III SK 22/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III SK 22/12

POSTANOWIENIE

Dnia 26 listopada 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Maciej Pacuda

w sprawie z powództwa Telekomunikacji Polskiej Spółki Akcyjnej w W.

przeciwko Prezesowi Urzędu Komunikacji Elektronicznej

o nałożenie kary pieniężnej,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych w dniu 26 listopada 2012 r.,

na skutek skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 17 stycznia 2012 r.,

odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

UZASADNIENIE

Sąd Apelacyjny, orzekając po uchyleniu wcześniejszego wyroku tegoż Sądu

przez Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia 7 lipca 2011 r., III SK 52/10, wyrokiem z dnia

17 stycznia 2012 r., zmienił wyrok Sądu Okręgowego z dnia 8 czerwca 2009 r. w

ten sposób, że uchylił decyzję Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej (Prezes

Urzędu) z dnia 17 sierpnia 2007 r. i zasądził od Prezesa Urzędu kwotę 820 zł

tytułem zwrotu kosztów procesowych oraz kwotę 740 zł tytułem zwrotu kosztów

postępowania kasacyjnego i postępowania apelacyjnego.

Sąd Apelacyjny uznał za zasadny zarzut naruszenia art. 201 ust. 1 i 3 oraz

209 ust. 1 pkt 6 Prawa telekomunikacyjnego, wskazując, że postępowanie

zakończone wydaniem decyzji Prezesa Urzędu z dnia 17 sierpnia 2007 r. wszczęto

w dniu 27 lutego 2007 r. Przedmiotem tej decyzji było nałożenie kary pieniężnej za

niewykonanie decyzji RUO I. Z protokołu kontroli wykonywania przez powoda

decyzji RUO I (karta 147 akt adm.) wynika, że kontrola dotyczyła wykonywania

przez powoda oferty określającej ramowe warunki umów o dostępie do lokalnej

pętli abonenckiej i związanych z nim udogodnień w zakresie dostępu pełnego i

współdzielonego. W toku kontroli ustalono, że do dnia jej zakończenia powód nie

zawarł z żadnym z operatorów stosownej umowy oraz że żaden z operatorów nie

złożył wniosku o realizację wywiadu technicznego. Postępowanie w sprawie

nałożenia kary wszczęto bezpośrednio po zakończeniu kontroli przeprowadzonej w

dniach od 22 stycznia do 22 lutego 2007 r. Protokół z kontroli sporządzono dopiero

w dniu 22 marca 2007 r. (k. 148 akt adm.). Z akt postępowania administracyjnego

nie wynika, żeby sporządzone zostały zalecenia pokontrolne. Ponadto, w toku

postępowania za niewykonanie decyzji RUO I wydano decyzję RUO II. Zaskarżoną

decyzją z dnia 17 sierpnia 2007 r. nałożono zaś na powoda karę pieniężną za

niewykonanie decyzji RUO I i RUO II. Sąd Apelacyjny uznał, że Prezes Urzędu

przed

nałożeniem

kary

pieniężnej

powiadomił

powoda

o

stwierdzonych

naruszeniach i zapewnił mu możliwość wypowiedzenia się, ale nie wyznaczył

terminu na usunięcie naruszeń, co stanowiło naruszenie art. 201 Prawa

telekomunikacyjnego w związku z art. 10 ust. 2 dyrektywy 2002/20 w pierwotnym

brzmieniu.

Prezes Urzędu zaskarżył wyrok Sądu Apelacyjnego skargą kasacyjną w

całości i wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy

temu sądowi do ponownego rozpoznania wraz z rozstrzygnięciem o kosztach

zastępstwa procesowego. Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

Prezes Urzędu powołał się na przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1, 2 i 4 k.p.c.

Jako istotne zagadnienie prawne Prezes Urzędu wskazał problem, czy i w

jakim zakresie sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego

rozpoznania jest na mocy art. 39820 k.p.c. związany wykładnią prawa unijnego

dokonaną w tej sprawie przez Sąd Najwyższy.

