III SK 25/13 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III SK 25/13

POSTANOWIENIE

Dnia 5 grudnia 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Maciej Pacuda

w sprawie z powództwa C. C. Spółki Akcyjnej

przeciwko Przewodniczącemu Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji

o nałożenie kary pieniężnej,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych w dniu 5 grudnia 2013 r.,

na skutek skargi kasacyjnej strony powodowej od wyroku Sądu Apelacyjnego z

dnia 12 października 2012 r.,

odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

UZASADNIENIE

Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 12 października 2012 r., oddalił apelację C.

C. S.A. z/s w W. (powód) od wyroku Sądu Okręgowego w W. z dnia 23 listopada

2011 r., w sprawie przeciwko Przewodniczącemu Krajowej Rady Radiofonii i

Telewizji (Przewodniczący KRRiT) o nałożenie kary pieniężnej.

W uzasadnieniu wydanego wyroku Sąd Apelacyjny wyjaśnił, że brak winy

powoda nie uchyla jego odpowiedzialności z tytułu naruszenia art. 53 ustawy o

radiofonii i telewizji. Przepis ten nakłada na Przewodniczącego KRRiT obowiązek

nałożenia kary w przypadku stwierdzenia naruszenia wymienionych w jego treści

enumeratywnie przepisów, w tym art. 15 ust. 1 ustawy w związku z § 2 ust. 1

rozporządzenia Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia 4 listopada 2004 r. w

sprawie niższego udziału w programie telewizyjnym audycji wytworzonych

pierwotnie w języku polskim i audycji europejskich (Dz.U. Nr 247, poz. 2483).

Odpowiedzialność nadawcy z art. 53 ust. 1 ustawy o radiofonii i telewizji ma

charakter obiektywny, a nałożenie kary za naruszenia prawa objęte zakresem

normowania tego przepisu jest obligatoryjne. Twierdzenia powoda o możliwości

odstąpienia przez pozwanego od nałożenia kary z uwagi na wskazane przez

powoda obiektywne okoliczności uniemożliwiającej w jej ocenie realizację

ustawowych obowiązków, pomijając kwestię ich niewykazania przez powoda,

należy uznać za irrelewantne dla oceny zasadności nałożenia na powoda kary.

Przechodząc do oceny wysokości kary pieniężnej Sąd Apelacyjny zwrócił

uwagę, że Sąd pierwszej instancji uwzględnił okoliczność, że powód pozyskuje

filmy polskie na potrzeby programu „A.” od innych stacji telewizyjnych i wytwórców

filmowych.

Uwzględnił

także

zakres

i

stopień

szkodliwości

naruszenia,

dotychczasową działalność nadawcy oraz jego możliwości finansowe. Za

obiektywną okoliczność, mogącą wyłączyć odpowiedzialność powoda, nie można

uznać wskazanych przez niego trudności w pozyskaniu odpowiednich audycji

związanych pośrednio z nieopłacalnością ich powtórnego emitowania. Analogicznie

Sąd ocenił niewykorzystywanie przez powoda własnych możliwości producenckich.

Zwrócił również uwagę na kilkuletnią powtarzalność naruszeń, które uprzednio nie

zostały przez Przewodniczącego KRRiT ukarane, gdyż organ ten poprzestał na

udzieleniu

powodowi

czasu

na

dostosowanie

struktury

programu

do

obowiązujących przepisów. Wymierzoną kwotę kary pieniężnej Sąd Apelacyjny

uznał za odpowiednią, a wręcz niską w stosunku do dokonanych naruszeń.

Powód zaskarżył wyrok Sądu Apelacyjnego skargą kasacyjną w całości.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie art. 53 ust. 1 i 4 ustawy o radiofonii i

telewizji.

Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, powód powołał się

na dwie przesłanki tzw. przedsądu.

W pierwszej kolejności powód podnosi, że skarga kasacyjna jest oczywiście

uzasadniona, ponieważ Sąd Apelacyjny w zaskarżonym wyroku błędnie wyłożył i

zastosował prawo materialne. Według powoda Sąd Apelacyjny w sposób oczywisty

naruszył art. 53 ust. 1 i 4 ustawy o radiofonii i telewizji, poprzez zastosowanie tego

przepisu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz poprzez zastosowanie

go do okresów nieobjętych zaskarżoną decyzją i uzasadnienie wysokości kary

zdarzeniami, co do których nie można już nakładać kary pieniężnej. Powód

podnosi, że Przewodniczący KRRiT przy wymierzaniu kary i ustalaniu jej wysokości

brał nie tylko pod uwagę naruszenia wskazane w decyzji i obejmujące okres II i III

kwartału 2010 r., ale okres kilku poprzedzających lat. Sąd Apelacyjny stwierdził zaś

