III SK 18/08 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III SK 18/08

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 10 listopada 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Kazimierz Jaśkowski (przewodniczący)

SSN Jolanta Strusińska-Żukowska

SSN Andrzej Wróbel (sprawozdawca)

Protokolant Anna Pęśko

w sprawie z powództwa C. Spółce z o.o. z siedzibą w W.

przeciwko Prezesowi Urzędu Komunikacji Elektronicznej

o nałożenie kary pieniężnej,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych w dniu 10 listopada 2010 r.,

skargi kasacyjnej strony pozwanej

od wyroku Sądu Apelacyjnego w W.

z dnia 19 grudnia 2007 r.,

1. oddala skargę kasacyjną,

2. zasądza od Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej na

rzecz powódki kwotę 270 (dwieście siedemdziesiąt) zł tytułem

zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej (dalej jako Prezes Urzędu)

decyzją z dnia 1 sierpnia 2006 r. nałożył na C. Sp. z o.o. (dalej jako powódka) karę

pieniężną w wysokości 200.000 zł za realizację w okresie od 28 marca 2006 r. do

31 maja 2006 r. uprawnienia do przeniesienia przydzielonego numeru, o którym

mowa w art. 71 Prawa telekomunikacyjnego (Dz.U. Nr 171, poz. 1800 ze zm.), w

sposób niezgodny z przepisami tej ustawy poprzez pobieranie opłaty z tytułu

korzystania z usługi przenoszenia numeru do innego operatora w wysokości 122 zł

brutto.

Zgodnie z art. 71 ust. 3 Prawa Telekomunikacyjnego, za przeniesienie

przydzielonego numeru przy zmianie operatora może być pobrana od abonenta

przez dotychczasowego dostawcę usług jednorazowa opłata, określona w jego

cenniku, której wysokość nie powinna zniechęcać abonenta do korzystania z tego

uprawnienia. Zdaniem Prezesa Urzędu wysokość tej opłaty nie została uzależniona

od kosztów realizacji uprawnienia abonenta, lecz od subiektywnej oceny wysokości

tych opłat dokonanej przez użytkowników, zaś przepis art. 71 ust. 3 nakłada na

organ regulacyjny obowiązek zapewnienia, aby ponoszone przez użytkowników

opłaty nie zniechęcały ich do korzystania z uprawnienia do możliwości zmiany

operatora z zachowaniem numeru. W opinii Prezesa Urzędu pobierana przez

powódkę opłata w wysokości 122 zł zniechęcała abonentów do korzystania z

uprawnienia do przeniesienia numeru. Podstawę dla takich ustaleń stanowiło

opublikowane przez Prezesa Urzędu w dniu 28 marca 2006 r. stanowisko w

sprawie

wysokości

opłat

pobieranych

od

użytkowników

za

przeniesienie

przydzielonego numeru przy zmianie operatora. W stanowisku tym Prezes Urzędu

podkreślił, że wysokość opłat za przeniesienie numeru nie jest uzależniona od

kosztów realizacji tego uprawnienia, ponoszonych przez operatora (operatorów),

lecz jedynie od subiektywnej oceny wysokości tych opłat przez użytkowników,

ponieważ wysokość opłat nie powinna zniechęcać użytkownika do korzystania z

tego uprawnienia. Zdaniem Prezesa Urzędu ta subiektywna ocena może zostać

poznana po przeprowadzeniu badań ankietowych. Prezes Urzędu zlecił takie

badania. Z ich wyników wynikało, że klienci indywidualni są skłonni zapłacić 46 zł

(pre-paid) lub 48 zł (abonament) za przeniesienie numeru, a klienci biznesowi 60 zł.

