III SK 24/13 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III SK 24/13

POSTANOWIENIE

Dnia 5 grudnia 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Maciej Pacuda

w sprawie z powództwa C. K.

przeciwko Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki

o nałożenie kary pieniężnej,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych w dniu 5 grudnia 2013 r.,

na skutek skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 25 października 2012 r.,

1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,

2. zasądza od powoda na rzecz pozwanego kwotę 180 (sto

osiemdziesiąt)

złotych

tytułem

kosztów

postępowania

kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 25 października 2012 r., oddalił apelację C.

K. (powód) od wyroku Sądu Okręgowego w W. z dnia 16 marca 2012 r., w sprawie

przeciwko Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki (Prezes Urzędu) o nałożenie

kary pieniężnej w wysokości 69.800 zł, co stanowi 10,3532% przychodu

osiągniętego przez powoda w 2008 r.

Kara ta została nałożona przez Prezesa Urzędu decyzją z dnia 3 sierpnia

2009 r. na powoda prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą „M.N . z/s w

K. za naruszenie warunków koncesji na obrót paliwami ciekłymi, poprzez

wprowadzenie do obrotu przez stację paliw mieszczącą się w M. nr 54 paliw

ciekłych, które nie spełniały wymagań jakościowych określonych w przepisach

rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 9 grudnia 2008 r. w sprawie

wymagań jakościowych dla paliw ciekłych (Dz. U. z 2008 r., nr 221, poz. 1441).

Powód zaskarżył decyzję Prezesa Urzędu odwołaniem w całości, zarzucając

między innymi naruszenie art. 56 ust. 2 w związku z art. 56 ust. 1 pkt 12 Prawa

energetycznego oraz art. 56 ust. 6 Prawa energetycznego.

Sąd Okręgowy w W. wyrokiem z dnia 16 maca 2012 r. oddalił odwołanie

powoda.

W zakresie dotyczącym kary pieniężnej Sąd Okręgowy wskazał, że

wymierzając ją Prezes Urzędu wziął pod uwagę stopień szkodliwości czynu,

stopień zawinienia polegający na niedochowaniu należytej staranności w działaniu,

dotychczasowe zachowanie podmiotu, to jest przestrzeganie norm prawnych oraz

jego możliwości finansowe, poprzez uwzględnienie ogólnej sytuacji finansowej

ukaranego przedsiębiorcy.

Sąd Okręgowy wskazał, że odpowiedzialność za delikt administracyjny w

postaci wprowadzania do obrotu paliw ciekłych o parametrach jakościowych

niezgodnych z normami obowiązującymi w tym zakresie ma charakter niezależny

od jakichkolwiek elementów subiektywnych. Nie jest to odpowiedzialność

warunkowana przypisaniem przedsiębiorcy winy. Zakres obowiązków powoda

odnośnie do prowadzonej przez niego działalności koncesjonowanej został

ustalony

na

podstawie

niebudzących

wątpliwości

dokumentów

oraz

niezakwestionowanych przez powoda wyników badań parametrów wprowadzonego

do obrotu paliwa. Z uwagi na stwierdzone naruszenie, dalsze prowadzenie

postępowania dowodowego Sąd Okręgowy uznał za zbędne. Brak było

usprawiedliwionych podstaw do dopuszczenia dowodu z opinii biegłego na

okoliczność

ustalenia

zakwestionowanym

przyczyn

oleju

występowania

napędowym.

nadmiernej

Bezprzedmiotowe

ilości

siarki

było

w

także

przeprowadzenie dowodów z zeznań świadków na okoliczność przebiegu procesu

zaopatrywania stacji paliw powoda przez dostawcę paliw i zanieczyszczenia

benzyny i oleju w trakcie przemieszczania paliwa z cysterny do zbiorników

stacyjnych. Dowody te nie mogły bowiem podważyć ustalenia Prezesa Urzędu, że

powód wprowadził do obrotu paliwo niespełniające wymogów jakościowych

określonych przepisami prawa. Świadomość powoda, że kierowcy cystern

dostawcy paliw stosowali praktyki prowadzące do zanieczyszczenia dostarczanego

paliwa, w zestawieniu z kontynuowaniem współpracy z tym dostawcą, stanowiła

jaskrawy przykład naruszenia obowiązku staranności właściwej dla profesjonalisty

w obrocie gospodarczym, a konsekwencje z tego tytułu mogą dotykać wyłącznie

powoda.