Powołując się na przesłankę z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. Prezes Urzędu

wskazał

na

potrzebę

wyjaśnienia

wykładni

art.

i

Prawa

telekomunikacyjnego w zakresie dotyczącym problemu, czy w sytuacji gdy zostało

przeprowadzone przez Prezesa Urzędu postępowanie kontrolne, o którym mowa w

art.

Prawa

telekomunikacyjnego,

niedozwolone

jest

nałożenie

na

przedsiębiorcę telekomunikacyjnego kary pieniężnej bez uprzedniego wezwania go

do usunięcia naruszenia, które zostało stwierdzone po zakończeniu tej kontroli.

Powołując się na przesłankę z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Prezes Urzędu

podniósł z kolei, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, ponieważ Sąd

Apelacyjny uchylił się od rozpatrzenia zarzutów jego apelacji, mimo że Prezes

Urzędu nie cofnął apelacji. Ponadto Prezes Urzędu upatruje oczywistej zasadności

skargi kasacyjnej w zastosowaniu art. 201 ust. 1 i 3 Prawa telekomunikacyjnego,

pomimo tego, że naruszenie, za które na powoda została nałożona kara pieniężna,

nie zostało stwierdzone w wyniku kontroli przeprowadzonej na podstawie art. 199

Prawa telekomunikacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

Skarga kasacyjna Prezesa Urzędu nie kwalifikowała się do przyjęcia celem

jej merytorycznego rozpoznania.

W świetle utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego dotyczącego tej

przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, o której mowa w art. 398 9 §

1 pkt 1 k.p.c., twierdzenie o występowaniu istotnego zagadnienia prawnego jest

uzasadnione tylko wtedy, kiedy przedstawiony problem prawny nie został jeszcze

rozstrzygnięty przez Sąd Najwyższy lub kiedy istnieją rozbieżne poglądy w tym

zakresie,

wynikające

z

odmiennej

wykładni

przepisów

konstruujących

to

zagadnienie (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 sierpnia 2012 r.,

III SK 6/12 i powołane tam orzecznictwo). Tymczasem sformułowane we wniosku o

przyjęcie do rozpoznania skargi kasacyjnej Prezesa Urzędu zagadnienie prawne

zostało już rozstrzygnięte zarówno w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości

(wyroki TS z 16 stycznia 1974 r. w sprawie 166/73 Rheinmühlen Düsseldorf p.

Einfuhr- und Vorratsstelle für Getreide und Futtermittel, Rec. 1974, s. 33; z 12

lutego 1974 r. w sprawie 146/73 Rheinmühlen Düsseldorf p. Einfuhr- und

Vorratsstelle für Getreide und Futtermittel, Rec. 1974, s. 139, a ostatnio z 9 marca

2010 r. w sprawie C-378/08 ERG i in., Zb. Orz. 2010, s. I-1919, pkt 26) jak i Sądu

Najwyższego (postanowienie z dnia 28 kwietnia 2010 r., III CZP 3/10). Zagadnienie

prawne sformułowane przez Prezesa Urzędu nie jest zatem zagadnieniem nowym,

nie rozstrzygniętym w dotychczasowej judykaturze Sądu Najwyższego. Skarga

kasacyjna Prezesa Urzędu nie zawiera również argumentacji, według której

stanowisko Sądu Najwyższego w przedmiocie związania sądu drugiej instancji

wykładnią prawa unijnego dokonaną przez Sąd Najwyższy w postępowaniu

kasacyjnym byłoby wadliwe i wymagało zmiany celem zapewnienia zgodności z

prawem unijnym. Rozstrzygnięcie przedmiotowego zagadnienia jest także zbędne

do oceny zasadności skargi kasacyjnej Prezesa Urzędu. Z powołanych powyżej

orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości wynika w sposób niebudzący najmniejszych

wątpliwości prawnych, że ze względu na wymogi wynikające z zasady skuteczności

prawa unijnego krajowa zasada związania sądu niższej instancji zapatrywaniami

prawnymi sądu wyższej instancji może być zawsze przełamana przez sąd niższej

instancji. Jeżeli sąd ten nie podziela wykładni prawa unijnego dokonanej przez sąd

wyższej instancji powinien wystąpić z pytaniem prejudycjalnym do Trybunału

Sprawiedliwości, celem rozstrzygnięcia wątpliwości interpretacyjnych w tym

zakresie. Samo jednak obowiązywanie zasady związania sądu niższej instancji

wykładnią prawa dokonaną przez sąd wyższej instancji, w tym wykładnią prawa

unijnego, nie pozostaje w sprzeczności z dotychczasowym standardem unijnym w

tym zakresie.