Zdaniem Prezesa Urzędu do ustalenia wysokości opłaty należało przyjąć opłaty

deklarowane przez klientów indywidualnych, gdyż z praktyki innych rynków

telekomunikacyjnych w Europie wynikało, że operatorzy zwracają klientom

biznesowym koszty przeniesienia numeru. Na tej podstawie Prezes Urzędu uznał,

że jednorazowa opłata za przeniesienie numeru przy zmianie operatora nie

powinna być wyższa niż 50 zł. Zdaniem Prezesa Urzędu, opłata wyższa niż 50 zł

zniechęca użytkownika do korzystania z uprawnienia do przeniesienia numeru, co

jest niezgodne z art. 71 ust. 3 Prawa Telekomunikacyjnego, zaś stosowanie opłaty

wyższej niż 50 zł w tych okolicznościach podlega karze na podstawie art. 74 ust. 3

pkt 3 i art. 209 ust. 1 pkt 16 Prawa Telekomunikacyjnego w związku z art. 209 i

210 Prawa Telekomunikacyjnego.

Powódka zaskarżyła powyższą decyzję odwołaniem, wnosząc o jej uchylenie

i umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego. Zaskarżonej decyzji zarzuciła

naruszenie: 1) art. 73 ust. 1 Prawa telekomunikacyjnego w związku z art. 30 ust. 2

dyrektywy 2002/22 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 7 marca 2002 r. w

sprawie usługi powszechnej i związanych z sieciami i usługami łączności

elektronicznej praw użytkowników (dyrektywa o usłudze powszechnej) (Dz. U. UE z

2002 r. L 108, s. 51, dalej jako dyrektywa 2002/22) poprzez przyjęcie, że przepis

ten zakazuje ustanawiania przez operatora opłaty wyższej niż opłata, jaką skłonna

jest zapłacić w danym momencie większość konsumentów, w oderwaniu od

ponoszonych przez operatora kosztów świadczenia usługi; 2) błąd w ustaleniach

faktycznych polegający na przyjęciu, że przyjęta w cenniku opłata zniechęca do

korzystania z uprawnienia do przeniesienia numeru do innego operatora.

Sąd Okręgowy – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów wyrokiem z dnia

8 stycznia 2007 r., oddalił odwołanie powódki. W ocenie Sądu Okręgowego

wykładnia przepisu art. 71 ust. 3 Prawa telekomunikacyjnego oraz metodologia

badania nastrojów abonentów była trafna. Z treści art. 30 ust. 2 dyrektywy 2002/22

nie wynika, by opłata za usługę przeniesienia numeru była uzależniona od

rzeczywistych kosztów tej operacji ponoszonych przez operatora.

Powódka zaskarżyła powyższy wyrok Sądu Okręgowego apelacją, w której

zarzuciła naruszenie: 1) art. 71 ust. 3 Prawa telekomunikacyjnego w związku z art.

30 ust. 2 dyrektywy 2002/22; 2) art. 217 § 1 k.p.c. w związku z art. 227 k.p.c. przez

oddalenie wniosków dowodowych 3) art. 236 § 1 k.p.c. w związku z art. 308 k.p.c. i

art. 309 k.p.c. poprzez dokonanie ustaleń w oparciu o stanowisko Prezesa Urzędu

zamieszczone na stronie internetowej, które nie zostało w sposób formalny

dopuszczone jako dowód, art. 233 k.p.c. poprzez brak wszechstronnej oceny

dowodów oraz art. 328 § 2 k.p.c. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu wyroku

podstawy faktycznej rozstrzygnięcia. Powódka wniosła o zmianę zaskarżonego

wyroku w całości poprzez uwzględnienie odwołania.

Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 19 grudnia 2007 r., zmienił wyrok Sądu

Okręgowego w całości w ten sposób, że uchylił decyzję Prezesa Urzędu z dnia 1

sierpnia 2006 r. Uwzględniając apelację powódki Sąd Apelacyjny wyjaśnił, że

dokonane przez Sąd Okręgowy ustalenia faktyczne nie dają podstaw do uznania,

że zachodzą przesłanki do nałożenia na powódkę kary pieniężnej na podstawie art.

