejmującej wytwarzanie i wprowadzanie do obrotu paliw ciekłych,

która obejmuje także biopaliwa ciekłe, polegające na zobowiązywaniu tych

przedsiębiorców do

uzyskiwania

dodatkowych

koncesji

na

wytwarzanie

i

wprowadzanie do obrotu biopaliw ciekłych lub na wytwarzaniu i wprowadzaniu do

obrotu wyłącznie paliw ciekłych spełniających wymagania jakościowe określone

rozporządzeniem w sprawie wymagań jakościowych dla paliw ciekłych, co oznacza

de facto zakaz wytwarzania i wprowadzania do obrotu biopaliw ciekłych”. Zajmując

takie stanowisko, które zgodnie z treścią art. 39820 k.p.c. wiązało zresztą sądy w

toku ponownego rozpoznania sprawy, Sąd Najwyższy dodał też, że przepisy

rozporządzenia z 2005 r. w sprawie wymagań jakościowych dla paliw ciekłych nie

określają wymagań jakościowych dla biopaliw ciekłych oraz, że „rozporządzenie to

nie ma zastosowania do wytwarzanego i wprowadzanego przez powódkę do obrotu

w 2006 r. biopaliwa ciekłego”. Nawet pobieżna lektura pisemnych motywów

zaskarżonego wyroku wskazywała z kolei, że sąd drugiej instancji w pełni

respektował te poglądy, a nawet przyjął je za podstawę swoich rozważań. Uznaniu

przez ten sąd, że działania ochronno-prewencyjne organu państwowego nie mogą

mieć charakteru dowolnego, uznaniowego, lecz powinny opierać się na określonej

podstawie prawnej (a nie – jak sugeruje skarżący – negującemu potrzebę

ochronno-prewencyjnych działań organu regulacyjnego), towarzyszyło natomiast

stwierdzenie, że „w niniejszej sprawie (…) Prezes URE nie wykazał, że

wprowadzone do obrotu przez powódkę biopaliwo ciekłe zawierające domieszkę

20% biokomponentów było niezgodne z jakimikolwiek przepisami prawnymi

normującymi wymogi jakościowe tego rodzaju paliwa” oraz, że „powódka

wykazywała odpowiednimi certyfikatami i wynikami badań laboratoryjnych, że jej

produkt nie narusza jakichkolwiek wymagań jakościowych”. Dlatego też sugestia

zawarta w końcowym fragmencie uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania, jakoby „Sąd Apelacyjny nie wziął pod uwagę

sygnalizowanej w apelacji odrębności między kwestią wydania stosowanych

rozporządzeń wykonawczych a kwestią nadzoru i kontroli rynku sprawowanego

przez pozwanego w zakresie jego regulacyjnych uprawnień” oraz że „przyjęcie

argumentacji Sądu Apelacyjnego czyni ten nadzór praktycznie martwym w

okolicznościach zaistniałych w niniejszej sprawie”, w żadnym razie nie mogła

wskazywać na oczywiste, a więc widoczne prima facie, przy wykorzystaniu

podstawowej

wiedzy

prawniczej,

naruszenie

przez

ten

sąd

przepisów

wymienionych w podstawie kasacyjnej. Co więcej, kwestionując to stanowisko i

będące jego konsekwencją rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonym wyroku,

skarżący w skardze kasacyjnej usiłował w istocie (wykorzystując w tym celu jedynie

zarzut naruszenia prawa materialnego) podważyć dokonane przez sąd drugiej

instancji ustalenia faktów i ocenę dowodów. Zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub

oceny dowodów nie mogą być jednak podstawą skargi kasacyjnej (art. 3983 § 3

k.p.c.), co oznacza, iż przy merytorycznym rozpoznaniu wniesionej skargi

kasacyjnej Sąd Najwyższy nie mógłby uwzględnić takich zarzutów, a tym samym

przy rozstrzyganiu zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego byłby

związany dokonanymi przez Sąd Apelacyjny ustaleniami faktycznymi (art. 398 13 § 2

k.p.c.).

Kierując się przedstawionymi motywami, Sąd Najwyższy uznał, iż skarżący

nie wykazał potrzeby rozpoznania jego skargi kasacyjnej. Dlatego też, na

podstawie art. 3989 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji. O kosztach

zastępstwa prawnego w postępowaniu kasacyjnym orzeczono na podstawie art. 98

§ 1 i 3 k.p.c. w związku z art. 99 k.p.c. oraz § 12 ust. 4 w związku z § 14 ust. 3 pkt 3

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie

opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa

kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z

urzędu.