Nie

zachodzi

również

potrzeba

wykładni

art.

i

Prawa

telekomunikacyjnego w zakresie wskazanym przez Prezesa Urzędu. Kwestię, czy

w przypadku przeprowadzenia postępowania kontrolnego z art. 199 Prawa

telekomunikacyjnego,

dozwolone

jest

nałożenie

na

przedsiębiorcę

telekomunikacyjnego kary pieniężnej bez uprzedniego wezwania go do usunięcia

naruszenia, które zostało stwierdzone po zakończeniu tej kontroli, można

rozstrzygnąć w oparciu o zapatrywania wyrażone przez Sąd Najwyższy w

wyrokach: z dnia 14 lutego 2012 r., III SK 24/11 oraz dnia 9 maja 2012 r., III SK

35/11. Ponadto, rzeczywistym problem w okolicznościach niniejszej sprawy nie jest

podnoszone przez Prezesa Urzędu powyższe zagadnienie, ale kwestia czy w

wyniku postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej na przedsiębiorcę

telekomunikacyjnego dopuszczalne jest wymierzenie takiej kary za naruszenia,

które miały miejsce dopiero po wszczęciu postępowania w sprawie ukarania

przedsiębiorcy. W państwie prawa negatywna odpowiedź na to pytanie jest

oczywista nawet bez sięgania do standardów wynikających z prawa Unii

Europejskiej lub Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności.

Należy także zważyć, że problem, na który powołuje się Prezes Urzędu,

oderwany jest w ogóle od treści art. 209 i 210 Prawa telekomunikacyjnego i nie

dotyczy ich wykładni, ale ukształtowanej w praktyce działania Prezesa Urzędu

pragmatyki stosowania tych przepisów (por. postanowienie Sądu Najwyższego z

dnia 11 kwietnia 2012 r., III SK 40/11). Nie mieści się zatem w zakresie tej

podstawy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, o której mowa w art. 398 9 § 1

pkt 2 k.p.c. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 września 2012 r.,

III SK 8/12 i powołane tam orzecznictwo). Jak już wielokrotnie stwierdzano w

orzecznictwie Sądu Najwyższego, przepis art. 209 Prawa telekomunikacyjnego

typizuje zachowania podlegające sankcji w postaci kary pieniężnej. Z kolei art. 210

Prawa telekomunikacyjnego dotyczy wymiaru kary pieniężnej. W skardze

kasacyjnej Prezesa Urzędu brak wywodu, z którego wynikałoby, że postawiony

przez niego problem wykładni tego przepisu pozostaje w jakimkolwiek związku z

treścią, celem lub miejscem w systematyce ustawy art. 209 i 210 Prawa

telekomunikacyjnego.

Brak również podstaw do uznania skargi kasacyjnej Prezesa Urzędu za

oczywiście zasadną. Z utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego wynika, że

powołanie się na przesłankę przedsądu wymienioną w art. 398 9 § 1 pkt 4 k.p.c.

wymaga od skarżącego sformułowania w uzasadnieniu wniosku odpowiednich

wywodów

potwierdzających

tę

okoliczność,

gdyż

skarga

jest

oczywiście

uzasadniona wówczas, jeżeli zaskarżone tą skargą orzeczenie zapadło wskutek

oczywistego naruszenia prawa, zaś oczywiste naruszenie prawa powinno być

rozumiane jako widoczna, bez potrzeby dokonywania pogłębionej analizy

jurydycznej, sprzeczność wykładni lub stosowania prawa z jego brzmieniem albo

powszechnie

przyjętymi

regułami

interpretacji

(por.