Oddalając zarzut naruszenia art. 56 ust. 6 Prawa energetycznego, Sąd

Okręgowy wskazał, że przepis ten określa przesłanki miarkowania wysokości kary

pieniężnej. Z okoliczności stanu faktycznego wynikało, że na korzyść powoda

przemawiał jedynie fakt zgodności jego dotychczasowego zachowania z przepisami

prawa obowiązującymi w odniesieniu do prowadzonej przez niego działalności. Co

do pozostałych przesłanek miarkowania wysokości kary pieniężnej Sąd Okręgowy

podzielił stanowisko Prezesa Urzędu. Uznał stopień zawinienia za bardzo wysoki,

podobnie jak stopień szkodliwości czynu. Powód nie dołożył wymaganej od niego

należytej staranności w zakresie dbałości o jakość wprowadzanego do obrotu

paliwa. Uzyskanie przez powoda od dostawcy świadectwa jakości, w przypadku

gdy wiedział, że dostawca stosuje praktyki mogące mieć wpływ na obniżenie

jakości paliwa, nie mogło prowadzić do konkluzji, że powód dołożył należytej

staranności wymaganej od profesjonalisty. Zebrany w sprawie materiał dowodowy

nie dawał jednak podstaw, by przypisać powodowi winę umyślną. Nie wykazano, by

powód dążył do osiągnięcia jakichkolwiek nieuprawnionych korzyści.

Za nietrafne Sąd Okręgowy uznał zarzuty powoda dotyczące niezbadania

przez Prezesa Urzędu jego możliwości finansowych. Prezes Urzędu zgromadził w

toku postępowania dowody na okoliczność wysokości przychodu uzyskanego przez

powoda, której to wysokości powód nie kwestionował.

Mając powyższe na względzie Sad Okręgowy uznał, że wymierzona

powodowi kara w wysokości 2/3 ustawowej wysokości jest adekwatna do wagi

czynu oraz nie jest nadmiernie uciążliwa w stosunku do jego możliwości

finansowych.

Oddalając apelację powoda, Sąd Apelacyjny wskazał z kolei, odnosząc się

do zarzutu dotyczącego nieprzeprowadzenia wnioskowanych przez powoda

dowodów, że zarzut ten mógłby zostać uwzględniony, gdyby nieprzeprowadzenie

dowodów mogło mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia w kontekście jego

materialnoprawnej podstawy. Zakres niezbędnych ustaleń w danej sprawie

oceniany jest w aspekcie konkretnego przepisu prawa materialnego. Takim

przepisem jest art. 56 Prawa energetycznego, który wyznaczając przesłanki

nałożenia na przedsiębiorcę kary pieniężnej określa zakres koniecznych ustaleń

faktycznych i ma rozstrzygające znaczenie, czy konkretne okoliczności, jako

ewentualny przedmiot dowodu, mają wpływ na treść orzeczenia.

Sąd Apelacyjny podzielił stanowisko Sądu Okręgowego, że z uwagi na

obiektywną odpowiedzialność przedsiębiorcy energetycznego, wobec ustalenia

zakresu jego obowiązków na podstawie nie budzących wątpliwości dokumentów

oraz

niekwestionowanych

przez

powoda

wyników

badania

parametrów

wprowadzonego do obrotu paliwa, przeprowadzenie wnioskowanych dowodów

pozostawało bez wpływu dla prawidłowość rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Za

irrelewantne uznał okoliczności przebiegu zaopatrywania stacji paliw powoda, na

którą to okoliczność przesłuchani mieli zostać świadkowie. Bez wpływu na treść

rozstrzygnięcia pozostawało także ewentualne wyjaśnienie przyczyn wzrostu

zawartości siarki w paliwie sprzedawanym na stacji powoda. Bezprzedmiotowe było

przeprowadzenie dowodu z akt sprawy karnej, zawartych w nich opinii oraz zeznań.