209 ust. 1 pkt 16 i art. 74 ust. 3 pkt 3 Prawa telekomunikacyjnego. Sąd Apelacyjny

stwierdził, że zgodnie z art. 209 ust. 1 pkt 16 Prawa telekomunikacyjnego kto

uniemożliwia korzystanie z uprawnień do przeniesienia przydzielonego numeru, o

których mowa w art. 70 i art. 71 – podlega karze pieniężnej, zaś zniechęcenie do

korzystania z uprawnień w rozumieniu art. 71 ust. 3 nie jest równoznaczne z

„uniemożliwieniem korzystania z uprawnień”, o którym mowa w art. 209 ust. 1 pkt

16 Prawa telekomunikacyjnego. Tym samym nie ma podstawy do nałożenia kary

na podstawie art. 209 Prawa telekomunikacyjnego, nawet jeśli Prezes Urzędu

uzna, że opłata z tytułu przeniesienia numeru pobierana przez stronę powodową

jest zawyżona i utrudnia konsumentom zmianę operatora. Zdaniem Sądu

Apelacyjnego, przepisy Prawa telekomunikacyjnego nie uprawniają Prezesa

Urzędu

do

przydzielonego

ustalenia

numeru,

wysokości

ponieważ

jednorazowej

z

treści

opłaty

art.

za

ust.

przeniesienie

Prawa

telekomunikacyjnego wynika, że opłatę taką ustala operator, zaś Prezes Urzędu

może jedynie kontrolować jej wysokość, celem ustalenia, czy nie zniechęca

konsumentów do przeniesienia numeru. Sąd Apelacyjny przyjął, że można uznać

za zasadne wskazanie przez Prezesa Urzędu sposobu obliczania tej opłaty za

pomocą badań oczekiwań abonentów, jednakże kwota sugerowana przez abonenta

nie może być jedynym kryterium ustalania wysokości jednorazowej opłaty

pobieranej przez operatora na podstawie art. 71 ust. 3 Prawa telekomunikacyjnego.

Ponadto, niezastosowanie się do opłaty wskazanej przez Prezesa Urzędu nie może

być jedyną przesłanką nałożenia kary na podstawie art. 209 ust. 1 pkt 16 Prawa

telekomunikacyjnego.

Sąd

Apelacyjny

przyjął,

iż

nałożenie

kary

wymaga

przeprowadzenia analizy, czy wysokość jednorazowej opłaty ustalona przez

operatora uniemożliwia abonentom przenoszenie numeru, co z kolei wymaga

analizy danych dotyczących zarówno liczby abonentów rezygnujących z usług

danego operatora i korzystających z prawa do przeniesienia numeru, jak i

abonentów, którzy właśnie z powodu wysokości tej opłaty z prawa do zmiany

operatora i przeniesienia numeru nie skorzystali. Takie okoliczności nie zostały zaś

wykazane przez Prezesa Urzędu, ani w postępowaniu administracyjnym, ani w

postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji. Sąd Apelacyjny zwrócił również

uwagę na to, iż Prawo telekomunikacyjne nie definiuje pojęcia „opłaty, której

wysokość nie zniechęca do korzystania z uprawnianie” ani nie określa kryteriów,

według których wysokość tej opłaty ma być ustalana. Sąd Apelacyjny przyjął, iż

skoro wysokość opłaty ma nie zniechęcać abonenta, to znaczy że nie może

stanowić bariery dla niego. Następnie, Sąd Apelacyjny przyjął, że wysokość

jednorazowej opłaty nie może być kalkulowana w oderwaniu od kosztów, jakie

ponosi operator w związku z usługą. Sąd odwołał się do przepisu art. 30 ust. 2

dyrektywy 2002/22 i wyroku w sprawie C-438/04 Mobistar i uznał, że jednorazowa

opłata ma służyć częściowemu zrekompensowaniu dotychczasowemu operatorowi

kosztów poniesionych w związku z wykonaniem usługi przenoszenia numeru, zaś

ustawodawca wprost zezwolił na obciążenie abonenta obowiązkiem poniesienia

takiej opłaty tylko przez operatora dotychczasowego, nie zaś przez operatora

przejmującego, niezależnie od kwestii rozliczenia kosztów związanych z usługą

pomiędzy operatorami. Sąd Apelacyjny wyjaśnił również, że zgodnie z art. 41 ust.

