III SK 19/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III SK 19/10

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 4 listopada 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Kazimierz Jaśkowski (przewodniczący)

SSN Halina Kiryło

SSN Andrzej Wróbel (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa PGE Zespołu Elektrowni […]

przeciwko Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki

o wydanie świadectwa pochodzenia z kogeneracji,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 4 listopada 2010 r.,

skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie

z dnia 21 października 2009 r.,

1. oddala skargę kasacyjną,

2. zasądza

Energetyki

na

siedemdziesiąt)

kasacyjnego.

od

pozwanego

rzecz

zł

Prezesa

powoda

tytułem

zwrotu

Urzędu

Regulacji

(dwieście

kwotę

kosztów

postępowania

UZASADNIENIE

Prezes Urzędu Regulacji Energetyki (Prezes Urzędu) decyzją z dnia 9

kwietnia 2008 r. umorzył przedsiębiorstwu Zespół Elektrowni […](powódka)

świadectwo pochodzenia z kogeneracji i numerze K0000165/TPU/01/01272/2008,

bez zaliczenia energii elektrycznej dla której przedmiotowe świadectwo zostało

wydane na poczet wypełnienia obowiązku, o którym mowa w art. 9a ust. 8 pkt 1

Prawa energetycznego, ponieważ energia elektryczna została wytworzona w

jednostce kogeneracji w okresie, w którym koszty wytworzenia tej energii

wynikające z nakładów, o których mowa w art. 45 ust. 1a Prawa energetycznego,

były uwzględniane w kosztach działalności przedsiębiorstw energetycznych

zajmujących się przesyłaniem lub dystrybucją energii elektrycznej.

Powódka zaskarżyła powyższa decyzję odwołaniem, zarzucając naruszenie

art. 9e ust. 14 w zw. z art. 9l ust. 8d oraz art. 9a ust. 8e Prawa energetycznego i art.

2 pkt 7 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o zasadach pokrywania kosztów

powstałych u wytwórców w związku z przedterminowych rozwiązaniem umów

długoterminowych sprzedaży mocy i energii elektrycznej (Dz. U. Nr 130, poz. 905,

dalej jako ustawa z 29 czerwca 2007 r.).

Sąd Okręgowy w Warszawie wyrokiem z dnia 30 grudnia 2008 r., uchylił

decyzję Prezesa Urzędu. Sąd Okręgowy ustalił, że powódka złożyła za

pośrednictwem operatora systemu elektroenergetycznego wniosek o wydanie

świadectwa pochodzenia potwierdzającego wytworzenie energii elektrycznej w

wysokosprawnej kogeneracji wymienionej w art. 9l ust. 1 pkt 2 Prawa

energetycznego. We wniosku podano, że koszty wytworzenia energii elektrycznej w

tej jednostce kogenerqacji są objęte dyspozycją art. 45 ust. 1a Prawa

energetycznego,

ale

tylko

w

odniesieniu

do

czterech

z

ośmiu

bloków

energetycznych. Według Sądu Okręgowego decyzja o umorzeniu świadectw

pochodzenia energii wytworzonej w skojarzeniu w blokach energetycznych, które

nie są objęte dyspozycją art. 45 ust. 1a Prawa energetycznego, nie była zasadna.

Wniosek powódki dotyczył energii wytworzonej w okresie od 1 do 31 stycznia 2008

r., który to okres przypadał po wejściu w życie art. 9a ust. 8e Prawa

energetycznego, dodanego do art. 9a na mocy przepisów ustawy z 29 czerwca

2007 r. Wniosek ten dotyczył energii wytworzonej w blokach energetycznych, które

nie były objęte umowami długoterminowymi, zatem koszty energii wytworzonej w

tych blokach nie uwzględniały kosztów wynikających z nakładów inwestycyjnych

ponoszonych w latach 1993-1998. Sąd Okręgowy zaaprobował stanowisko

Prezesa Urzędu, zgodnie z którym przepisy Prawa energetycznego stanowią o

jednostkach kogeneracji, a nie blokach energetycznych, jednakże należy odróżnić

źródło pochodzenia energii nawet, jeżeli jej wytwarzania odbywa się w ramach

jednej jednostki kogeneracji. Taką wykładnię przepisów prawa energetycznego

potwierdza

zachowanie

administracyjnego

czynił

Prezesa

Urzędu,

który

w

ustalenia

co

ilości

energii

do

toku

postępowania

wytworzonej

w

poszczególnych blokach energetycznych powódki.

Prezes Urzędu zaskarżył wyrok Sądu Okręgowego apelacją zarzucając

naruszenie art. 9a ust. 8d i art. 45 ust. 1a Prawa energetycznego oraz art. 233 § 1

k.p.c.

Sąd Apelacyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 października 2009 r.,

soddalił apelację Prezesa Urzędu. Zdaniem Sądu Apelacyjnego przepis art. 9a ust.