w uzasadnieniu wyroku, że stan faktyczny z poprzednich lat ma znaczenie dla

określenia wysokości kary. Tymczasem zgodnie z art. 53 ust. 4 ustawy o radiofonii i

telewizji kary pieniężnej nie można nałożyć, jeżeli od naruszenia obowiązku, o

którym mowa w art. 53 ust. 1 upłynął jeden rok. Dlatego powód podnosi, że

uprzednie naruszenie przepisów ustawy nie powinno być brane pod uwagę, ani w

postępowaniu administracyjnym ani w postępowaniu sądowym, gdyż nie można za

te zdarzenia nakładać kary, ani brać ich pod uwagę przy wymierzaniu kary za

kolejne okresy. Ponadto, Sąd Apelacyjny zastosował w niniejszej spawie art. 53

ust. 1 ustawy o radiofonii i telewizji w brzmieniu, które nie obowiązywało w okresie

objętym karą nałożoną na powoda.

Dodatkowo powód powołał się na potrzebę wykładni art. 53 ust. 1 i 4 ustawy

o radiofonii i telewizji jako przepisów budzących poważne wątpliwości. Jako

wywołujące wątpliwości interpretacyjne powód wskazał następujące kwestie. Po

pierwsze, czy art. 53 ust. 1 i 4 ustawy o radiofonii i telewizji według stanu prawnego

obowiązującego w okresie objętym nałożoną karą pozwala przy wymierzaniu kary

brać pod uwagę stan faktyczny z innych wcześniejszych okresów, niż okres objęty

karą? Po drugie, czy według tego przepisu można uzasadniać wysokość kary

zdarzeniami, co do których nie można już nakładać kary pieniężnej na podstawie

art. 53 ust. 4 ustawy o radiofonii i telewizji? Po trzecie, czy przy wymierzaniu kary

na podstawie art. 53 ust. 1 ustawy o radiofonii i telewizji miał znaczenie element

zawinienia

podmiotu

ukaranego,

element

obiektywnych

przeszkód

uniemożliwiających spełnienie wymogów przewidzianych prawem?

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

Skarga kasacyjna powoda nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej

merytorycznego rozpoznania.

Skarga kasacyjna jest szczególnym środkiem zaskarżenia, realizującym

przede wszystkim interes publiczny, polegający na usuwaniu rozbieżności w

orzecznictwie sądów powszechnych oraz na wspomaganiu rozwoju prawa, zatem

uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania powinno koncentrować się

na wykazaniu, iż takie okoliczności w sprawie zachodzą (por. postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 5 czerwca 2013 r., III SK 55/12 i powołane tam orzeczenia).

Rozpoznanie skargi kasacyjnej następuje tylko z przyczyn kwalifikowanych,

wymienionych w art. 3989 § 1 pkt 1 – 4 k.p.c. Dlatego w art. 3984 § 2 k.p.c., wśród

istotnych wymagań skargi kasacyjnej, ustawodawca wymienił obowiązek złożenia

wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnienie. Spełnienie tego

wymogu powinno przybrać postać wyodrębnionego wywodu prawnego, w którym

skarżący wykaże, jakie występujące w sprawie okoliczności pozwalają na

uwzględnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i jednocześnie

uzasadnieniu, dlaczego odpowiadają one ustawowemu katalogowi przesłanek.

Ustawodawca

nieprzypadkowo,

konstruując

wymagania

skargi

kasacyjnej,

wyodrębnił w oddzielnych przepisach art. 3984 k.p.c. obowiązek przytoczenia

podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia (§ 1) i obowiązek przedstawienia wniosku

o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnienia (§ 2). Chodzi zatem o dwa

odrębne, kreatywne elementy skargi kasacyjnej, które spełniają określone cele i

podlegają ocenie Sądu Najwyższego,

na różnych etapach postępowania

kasacyjnego. Wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnienie

podlegają analizie na etapie przedsądu, natomiast przytoczone podstawy

kasacyjne i ich uzasadnienie oceniane są dopiero po przyjęciu skargi do

rozpoznania, w trakcie jej merytorycznego rozpoznawania.

Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego w przypadku

powołania się na art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. skarżący ma obowiązek nie tylko określić

przepisy

wymagające

wykładni,

ale

także

wskazać

poważne

wątpliwości

interpretacyjne związane z ich stosowaniem wraz z podaniem doktrynalnego lub

orzeczniczego źródła tych wątpliwości, bądź rozbieżności w orzecznictwie sądów

(por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 listopada 2012 r., III SK 17/12 i

powołane tam orzecznictwo).