1 Prawa telekomunikacyjnego opłaty za wzajemne korzystanie z połączonych sieci

związane

z

realizacją

przenoszenia

numerów

między

sieciami

powinny

uwzględniać ponoszone koszty. Oderwanie wysokości opłaty wskazanej w art. 71

ust. 3 Prawa telekomunikacyjnego od ponoszonych przez operatora kosztów

prowadziłoby do uznania, że opłata nie jest wynagrodzeniem za usługę - skoro

abonent nie jest obciążany nawet częściowo kosztami jej wykonania, a stanowi

swoistą karę umowną, czy odstępne za samą realizację przez abonenta jego

ustawowego uprawnienia. Tymczasem z treści dyrektywy 2002/22 wynika, że

dopuszczalne jest bezpośrednie obciążenie abonentów kosztami związanymi z

zapewnieniem przenoszenia numerów pod warunkiem, że takie bezpośrednie

obciążenie abonenta nie zniechęca do korzystania z tych usług. Za błędną Sąd

Apelacyjny uznał wykładnię przepisu art. 71 ust. 3 Prawa telekomunikacyjnego

prowadzącą do uznania, iż o wysokości jednorazowej opłaty mają decydować

wyłącznie preferencje abonentów. Oparcie się tylko na wynikach badań

wykazujących preferencje samych abonentów, w zupełnym oderwaniu od

ponoszonych w związku z usługą kosztów, nie może być uznane za prawidłowe

określenie przez Prezesa Urzędu sugerowanej wysokości opłaty ponoszonej przez

abonenta zgodnie z art. 71 ust. 3 Prawa telekomunikacyjnego. Zdaniem Sądu

Apelacyjnego Prezes Urzędu, zlecając wykonanie badań dotyczących przenośności

numerów telefonii stacjonarnej i komórkowej obowiązany był ocenić prawidłowość

przeprowadzonych badań

w zakresie doboru grupy reprezentatywnej. W

sporządzonym opracowaniu nie wskazano, w jaki sposób byli wybierani

respondenci, dlaczego przyjęto jako miarodajne opinie osób powyżej 15 lat, czy

badane osoby były abonentami; także wybrany przez prowadzącego badania

sposób przeprowadzania wywiadu w drodze rozmowy telefonicznej jest w

metodologii badawczej uznawany za najmniej wiarygodny. Nie ma zatem, w ocenie

Sądu Apelacyjnego, podstaw do uznania, że wysokość pobieranej przez

skarżącego opłaty za realizację uprawnienia do przeniesienia numeru nie

odpowiadała wymogom określonym w art. 71 ust. 3 Prawa telekomunikacyjnego, a

więc że strona powodowa realizowała uprawnienia abonentów niezgodnie z

przepisami Prawa telekomunikacyjnego.

Prezes Urzędu zaskarżył wyrok Sądu Apelacyjnego w całości skargą

kasacyjną, w której zarzucił: 1) naruszenie przepisów postępowania, które mogło

mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 328 § 2 k.p.c. w związku z art. 391 §

1 k.p.c. poprzez niewyjaśnienie podstawy prawnej i faktycznej wyroku i zaniechanie

wyjaśnienia dlaczego art. 74 ust. 3 Prawa telekomunikacyjnego nie może stanowić

podstawy prawnej nałożenia kary pieniężnej w niniejszej sprawie, a także

niewskazanie faktów, które Sąd uznał za udowodnione oraz niewskazanie na jakich

dowodach się oparł; b) art. 378 § 1 i 2 k.p.c. w związku z art. 386 § 1 k.p.c. poprzez

rozpoznanie sprawy poza granicami apelacji, c) art. 386 § 1 k.p.c. w związku z art.

391 § 1 k.p.c. i w związku z art. 6 k.c. poprzez uznanie, iż ciężar udowodnienia, że

opłata ponoszona przez abonenta za przeniesienie numeru nie jest oparta na

kosztach oraz że wysokość opłaty zniechęca do przeniesienia numeru obciąża

Prezesa Urzędu; d) art. 386 § 4 k.p.c. w związku z art. 382 k.p.c. poprzez jego

niezastosowanie i zaniechanie uchylenia wyroku Sądu pierwszej instancji i

przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu sądowi; 2) naruszenie prawa

materialnego, tj.: a) art. 71 ust. 3 Prawa telekomunikacyjnego w związku z art. 30

ust. 2 dyrektywy 2002/22 wskutek przyjęcia, że wysokość opłaty za przeniesieniu

przeniesienie numeru nie może być ustalana w zupełnym oderwaniu od kosztów

oraz, iż błędna jest wykładnia art. 71 ust. 3 Prawa telekomunikacyjnego uznająca,

iż o wysokości jednorazowej opłaty decydować mają wyłącznie preferencje

abonentów; b) niewłaściwe zastosowanie art. 74 ust. 3 oraz art. 209 ust. 1 pkt 16