Sąd Apelacyjny stwierdził, że odpowiedzialność administracyjna może być

oparta na zasadzie winy jedynie w przypadku wyraźnego wprowadzenia takiej

zasady odpowiedzialności przez ustawodawcę. Odpowiedzialność przewidziana w

art. 56 Prawa energetycznego na takiej zasadzie nie jest oparta, zatem

stwierdzenie zawinionego charakteru naruszenia nie jest konieczną przesłanką

nałożenia na przedsiębiorstwo energetyczne kary pieniężnej. Przeprowadzenie

dowodów wnioskowanych przez powoda nie prowadziłoby w żaden sposób do

podważania ustaleń Prezesa Urzędu, że powód wprowadził do obrotu paliwo nie

spełniające wymogów jakościowych określonych przepisami prawa.

Sąd Apelacyjny zważył ponadto, że wykazanie niestarannego działania

koncesjonowanego dostawcy paliw, który zaopatrywał powoda w wadliwe paliwo,

do czego miało prowadzić przeprowadzenie wnioskowanych dowodów w

kontekście konkretnej sytuacji, nie może wpływać na ocenę stopnia winy powoda,

skoro nie podjął on elementarnych aktów staranności celem zapewnienia właściwej

jakości oferowanego konsumentom paliwa. Powód miał obowiązek czuwać nad

tym, by warunków koncesji nie naruszać, a więc tak zorganizować działalność, aby

wykluczyć możliwość wprowadzenia do obrotu paliwa o jakości nie odpowiadającej

obowiązującym normom. Powód miał zaś świadomość, po dostarczeniu paliwa, a

przed jego badaniem, iż kierowy cystern dostawcy stosowali praktyki prowadzące

do jego zanieczyszczenia. Już te okoliczności wskazywały na niestaranność

dostawcy, na którą powód powinien odpowiednio zareagować. Sąd Apelacyjny

zwrócił także uwagę, że przekroczenia norm sięgały od 590% w przypadku

zawartości siarki w benzynie do 4490% w przypadku zawartości siarki w oleju

napędowym.

Sąd Apelacyjny podzielił argumentację Sądu Okręgowego prowadzącą do

wykazania, że stopień szkodliwości społecznej wprowadzenia do obrotu tak

wadliwego paliwa jest wysoki. Możliwości finansowe powoda wynikają ze

zgromadzonych w postępowaniu administracyjnym dokumentów podatkowych.

Kara

nakładana

na

przedsiębiorcę

ze

względu

na

swoje

prewencyjno-

wychowawcze funkcje nie może mieć charakteru symbolicznego. Jej celem jest

ochrona konsumentów przed wadliwymi towarami.

Sąd Apelacyjny nie podzielił również zarzutu naruszenia art. 56 ust. 6 Prawa

energetycznego. Sąd Okręgowy należycie uwzględnił dyrektywy wymiaru kary

wynikające z tego przepisu, jak stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia,

dotychczasowe zachowanie powoda, jego możliwości finansowe. Wymierzając karę

pieniężną, Prezes Urzędu w pierwszej kolejności ocenia możliwy jej maksymalny

wymiar (15% przychodu) a dopiero w dalszej kolejności, oceniając przesłanki

wskazane w art. 56 ust. 6 Prawa energetycznego, ostatecznie ustala jej wysokość,

adekwatną do okoliczności danej sprawy. Z uzasadnienia decyzji Prezesa Urzędu

wynika, że uwzględniono wykazanie przez powoda straty w 2008 r. oraz to, że jest

on małym przedsiębiorcą. Możliwości finansowe ukaranego stanowią jedną z

czterech przesłanek warunkujących wymiar kary. Rozmiar prowadzonej działalności

bądź wykazanie straty nie mogą automatycznie prowadzić do wymierzenia kary w

minimalnym,

symbolicznym

zakresie.