8d

Prawa

energetycznego

uniemożliwia

skuteczne

uzyskanie

przez

przedsiębiorstwo energetyczne związane umowami długoterminowymi, świadectwa

pochodzenia energii z kogeneracji. Natomiast art. 9a ust. 8e Prawa energetycznego

wyłącza, w stosunku do przedsiębiorstw energetycznych wymienionych w art. 2 pkt

7 ustawy z 29 czerwca 2007 r., zastosowanie art. 9a ust. 8d Prawa

energetycznego. Powoduje to, że zarzut naruszenia art. 9a ust. 8 d Prawa

energetycznego jest nietrafny. Sąd Apelacyjny nie uwzględnił również zarzutu

naruszenia art. 45 ust. 1a Prawa energetycznego, ponieważ powódka jest stroną

umowy długoterminowej jedynie w odniesieniu do czterech z ośmiu bloków

energetycznych. Zdaniem Sądu Apelacyjnego terminy „jednostka kogeneracji” oraz

„przedsięwzięcia inwestycyjne” nie są tożsame, przedsięwzięcie inwestycyjne może

lecz nie musi obejmować i dotyczyć całej jednostki kogeneracji, zaś brak podstaw

do przyjęcia, że z systemu preferowania produkcji energii w kogeneracji wyłączana

powinna

być

cała

jednostka

kogeneracji

w

sytuacji,

gdy

długoterminowymi objęte były tylko niektóre elementy tej jednostki.

kontraktami

Prezes Urzędu zaskarżył powyższy wyrok skargą kasacyjną w całości i

wniósł o jego uchylenie, podnosząc zarzut naruszenia art. 9a ust. 8e w związku z

ust. 8d Prawa energetycznego poprzez jego zastosowanie, prowadzące do

naruszenia art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, gdyż na skutek wyroku Sądu

Apelacyjnego Prezes Urzędu wydałby świadectwo z kogeneracji inkorporujące

prawa majątkowe, o których mowa w art. 9m ust. 1 pkt 1 w związku z art. 9e ust. 6

Prawa energetycznego, w sytuacji gdy powódka jest już beneficjentem pomocy

publicznej w postaci długoterminowej umowy sprzedaży mocy i energii elektrycznej,

o której mowa w ustawie z 29 czerwca 2007 r., zaś praw tych pozbawione są

przedsiębiorstwa, które nie zostały objęte przepisami tej ustawy oraz naruszenie

art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP poprzez ich niezastosowanie w sprawie, a także art.

3 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym oraz art. 193 Konstytucji RP poprzez

niezastosowanie.

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

1. Skarga kasacyjna Prezesa Urzędu nie ma uzasadnionych podstaw.

2. Sąd Najwyższy w obecnym składzie w pełni podziela zapatrywania prawne

wyrażone w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 14 czerwca 2010 r., sygn. akt

III SK 6/10 (niepublikowany), zgodnie z którymi skutkiem wejścia w życie art.

9a ust. 8e Prawa energetycznego jest konieczność wydania przez Prezesa

Urzędu świadectwa pochodzenia energii z kogeneracji dla podmiotu

objętego zakresem zastosowania powołanego powyżej przepisu i umorzenia

przedmiotowego świadectwa, z zaliczeniem na poczet wykonania przez to

przedsiębiorstwo energetyczne obowiązku o którym mowa w art. 9a ust. 8

pkt 1 Prawa energetycznego.

3. Przepis art. 9a ust. 8 pkt 1 Prawa energetycznego nakłada na

przedsiębiorstwa

elektrycznej

i

energetyczne

sprzedające

tę

zajmujące

energię

się

wytwarzaniem

odbiorcom

końcowym

energii

oraz

przedsiębiorstwa energetyczne zajmujące się obrotem energią elektryczną i

sprzedające tę energię odbiorcom końcowym, obowiązek uzyskania i

przedstawienia do umorzenia Prezesowi Urzędu świadectwa pochodzenia z

kogeneracji. Do wydania takiego świadectwa konieczne jest wytworzenie

energii w kogeneracji. Pierwotnie świadectwa takie uzyskuje wytwórca

energii z kogeneracji. Otrzymane świadectwo może przedstawić Prezesowi

Urzędu do umorzenia celem zaliczenia na poczet wykonania przez niego

obowiązku, o którym mowa w art. 9a ust. 8 pkt 1 Prawa energetycznego.

Świadectwo

może

być

także

przedmiotem

obrotu.

Wówczas

inne

przedsiębiorstwo energetyczne, na którym ciąży obowiązek, o którym mowa

w art. 9a ust. 8 pkt 1 Prawa energetycznego, może przedstawić Prezesowi

Urzędu do umorzenia nabyte na rynku wtórnym świadectwo pochodzenia

energii z kogeneracji, celem zaliczenia na poczet wykonania obowiązku, o

którym mowa w art. 9a ust. 8 pkt 1 Prawa energetycznego.

4. Ograniczenia w zakresie wydawania świadectw pochodzenia energii

wprowadza art. 9a ust. 8d Prawa energetycznego, zgodnie z którym na

poczet wypełnienie obowiązku z art. 9a ust. 8 pkt 1 Prawa energetycznego

nie zalicza się świadectw pochodzenia z kogeneracji, które zostały uzyskane

dla energii elektrycznej wytworzonej w jednostce kogeneracji w okresie, gdy

wyższy koszt wytworzenia takiej energii był uwzględniony w taryfach

przedsiębiorstw zajmujących się przesyłem energii lub jej dystrybucją.