Prawa telekomunikacyjnego poprzez przyjęcie, że powódka ustalając opłatę za

przeniesienie numeru realizuje uprawnienie abonenta do przeniesienia numeru

zgodnie z przepisami Prawa telekomunikacyjnego i rozporządzenia Ministra

Transportu i Budownictwa z dnia 1 marca 2006 r. w sprawie warunków korzystania

z uprawnień w publicznych sieciach telefonicznych (Dz.U. Nr 42, poz. 290 ze zm.).

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezesa Urzędu powódka wniosła o jej

oddalenie.

Na rozprawie w dniu 19 lutego 2009 r. Sąd Najwyższy postanowił na

podstawie art. 177 § 1 pkt 1 k.p.c. zawiesić postępowanie do czasu wydania

orzeczenia prejudycjalnego przez Trybunał Sprawiedliwości w sprawie C-99/09

Polska Telefonia Cyfrowa p. Prezesowi Urzędu Komunikacji Elektronicznej z

wniosku o udzielenie odpowiedzi na pytanie prawne, skierowane przez Sąd

Najwyższy w sprawie III SK 27/08, o następującej treści: „czy art. 30 ust. 2

dyrektywy 2002/22/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 7 marca 2002 r. w

sprawie usługi powszechnej i związanych z sieciami i usługami łączności

elektronicznej praw użytkowników (dyrektywa o usłudze powszechnej) (Dziennik

Urzędowy L 108, 24/04/2002 P. 0051 - 0077) należy interpretować w ten sposób,

że właściwy organ regulacyjny państwa członkowskiego zapewniając, aby

bezpośrednie obciążenia abonentów nie zniechęcały do korzystania z dodatkowej

usługi przeniesienia numeru, ma obowiązek uwzględnić koszty ponoszone przez

operatorów sieci telefonii ruchomej w związku z wykonywaniem takiej usługi?”.

Wyrokiem z dnia 1 lipca 2010 r., sygn. akt C-99/09 Polska Telefonia Cyfrowa

p. Prezesowi Urzędu Komunikacji Elektronicznej Trybunał Sprawiedliwości udzielił

następującej odpowiedzi na powyższe pytanie prejudycjalne: „Artykuł 30 ust. 2

dyrektywy 2002/22/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 7 marca 2002 r.

w sprawie usługi powszechnej i związanych z sieciami i usługami łączności

elektronicznej praw użytkowników (dyrektywy o usłudze powszechnej) należy

interpretować w ten sposób, że krajowy organ regulacyjny ma obowiązek

uwzględniać,

przy

ocenie

zniechęcającego

charakteru

opłaty

obciążającej

abonentów z tytułu korzystania z usługi przenoszenia numerów, koszty ponoszone

przez operatorów sieci telefonii ruchomej w związku z wykonywaniem tej usługi.

Niemniej zachowuje on uprawnienie do ustalenia maksymalnej kwoty tej należnej

operatorom opłaty na poziomie niższym niż ponoszone przez operatorów koszty,

jeżeli opłata obliczona wyłącznie na podstawie kosztów może zniechęcać

użytkowników do korzystania z usługi przenoszenia numerów”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

1. Skarga kasacyjna Prezesa Urzędu nie ma uzasadnionych podstaw.

2. Doniosłość zarzutów skargi kasacyjnej opartych na podstawie naruszenia

przepisów postępowania wyraża się ich możliwym wpływem na wynik

postępowania. Ocena zasadności tych zarzutów rozstrzygać więc musi, czy

w konkretnej sprawie dane uchybienie mogło spowodować wydanie

orzeczenia o innej (postulowanej przez skarżącego) treści niż to, które

rzeczywiście zostało wydane (wyrok SN z 8 lutego 2007 r., I CSK 410/06;

wyrok SN z 23 czerwca 2010 r., II CSK 14/2010; wyrok SN z 7 listopada

2008 r., sygn. akt II CSK 289/08). Dlatego oceny zarzutów powołanych przez

Prezesa Urzędu przepisów procesowych należy dokonać z uwzględnieniem

wpływu zarzucanego naruszenia na rozstrzygnięcie Sądu Apelacyjnego.