Jedyną

okolicznością

uzasadniającą

zmniejszenie kary był fakt dotychczasowego prowadzenia działalności przez

powoda w sposób zgodny z prawem. Determinantą przesądzającą o adekwatności

wymierzenia jej na poziomie ustalonym w decyzji był zaś bardzo wysoki stopień

szkodliwości czynu oraz stopień zawinienia (rażące niedbalstwo).

Powód zaskarżył wyrok Sądu Apelacyjnego skargą kasacyjną w całości.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego oraz

przepisów prawa procesowego. W ramach procesowej podstawy skargi kasacyjnej

powód powołał się na naruszenie art. 378 § 1 k.p.c. w związku z art. 328 § 2 k.p.c.,

art. 382 k.p.c., 386 § 4 k.p.c. w związku z art. 227 k.p.c. i art. 56 ust. 6 Prawa

energetycznego oraz szeregu przepisów kodeksu karnego i kodeksu postępowania

karnego, a także art. 233 § 1 k.p.c. W ramach materialnej podstawy skargi

kasacyjnej powód zarzucił naruszenie art. 56 ust. 6 Prawa energetycznego poprzez

błędną wykładnię polegającą na pominięciu treści przepisów prawa karnego

materialnego, poprzez przypisanie pojęciu „możliwości finansowych” węższego

znaczenia, niż wynikające z wykładni językowej, funkcjonalnej i celowościowej tego

pojęcia.

Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, powód powołał się

na występowanie w sprawie istotnych zagadnień prawnych w rozumieniu art. 3989 §

1 pkt 1 k.p.c., które ponadto budzą poważne wątpliwości i wymagają dokonania

przez Sąd Najwyższy wykładni przepisów prawa (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) oraz na

oczywistą zasadność skargi w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.

Jako pierwsze zagadnienie prawne wymagające rozstrzygnięcia przez Sąd

Najwyższy powód wskazał następujący problem prawny: czy w procesie

stosowania przepisów art. 56 ust. 1 pkt 12 i art. 56 ust. 6 Prawa energetycznego

mamy do czynienia z dwoma odrębnymi fazami postępowania dowodowego:

pierwszym nakierowanym na ustalenie odpowiedzialności za delikt i drugiego

prowadzącego do zbadania subiektywnych elementów będących podstawą

wymierzenia kary? Jeżeli postępowania te się krzyżują, to jak stosować obie te

normy, by zachować ich właściwe, przyznane im przez ustawodawcę funkcje? czy

do ustalenia stopnia winy i staranności przedsiębiorcy w procesie wymiaru kar na

podstawie art. 56 ust. 6 Prawa energetycznego wystarczające jest wyprowadzenie

ogólnie sformułowanej oceny staranności i stopnia winy wypływających z faktu

wprowadzenia do obrotu paliw niezgodnych z normami, czy też sąd winien

przeprowadzić

szczegółowe

dalsze

postepowanie

dowodowe

w

celu

wszechstronnego zebrania materiału dowodowego pozwalającego na precyzyjne

określenie formy, stopnia winy przedsiębiorcy i stopnia społecznej szkodliwości

społecznej czynu w świetle odpowiednio zastosowanych norm prawa karnego?

Uzasadniając potrzebę rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego powód