postanowienia

Sądu

Najwyższego: z dnia 14 lutego 2012 r., III SK 34/11 i z dnia 4 kwietnia 2012 r.,

III SK 39/11 oraz powołane tam orzecznictwo). Oczywista zasadność skargi

kasacyjnej

ma

miejsce

tylko

wówczas,

gdy

naruszenie

przepisu

prawa

materialnego lub procesowego jest z góry widoczne dla każdego prawnika, bez

potrzeby głębszej analizy prawniczej, gdy jest zupełnie pewne i nie może ulegać

żadnej wątpliwości, gdy podniesione zarzuty naruszenia wskazanych przepisów są

zasadne prima facie, bez dokonywania głębszej analizy tekstu tych przepisów i bez

doszukiwania się ich znaczenia, bądź gdy orzeczenie jest niewątpliwie sprzeczne z

zasadniczymi i niepodlegającymi różnej wykładni przepisami prawa

(por.

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 kwietnia 2012 r., III SK 39/11 i powołane

tam orzecznictwo). Powołanie się przez autora skargi kasacyjnej na oczywistą

zasadność tej skargi zobowiązuje go do przedstawienia wywodu prawnego

zmierzającego do wykazania takiej kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów

prawa materialnego lub procesowego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z

dnia 4 kwietnia 2012 r., III SK 39/11 i powołane tam orzecznictwo).

W pierwszej kolejności należy zauważyć, że uzasadnienie wniosku Prezesa

Urzędu o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania sprowadza się do wyjaśnienia

Sądowi Najwyższemu, co w jego orzecznictwie rozumiane jest pod pojęciem

„oczywistej zasadności skargi”, a następnie do wyrażenia przekonania Prezesa

Urzędu, że powołane przez niego przepisy zostały w niniejszej sprawie naruszone

przez Sąd Apelacyjny w taki sposób, że przesłanka przedsądu z art. 398 9 § 1 pkt 4

k.p.c. jest spełniona. Brak natomiast, kluczowego dla uznania za spełnione

wymogów wynikających z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., wywodu wykazującego, na

czym polega „oczywista zasadność” skargi oraz towarzyszącej mu argumentacji

wykazującej,

że

rzeczywiście

skarga

jest

oczywiście

uzasadniona

(por.

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 maja 2012 r., III SK 46/11).

Niezależnie od powyższego Sąd Najwyższy stwierdza, że oczywistej

zasadności swojej skargi Prezes Urzędu upatruje w pierwszym rzędzie w

zastosowaniu przez Sąd Apelacyjny art. 201 ust. 1 i 3 Prawa telekomunikacyjnego,

pomimo tego, że naruszenie, za które na powoda została nałożona kara pieniężna,

nie zostało stwierdzone w wyniku kontroli przeprowadzonej na podstawie art. 199

Prawa telekomunikacyjnego. Na uzasadnienie tego zarzutu Prezes Urzędu cytuje

dwa fragmenty uzasadnienia zaskarżonego wyroku: 1) „w toku kontroli ustalono, że

do dnia jej zakończenia powód nie zawarł z żadnym z operatorów stosownej

umowy oraz ze żaden z operatorów nie złożył wniosku o realizację wywiadu

technicznego”; 2) „zaskarżoną decyzję [....] Prezes Urzędu nałożył karę pieniężną

za niewykonywanie decyzji RUO I i RUO II, poprzez zawarcie z operatorami umów

na warunkach gorszych niż określone w decyzjach RUO I i RUO II”. Z zestawienia

tych dwóch fragmentów uzasadnienia, wyrwanych z kontekstu niniejszej sprawy,

ustalonych okoliczności oraz wadliwości działania Prezesa Urzędu wytkniętych w

uzasadnieniu wyroku Sądu Najwyższego z dnia 7 lipca 2011 r., III SK 52/10, Prezes

Urzędu wywodzi, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona – co oznacza,