3. Sąd Najwyższy w obecnym składzie uznaje za oczywiście bezzasadny

zarzut naruszenia art. 328 §. 2 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c. Sąd

Apelacyjny wyjaśnił dlaczego, w ustalonych w sprawie okolicznościach

faktycznych sprawy, nie zostały spełnione przesłanki nałożenia na powódkę

kary pieniężnej, a także dlaczego wadliwa jest – z perspektywy przesłanek

stosowanych w sprawie przepisów – przyjęta przez Prezesa Urzędu

metodologia ustalenia, jaki poziom opłat za przeniesienie numeru nie

zniechęca użytkowników do korzystania z przedmiotowej usługi. Wbrew

zarzutom kasacyjnym uzasadnienie wyroku Sądu Apelacyjnego zostało

sporządzone

w

sposób

umożliwiający

przeprowadzenie

przez

Sąd

Najwyższy kontroli prawidłowości wykładni i zastosowania przepisów.

Ponadto, nie stanowi istotnego naruszenia art. 328 § 2 k.p.c., mającego

wpływ na wynik postępowania, pominięcie w uzasadnieniu wyroku Sądu

Apelacyjnego argumentacji dotyczącej możliwości zastosowania art. 74 ust.

3 pkt 3 Prawa telekomunikacyjnego, zgodnie z którym Prezes Urzędu może

nałożyć karę pieniężną, o której mowa w art. 209 ust. 1 pkt 15-17 na

operatora, który realizuje uprawnienia abonentów niezgodnie z przepisami

ustawy lub aktów wykonawczych. W ustalonych w sprawie przez Sąd

pierwszej instancji i zaakceptowanych w pełni przez Sąd drugiej instancji

ustaleniach faktycznych niespełnione zostały przesłanki zastosowania tego

przepisu. Wstępnym warunkiem kwalifikacji zachowania powódki, jako

podlegającego karze pieniężnej na podstawie art. 74 ust. 3 pkt 3 w związku z

art. 209 ust. 1 pkt 16 Prawa telekomunikacyjnego, jest wykazanie przez

Prezesa Urzędu, że powódka realizowała uprawnienia abonentów do

przenoszenia numerów w sposób niezgodny z przepisami prawa. Sąd

Apelacyjny trafnie – jak wynika to z wyroku TS w sprawie C-99/09 Polska

Telefonia Cyfrowa p. Prezesowi Urzędu Komunikacji Elektronicznej - orzekł,

że wysokość opłaty za usługę przeniesienia numerów nie może być ustalana

w zupełnym oderwaniu od kosztów tej usługi, ponoszonych przez operatora.

Z

uzasadnienia

wyroku

Sądu

Apelacyjnego

wynika,

że

dowody

przedstawione przez Prezesa Urzędu w ogóle nie uwzględniają relacji

między zakwestionowaną w niniejszej sprawie wysokością opłaty, a

kosztami świadczenia usługi przenoszenia numerów. Skoro więc Prezes

Urzędu nie wykazał, by opłata za świadczenie usługi przeniesienia numerów

została przez powódkę skalkulowana z naruszeniem obowiązujących

przepisów, niemożność zastosowania art. 74 ust. 3 pkt 3 Prawa

w

niniejszej

sprawie

jest

oczywistą

wadliwej

wykładni

przepisu

art.

telekomunikacyjnego

konsekwencją

ust.

logiczną

Prawa

telekomunikacyjnego, na której opierał się Prezes Urzędu. Z tych powodów

uchybienie polegające na niewyjaśnieniu w uzasadnieniu zaskarżonego

wyroku, dlaczego przepis art. 74 ust. 3 pkt 3 Prawa telekomunikacyjnego nie

może mieć zastosowania w niniejszej sprawie, nie miało żadnego wpływu na

rozstrzygnięcie wydane przez Sąd drugiej instancji.