stwierdza, że w niniejszej sprawie Sądy obu instancji miały poważne problemy z

przeprowadzeniem postępowania dowodowego. Oba Sądy uznały, że niecelowe

jest dalsze prowadzenie postępowania dowodowego, wykraczającego poza

okoliczności istotne dla przesłanek zastosowania art. 56 ust. 1 pkt 12 Prawa

energetycznego,

w

szczególności

zaś

za

niecelowe

uznały

prowadzenie

postępowania zmierzającego do ujawniania subiektywnych elementów procesu

wymiaru kary. Zdaniem Sądów, wprowadzenie do obrotu paliw o parametrach

jakościowych odbiegających od ustalonych w tym zakresie norm wystarcza do

określenia poziomu społecznej szkodliwości czynu i winy przedsiębiorcy w stopniu

wystarczającym do wymierzenia kary. W ocenie skarżącego, normy wynikające z

art. 56 ust. 1 pkt 12 Prawa energetycznego oraz art. 56 ust. 6 Prawa

energetycznego nie konkurują ze sobą. Dlatego ustalenie naruszenia ustawy nie

wyklucza drobiazgowego postępowania sądowego zmierzającego do wykazania

wszystkich przesłanek wymiaru kary. Sądy obu instancji nie odniosły się do

odpowiednich przepisów prawa karnego. Według powoda, istnieje potrzeba

oddzielania

postępowania

dowodowego

służącego

wykazaniu

deliktu

i

postepowania dowodowego służącego wymierzeniu kary. Samo stwierdzenie

wprowadzenia do obrotu paliw niezgodnych z normami nie zwalnia sądu z

obowiązku wyjaśnienia wszystkich okoliczności wpływających na wymierzenie kary.

W przeciwnym razie proces sądowy był nierzetelny i nie został przeprowadzony z

zachowaniem poszanowania gwarancji procesowych w postępowaniu karnym.

Jako drugie zagadnienie prawne powód wskazał problem, czy w procesie

wymiaru kary na podstawie art. 56 ust. 6 prawa energetycznego sąd zobligowany

jest do odpowiedniego stosowania art. 33 § 3 k.k. i wytycznych zawartych w

uchwale połączonych Izb Karnej i Wojskowej Sądu Najwyższego z dnia 28 kwietnia

1978 r., VII KZP 15/76 (OSNKW z 1978 r., nr 4-5, poz. 41) odnoszących się do

zasad wymiary kary grzywny w prawie karnym? Czy w procesie wymiaru kary na

podstawie art. 56 ust. 6 Prawa energetycznego sąd bada dochody sprawcy, jego

warunki osobiste, rodzinne, stosunku majątkowe i możliwości zarobkowe w chwili

orzekania? Czy sąd z urzędu przeprowadza badanie przesłanek wymiaru kary na

podstawie odpowiedniego zastosowania art. 9 k.p.k. i art. 5 oraz art. 6 k.p.c.? Jaką

gradację przesłanek wymiaru kary stosuje sąd w przypadku, gdy postępowanie

dowodowe wykazuje, że rozmiar prowadzonej przez przedsiębiorcę działalności

jest niski, a działalność ta nie przynosi dochodów, a planowane kara jest z istoty jej

wysokości a priori nieściągalna?

W uzasadnieniu potrzeby rozstrzygnięcia powyższego problemu prawnego

powód podnosi, że przedsiębiorca w toku postepowania weryfikującego orzeczenie

Prezesa Urzędu korzysta z ochrony wynikającej z art. 42 konstytucji RP. Sąd

Najwyższy

winien

zatem

zdecydowanie

zakreślić

zakres

niezbędnego

postępowania dowodowego w procesie wymiaru kary na podstawie art. 56 ust. 6

Prawa energetycznego w powiązaniu z art. 33 § 3 k.k. oraz wytycznymi wymiaru

sprawiedliwości zawartymi w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 28 kwietnia 1978 r.

VII

KZP

15/76.

Sąd

Najwyższy

winien

także

wypowiedzieć

się

wobec

odpowiedniego zastosowania art. 5, 6 i 9 k.p.k. oraz co do ciężaru dowodu w

postępowaniu z odwołania od decyzji Prezesa Urzędu w zakresie wymiaru kary.

Wnosząc o przyjęcie skargi do rozpoznania z powodu jej oczywistej

zasadności, powód twierdzi z kolei, że jest ona oczywiście uzasadniona w zakresie