W ocenie Sądu Najwyższego, powód nie wykazał, aby zachodziła potrzeba

wykładni przepisów wywołujących poważne wątpliwości. Uzasadnienie wniosku

powoda o przyjęcie skargi do rozpoznania pozbawione jest w tym zakresie

jakiegokolwiek

wywodu

prawnego

wskazującego

na

takie

wątpliwości

w

piśmiennictwie, skoro powód nie powołał się w tym względzie na występowanie

rozbieżności interpretacyjnych w orzecznictwie sądowym. Uzasadnienie wniosku o

przyjęcie skargi do rozpoznania sprowadza się zaś do hasłowego jedynie

wyliczenia problemów interpretacyjnych, jakie w subiektywnej ocenie powoda

powstają na tle art. 53 ust. 1 i 4 ustawy o radiofonii i telewizji. Stanowisko to nie

zostało poparte żadną jurydyczną argumentacją, jak przepisy te powinny być

wykładane w kontekście wskazanych wątpliwości interpretacyjnych, jakie jest źródło

tych wątpliwości oraz dlaczego konkretna opcja interpretacyjna powinna zostać

przyjęta przez Sąd Najwyższy.

Brak również podstaw do uznania skargi kasacyjnej powoda za oczywiście

zasadną.

W

pierwszej

kolejności

należy

stwierdzić,

że

z

uzasadnienia

zaskarżonego wyroku Sądu Apelacyjnego nie wynika, aby Sąd ten zastosował

powołane przez powoda przepisy ustawy o radiofonii i telewizji w ten sposób, że

uwzględnił przy ustaleniu okresu naruszenia przez powoda ciążących na nim

obowiązków zachowanie powoda w innych okresach niż objęte decyzją

Przewodniczącego KRRiTV. W rezultacie zaskarżony wyrok nie rozszerza

odpowiedzialności powoda za naruszenie przepisów ustawy o radiofonii i telewizji

poza granice czasowe wyznaczone przez art. 53 ust. 4 ustawy o radiofonii i

telewizji.

Powołując w uzasadnieniu wyroku „kilkuletnią powtarzalność naruszeń, które

uprzednio nie były przez Przewodniczącego karane, a jedynie udzielano powódce

czasu na dostosowanie struktury programu do obowiązujących przepisów”, Sąd

Apelacyjny odnosił się wyłącznie do kwestii skorzystania przez Przewodniczącego

KRRiTV z przysługującej mu kompetencji do nałożenia kary pieniężnej. Sąd drugiej

instancji wywiódł z tej okoliczności, niezakwestionowanej przez powoda, że brak

podstaw do kwestionowania zasadności i celowości samego aktu nałożenia kary

pieniężnej w niniejszej sprawie. Do „powtarzalności naruszeń” Sąd Apelacyjny

ponownie odwołał się w tym fragmencie uzasadnienia, w którym oceniał wysokość

wymierzonej kary pieniężnej. Co prawda, w ocenie Sądu Najwyższego, o

uprzednim naruszeniu przepisów ustawy można mówić wyłącznie w sytuacji, gdy

naruszenie takie zostało stwierdzone ostateczną decyzją, nie mniej odwołanie się

do niestwierdzonych takimi decyzjami Przewodniczącego KRRiTV „powtarzalnych

naruszeń” nie prowadzi do uznania skargi kasacyjnej powoda za oczywiście

zasadną. Okoliczność ta została bowiem uwzględniona przez Sąd Apelacyjny na

etapie rozstrzygania, czy zasadne byłoby zredukowanie kary pieniężnej do

symbolicznej wysokości. Nie została natomiast wzięta pod uwagę przy ostatecznej

weryfikacji proporcjonalności nałożonej kary.

Sąd Najwyższy nie znajduje także podstaw do uznania skargi kasacyjnej

powoda za oczywiście zasadną ze względu na zawarte w uzasadnieniu

zaskarżonego wyroku stwierdzenie, zgodnie z którym Sąd Okręgowy „właściwie

uwzględnił kryteria wymiaru kary określone w art. 53 ustawy o radiofonii i telewizji”.

Według powoda, sformułowanie to świadczy o zastosowaniu w niniejszej sprawie

przepisu

w brzmieniu,

które nie obowiązywało

w dacie

wydania

przez

Przewodniczącego KRRiTV decyzji nakładającej na powoda karę pieniężną.

Jednakże, zdaniem Sądu Najwyższego, wyjaśnienie motywów, jakimi kierowano się

przy ocenie adekwatności kary pieniężnej nałożonej na przedsiębiorcę, nawet gdy

przybiera postać ogólnikowego odwołania się do kryteriów wymienionych w

przepisie znowelizowanym po wydaniu decyzji nakładającej karę, nie prowadzi do

uznania skargi kasacyjnej za oczywiście zasadną, gdy przepis zawierający normę

sankcjonującą w dotychczasowym brzmieniu nie określał żadnych przesłanek

wymiaru kary pieniężnej .

Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 9 § 2

k.p.c. orzekł jak w sentencji.