że w przypadku jej przyjęcia przez Sąd Najwyższy zostanie uwzględniona –

ponieważ wbrew oczywistym i nie budzącym wątpliwości hipotezom norm

zawartych w art. 201 ust. 1 i 3 Prawa telekomunikacyjnego, Sąd Apelacyjny

zastosował te przepisy do uchylenia decyzji Prezesa Urzędu, mimo tego, że odnosi

się ona do naruszeń, które nie zostały stwierdzone w wyniku kontroli

przeprowadzonej na podstawie art. 199 Prawa telekomunikacyjnego. Prezes

Urzędu zdaje się nawiązywać w ten sposób do stanowiska przyjętego przez Sąd

Najwyższy w wyrokach: z dnia 14 lutego 2012 r., III SK 24/11 oraz dnia 9 maja

2012 r., III SK 35/11, zgodnie z którym postępowanie w sprawie nałożenia kary

pieniężnej

może

mieć

autonomiczny

charakter

względem

postępowania

kontrolnego. Jednakże stanowisko to, jak wynika wprost z uzasadnień obu

orzeczeń, dotyczy sytuacji, w których kara pieniężna nakładana jest na

przedsiębiorcę telekomunikacyjnego bez wyczerpania trybu działania, o którym

mowa w art. 201 ust. 3 Prawa telekomunikacyjnego za naruszenie takich

obowiązków, które nie są objęte zawartym w art. 10 ust. 3 dyrektywy 2002/20 w

pierwotnym brzmieniu odesłaniem do załącznika do tej dyrektywy. Lakoniczna

argumentacja Prezesa Urzędu ignorująca wymogi stawiane w orzecznictwie Sądu

Najwyższego tej przesłance tzw. przedsądu, o której mowa w art. 398 9 § 1 pkt 4

k.p.c., nie przedstawia jakiegokolwiek wywodu wskazującego jednoznacznie, że

uchyloną decyzją Prezes Urzędu ukarał powoda za naruszenie obowiązków

niewymienionych w przedmiotowym załączniku. Nie może być także mowy o

wykazaniu przez Prezesa Urzędu kwalifikowanej postaci naruszenia prawa

polegającej na jego oczywistości widocznej prima facie, przy wykorzystaniu

podstawowej wiedzy prawniczej (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9

czerwca 2008 r., II UK 38/08, LEX nr 494134; z dnia 9 maja 2008 r., II PK 11/08,

LEX nr 490364).

Ponadto, zgodnie z art. 39820 k.p.c. nie można oprzeć skargi kasacyjnej od

orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach

sprzecznych z wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Sąd Najwyższy.

Skarga kasacyjna Prezesa Urzędu w zakresie, w jakim zarzuca Sądowi

Apelacyjnemu naruszenie art. 201 Prawa telekomunikacyjnego, zmierza zaś

do zakwestionowania wykładni tych przepisów dokonanej w wyroku z dnia 7 lipca

2011 r., III SK 52/10.

Nie zachodzi także oczywista zasadność skargi kasacyjnej w zakresie, w

jakim Prezes Urzędu upatruje jej w uchyleniu się przez Sąd Apelacyjny w

Warszawie od rozpatrzenia zarzutów apelacji Prezesa Urzędu. W tym zakresie w

uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania brak

jakiejkolwiek argumentacji, z której wynikałoby, że uwzględnienie zarzutów

apelacyjnych Prezesa Urzędu wpłynęłoby na treść rozstrzygnięcia sprawy przez

Sąd Apelacyjny. Brak również argumentacji, która wskazywałaby, że w wyniku

podnoszonego przez Prezesa Urzędu naruszenia przepisów procesowych jego

skarga kasacyjna jest na pierwszy rzut oka zasadna, to znaczy że powinna zostać

przez Sąd Najwyższy uwzględniona w przypadku jej merytorycznego rozpoznania.

Prezes Urzędu ograniczył się do powołania przepisów art. 378 § 1 k.p.c. w związku

z art. 367 § 2 k.p.c. oraz art. 4 dyrektywy 2002/21 i sformułowania tezy o

oczywistym ich naruszeniu. Nie zawarł natomiast argumentacji wykazującej, że

naruszenie tych przepisów jest rzeczywiście ewidentne, skoro rozpoznanie

zarzutów apelacji Prezesa Urzędu sformułowanych w odniesieniu do wyroku Sądu

Okręgowego stało się zbędne z uwagi na uwzględnienie dalej idącej apelacji

powoda, skutkiem czego należało uchylić wyrok Sądu pierwszej instancji oraz samą

decyzję Prezesa Urzędu.

Stwierdzając, że nie zachodzą przyczyny przyjęcia skargi, określone w

art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy postanowił zgodnie z art. 3989 § 2 k.p.c.