zarzutów zawartych w punktach 2 i 3 podstaw kasacyjnych. Zdaniem powoda, kary

pieniężne mają charakter sankcji karnych w rozumieniu przepisów EKPC, co

powoduje, że zasady sądowej weryfikacji orzeczenia Prezesa Urzędu winny

odpowiadać analogicznym wymogom obowiązującym sąd w sprawie karnej. Z

przepisu art. 56 ust. 6 Prawa energetycznego wynika expressis verbis obowiązek

poddania badaniu przez sąd elementów subiektywnych. Postępowanie dowodowe

zmierzające do orzeczenia kary prowadzone jest niezależnie od postępowania

dowodowego przedłożonego dla ustalenia odpowiedzialności obiektywnej, o której

mowa w art. 56 ust. 1 pkt 12 Prawa energetycznego. W tych okolicznościach sąd

dopuszcza każdy dowód zainicjowany przez przedsiębiorcę zmierzający do

wykazania jednej z form winy, okoliczności popełnienia deliktu, stopnia szkodliwości

społecznej czynu, możliwości finansowych przedsiębiorcy, niezależnie od tego, czy

sąd ustalił już fakt popełnienia deliktu. Nie można ograniczyć praw strony,

powołując się na obiektywny charakter odpowiedzialności za popełnienie deliktu,

jeżeli przepis ustawy udziela stronie uprawnienia do wykazywania okoliczności

subiektywnych wpływających na wysokość kary administracyjnej. Wykładnia

przepisu art. 56 ust. 6 Prawa energetycznego jako sankcji karnej musi uwzględniać

prawno-karne aspekty procesu wymiaru kary w warstwie materialnej, co oznacza

odpowiednie stosowanie przepisów prawa karnego materialnego, a to z kolei

wymaga

zebrania

wszelkich

okoliczności

umożliwiających

wszechstronne

rozważanie sprawy.

Prezes Urzędu wniósł o wydanie postanowienia o odmowie przyjęcia skargi

kasacyjnej powoda do rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa

procesowego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna powoda nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej

merytorycznego rozpoznania z następujących względów.

Na wstępie należy przypomnieć, że skarga kasacyjna jest szczególnym

środkiem zaskarżenia. Służy realizacji interesu publicznego w sprawowaniu

wymiaru sprawiedliwości, między innymi poprzez wspomaganie rozwoju prawa.

Funkcje postępowania kasacyjnego powodują, że wniosek o przyjęcie skargi do

rozpoznania oraz jego uzasadnienie powinny koncentrować się na wykazaniu, iż w

konkretnej sprawie zachodzą okoliczności przemawiające za interwencją Sądu

Najwyższego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 czerwca 2013 r., III

SK 55/12 i powołane tam orzeczenia). Dlatego rozpoznanie skargi kasacyjnej

następuje tylko z przyczyn kwalifikowanych, wymienionych w art. 398 9 § 1 pkt 1 – 4

k.p.c. i tylko w przypadku przekonania Sądu Najwyższego przez skarżącego za

pomocą

jurydycznej

argumentacji,

że

zachodzi

publicznoprawna

potrzeba

rozstrzygnięcia sformułowanego w skardze zagadnienia prawnego przy jej

merytorycznym rozpoznawaniu.

Każda z wymienionych w art. 3989 § 1 k.p.c. przesłanek przyjęcia skargi

kasacyjnej do rozpoznania charakteryzuje się swoistymi wymogami i wymaga

uzasadnienia dostosowanego do przesłanek sformułowanych w poszczególnych

punktach art. 3989 § 1 k.p.c. Dlatego wniosek powoda o przyjęcie do rozpoznania

jego skargi z uwagi na potrzebę rozstrzygnięcia istotnych zagadnień prawnych,

które wymagają wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości, należy uznać

za wadliwie skonstruowany. Inny jest bowiem cel i podstawy przyjęcia skargi

kasacyjnej do rozpoznania ze względu na potrzebę rozstrzygnięcia zagadnienia

prawnego, a inny ze względu na potrzebę wykładni przepisów budzących poważne

wątpliwości interpretacyjne. Przyjmując, że generalnie jako zagadnienie prawne

należy traktować problem nowy, który nie został do tej pory bezpośrednio

rozwiązany w orzecznictwie Sądu Najwyższego i dla rozwikłania którego

dotychczasowe orzecznictwo jest niewystarczające, nie można skutecznie wnosić o

przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania z uwagi na konieczność wyjaśnienia

tego problemu i jednocześnie podnosić, że problem ten wynika na tle przepisów

budzących poważne wątpliwości interpretacyjne.