Jednakże dodany na mocy ustawy z 29 czerwca 2007 r. przepis art. 9a ust.

8e Prawa energetycznego wyłącza zastosowanie przepisu art. 9a ust. 8d

Prawa

energetycznego

do

świadectw

pochodzenia

z

kogeneracji

uzyskanych przez wytwórców, o których mowa w art. 2 pkt 7 ustawy z 29

czerwca 2007 r.

5. W powołanym powyżej wyroku Sądu Najwyższego z dnia 14 czerwca 2010

r., sygn akt III SK 6/10 (niepublikowany) wyjaśniono, że zdaniem Sądu

Najwyższego przepis art. 9a ust. 8e Prawa energetycznego modyfikuje

zakres zastosowania art. 9a ust. 8d Prawa energetycznego w ten sposób, że

przedsiębiorstwo

energetyczne

zajmujące

się

wytwarzaniem

energii

elektrycznej może zwolnić się z obowiązku, o którym mowa w art. 9a ust. 8

pkt 1 Prawa energetycznego, przedstawiając do umorzenia świadectwo

pochodzenia

z kogeneracji uzyskane

dla

energii objętej umowami

długoterminowymi, ponieważ przepisu art. 9a ust. 8d Prawa energetycznego

nie stosuje się do przedsiębiorstw, o których mowa w art. 2 pkt 7 ustawy z 29

czerwca 2007 r.. Wytwórcy energii w rozumieniu tego przepisu mogą zatem

zaliczyć świadectwa pochodzenia na poczet wykonania przez siebie

obowiązku z art. 9a ust. 8 pkt 1 Prawa energetycznego.

6. Taka wykładnia art. 9a ust. 8e Prawa energetycznego nie powoduje

uprzywilejowania jego adresatów względem innych wytwórców energii. Takie

uprzywilejowanie mogłoby wystąpić, gdyby wytwórcy energii z art. 9a ust. 8e

Prawa

energetycznego

uzyskali

przychód

ze

sprzedaży

świadectw

pochodzenia energii z kogeneracji. Brak takiego uprzywilejowania w sytuacji,

gdy świadectwo uzyskane dla określonej ilości energii, umarzane jest przez

wytwórcę tej energii w celu wykonania ciążącego na nim obowiązku, o

którym mowa w art. 9a ust. 8 pkt 1 Prawa energetycznego. Umorzenie

świadectwa pochodzenia energii z zaliczeniem na poczet wykonania

obowiązku uzyskania i przedstawienia przedmiotowych świadectw do

umorzenia, potwierdza jedynie, że wytwórca w zakresie wynikającym z treści

świadectwa, wywiązał się z obowiązku o którym mowa w art. 9a ust. 8 pkt 1

Prawa energetycznego. Umorzenie świadectwa pochodzenia takiej energii, z

zaliczeniem jego wykonania na rzecz przedstawiającego takie świadectwo

wytwórcy, jest neutralne z punktu widzenia funkcjonowania rynku i nie

prowadzi

to

do

uprzywilejowania

wytwórcy

objętego

umowami

długoterminowymi, kosztem wytwórców nie objętych takimi umowami.

7. Z powyższego wynika, że wyrok Sądu Apelacyjnego nie narusza art. 9a ust.

8e w związku z ust. 8d Prawa energetycznego, ani nie prowadzi do

uprzywilejowania niektórych wytwórców energii w sposób sprzeczny z art. 32

Konstytucji RP. Tym samym Sąd Apelacyjny nie mógł naruszyć art. 3 ustawy

o Trybunale Konstytucyjnym i art. 193 Konstytucji RP nie kierując pytania o

zgodność przepisów prawa energetycznego z Konstytucją.

8. Poza zakresem kognicji Sądu Najwyższego w niniejszej sprawie, z uwagi na

związanie podstawami skargi kasacyjnej (wyrok SN z 1 września 2010 r.,

sygn akt III SK 13/2010) pozostaje kwestia dopuszczalności różnicowania

świadectw pochodzenia energii z kogeneracji, wydawanych dla tego samego

wnioskodawcy, na świadectwa zaliczane wyłącznie na poczet wykonania

przez wytwórcę energii, do którego stosuje się art. 9a ust. 8e Prawa

energetycznego, obowiązku z art. 9a ust. 8 pkt 1 Prawa energetycznego

oraz świadectwa będące nośnikiem praw majątkowych i mogące być

przedmiotem obrotu, w sytuacji gdy tylko część energii wytworzonej w

kogeneracji

przez

danego

wytwórcę

objęta

była

umowami

długoterminowymi, których dotyczy ustawa z 29 czerwca 2007 r.

9. Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji

wyroku. O kosztach orzeczono zgodnie z art. 98 w zw. z art. 108 § 1 oraz

art. 39821 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c.