Niezależnie od powyższego, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu

Najwyższego, w przypadku wskazania jako podstawy wniosku o przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., skarżący ma obowiązek nie

tylko sformułować samo zagadnienie, ale także – w uzasadnieniu wniosku –

przedstawić odpowiednią jurydyczną argumentację wskazującą na dopuszczalność

i celowość rozwiązania problemu prawnego w sposób preferowany przez

skarżącego, a odmienny od sposobu rozstrzygnięcia tego problemu przy

wykorzystaniu zapatrywań wyrażonych przez Sąd drugiej instancji. Wywód ten

powinien być zbliżony do tego, jaki jest przyjęty przy przedstawianiu zagadnienia

prawnego przez sąd odwoławczy na podstawie art. 390 k.p.c. Samo zaś

zagadnienie prawne, w formie pytania sformułowanego w taki sposób, by możliwe

było rozstrzygnięcie stawianych przez skarżącego wątpliwości, musi w swej treści

zawierać odwołanie do przepisu lub przepisów prawa, na tle których takie

zagadnienie powstaje.

Odnosząc powyższe wymogi do skargi kasacyjnej powoda, należy

stwierdzić, że niektóre z przedstawionych we wniosku o jej przyjęcie do

rozpoznania problemów prawnych nie zawierają w swej treści przepisów prawa,

bądź też sformułowane zostały w formie pytań otwartych. Zasadniczym

mankamentem skargi powoda jest jednak brak jurydycznego uzasadnienia dla

sformułowanych problemów prawnych. Towarzyszące im uzasadnienie nie spełnia

choćby minimalnie wymogów sprecyzowanych w utrwalonym orzecznictwie Sądu

Najwyższego. Zawiera lakoniczne zarzuty pod adresem stanowiska Sądu

Apelacyjnego oraz Sądu Okręgowego wyrażonego w niniejszej sprawie oraz pogląd

powoda co do konieczności zajęcia stanowiska przez Sąd Najwyższy w

podniesionych przez niego kwestiach. Uzasadnieniu nie towarzyszy przedstawienie

jakiejkolwiek argumentacji prawnej wykazującej możliwość i celowość (z uwagi na

publicznoprawny

charakter

postępowania

rozstrzygnięcia,

wyartykułowanych

przez

kasacyjnego)

powoda

kwestii

określonego

prawnych.

Brak

jakichkolwiek odniesień do dotychczasowego orzecznictwa Sądu Najwyższego w

zakresie kar pieniężnych nakładanych przez organy regulacji, w tym kar

pieniężnych z tytułu deliktów administracyjnych takich, jak ten, którego powód

dopuścił się w niniejszej sprawie (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 września

2011 r., III SK 10/11). Uzasadnienie nie zawiera także żadnych odwołań do

dorobku piśmiennictwa krajowego, które akurat tej problematyce poświęciło sporo

uwagi,

zarówno

w

kontekście

krajowym,

jak

i

europejskim

(unijnym

i

konwencyjnym).

Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powód nie

uwzględnia,

że

w

orzecznictwie

ETPC czyni

się

rozróżnienie

pomiędzy

odpowiedzialnością represyjną o charakterze stricte karnym a odpowiedzialnością

represyjną o charakterze zbliżonym do odpowiedzialności karnej. Administracyjne

kary pieniężne o wysokim poziomie dolegliwości zaliczane są do tej drugiej

kategorii. W jej przypadku nie ma potrzeby wprowadzania takich samych

przesłanek i zasad odpowiedzialności, jak w przypadku odpowiedzialności stricte

karnej.

W

orzecznictwie

Sądu

Najwyższego

odwołania

do

standardu

konwencyjnego służyły uwypukleniu i uzasadnieniu potrzeby weryfikacji przez sądy

orzekające w sprawach z odwołania od decyzji organów ochrony konkurencji i

regulacji uchybień proceduralnych (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 21

września 2010 r., III SK 8/10; z dnia 2 lutego 2011 r., III SK 18/10; z dnia 7 lipca

2011 r., III SK 52/10; z dnia 3 października 2013 r., III SK 67/12). Za chybioną

należy w konsekwencji uznać podjętą przez powoda próbę wprowadzenia do spraw

z odwołania od decyzji Prezesa Urzędu nakładających kary pieniężne obowiązku

stosowania przez sądy przepisów kodeksu karnego lub kodeksu postępowania

karnego. Oczywiste dla Sądu Najwyższego jest, że proces ustalania przesłanek

odpowiedzialności z tytułu deliktu administracyjnego opisanego w art. 56 ust. 1 pkt

12 Prawa energetycznego wymaga odrębnych ustaleń i wnioskowań względem

procesu stosowania art. 56 ust. 6 Prawa energetycznego, zarówno na etapie

postępowania przed Prezesem Urzędu, jak i postępowania odwoławczego.

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej powoda ujawnia problem prawny

dotyczący okoliczności, jakie należy brać pod uwagę przy wymierzaniu kary w

szczególności w przypadku jej nałożenia na przedsiębiorcę będącego osobą

fizyczną. Sąd Najwyższy, potwierdzając i akceptując obiektywny charakter

odpowiedzialności administracyjnej, o ile ustawodawca nie zdecydował się na jego

subiektywizację, zwraca w swoim orzecznictwie uwagę, że niewłaściwe jest

ograniczenie weryfikacji wysokości kary pieniężnej nałożonej na przedsiębiorcę, a

zwłaszcza takiego jak powód, tylko do sprawdzenia, czy mieści się ona w

ustawowych granicach jej wymiaru (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21

kwietnia 2011 r., III SK 45/10). Skutkuje to potrzebą uwzględnienia sytuacji

finansowej

przedsiębiorcy

będącego

osobą

fizyczną

na

etapie

oceny

proporcjonalności wymierzonej kary, z uwzględnieniem jej funkcji oraz pozostałych

przesłanek wyartykułowanych w art. 56 ust. 6 Prawa energetycznego. Jednakże z

uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego jednoznacznie wynika, że zarówno

Prezes Urzędu, jak i Sąd Okręgowy uwzględniły przy ocenie proporcjonalności

wymiaru kary możliwości finansowe powoda, skalę prowadzonej działalności oraz

wynik finansowy z prowadzonej działalności. Nie można w konsekwencji skutecznie

zarzucać Sądowi drugiej instancji, że w sprawie nie dokonano stosownych ustaleń

oraz oceny prawnej wysokości nałożonej kary pieniężnej z uwzględnieniem

różnorodnych okoliczności wpływających na jej ostateczny wymiar.

W ocenie Sądu Najwyższego, brak również podstaw do uznania skargi

kasacyjnej powoda za oczywiście zasadną. Powód nie powołał żadnych przepisów

prawa, które zostały w ewidentny sposób naruszone przez Sąd drugiej instancji, i

których naruszenie prowadziłoby do uwzględnienia skargi kasacyjnej oraz wydania

co najmniej orzeczenia kasatoryjnego. Z kolei przepisy Prawa energetycznego,

które powód powołał w uzasadnieniu oczywistej zasadności skargi kasacyjnej

stanowiły jednocześnie podstawę dla sformułowania przez niego zagadnień

prawnych. Tymczasem nie można mówić o widocznym na pierwszy rzut oka

naruszeniu przepisów prawa, na tle których równocześnie próbuje się formułować

się nowy i oryginalny problem prawny, który do tej pory nie został rozstrzygnięty

przez Sąd Najwyższy.

Mając powyższe na względzie oraz opierając się na treści art. 398 9 § 2

k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji postanowienia. W odniesieniu do

kosztów postępowania kasacyjnego Sąd Najwyższy orzekł na podstawie art. 99

k.p.c. w związku z art. 98 § 3 k.p.c. oraz § 12 ust. 4 pkt 2 w związku z § 14 ust. 3

pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w

sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb

Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego

ustanowionego z urzędu.