4. Z tych samych względów bezpodstawny okazał się zarzut naruszenia

przepisu art. 386 § 4 k.p.c. w związku z ar. 382 k.p.c. Prezes Urzędu

uzasadniał go nieuchyleniem zaskarżonego wyroku, mimo iż „Sąd Okręgowy

w zasadzie nie dokonał własnych ustaleń, nie wyjaśnił na jakich oparł się

dowodach i dlaczego nie uznał dowodów przeciwnych”. Tymczasem Sąd

Apelacyjny zaaprobował ustalenia poczynione przez Sąd Okręgowy i na ich

podstawie

dokonał

subsumpcji

do

zrekonstruowanego

wzorca

normatywnego.

5. Nieuzasadnione są również zarzuty naruszenia art. 378 § 1 i 2 k.p.c. w

związku z art. 386 § 1 k.p.c. poprzez rozpoznanie sprawy poza granicami

apelacji oraz art. 386 § 4 k.p.c. w związku z art. 382 k.p.c. poprzez jego

niezastosowanie i zaniechanie uchylenia wyroku Sądu pierwszej instancji.

Prezes Urzędu upatruje naruszenia art. 378 § 1 i 2 k.p.c. w braku odwołań

do przepisów powołanych w apelacji powódki w uzasadnieniu wyroku Sądu

Apelacyjnego. W zakresie dotyczącym wpływu zarzucanego naruszenia

przepisów o charakterze procesowym na wynik sprawy, Prezes Urzędu

ogranicza się do stwierdzenia, że „gdyby Sąd Apelacyjny rozpoznał

powyższy zarzut apelacji, albo uchyliłby wyrok i sprawę przekazał do

ponownego

rozpoznania

albo

przeprowadziłby

dowody”.

Analiza

uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego, mimo braku bezpośredniego

odwołania do powołanych przez Prezesa Urzędu przepisów k.p.c., wskazuje

jednoznacznie na uwzględnienie sformułowanych w tym zakresie zarzutów

apelacji powódki, skoro wyrok Sądu pierwszej instancji oraz decyzja Prezesa

Urzędu zostały uchylone, w sytuacji gdy organ regulacji nie wykazał, by

powódka naruszyła art. 209 ust. 1 pkt 16 Prawa telekomunikacyjnego.

6. Zdaniem Sądu Najwyższego w obecnym składzie wyrok Sądu Apelacyjnego

nie narusza także art. 386 § 1 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c. i w

związku z art. 6 k.c. poprzez uznanie, iż ciężar udowodnienia, że opłata

ponoszona przez abonenta za przeniesienie numeru nie jest oparta na

kosztach oraz że wysokość opłaty zniechęca do przeniesienia numeru

obciąża Prezesa Urzędu. Prezes Urzędu wydając decyzję o nałożeniu kary

pieniężnej,

zarzuca

przepisów

Prawa

przedsiębiorcy

telekomunikacyjnemu

telekomunikacyjnego.

Odwołanie

naruszenie

wniesione

przez

przedsiębiorcę telekomunikacyjnego do Sądu Okręgowego – Sądu Ochrony

Konkurencji i Konsumentów, które inicjuje spór między przedsiębiorcą a

organem regulacji telekomunikacji w przedmiocie zasadności nałożenia kary

pieniężnej nie oznacza, że ciężar dowodu w zakresie wykazania

bezzasadności

nałożenia

kary

pieniężnej

spoczywa

na

ukaranym

przedsiębiorcy. Sąd Okręgowy – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów

rozstrzyga spór między regulatorem rynku, który twierdzi, że doszło do

naruszenia

obowiązków

wynikających

z

przepisów

Prawa

telekomunikacyjnego, a przedsiębiorcę telekomunikacyjnym twierdzącym, że

naruszenie takowe nie miało miejsca. Przy tak rozumianej istocie sporu

rozpoznawanego z odwołania od decyzji Prezesa Urzędu przez Sąd

Okręgowy – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, a następnie Sąd

Apelacyjny oczywistym jest, że ciężar dowodu w przedmiocie przesłanek

nałożenia kary pieniężnej spoczywa na Prezesie Urzędu. Nałożenie na

odwołującego się przedsiębiorcę telekomunikacyjnego, poszukującego przed

niezależnym sądem ochrony prawnej, obowiązku udowodnienia, że nie

naruszył przepisów Prawa telekomunikacyjnego byłoby nie do pogodzenia z

obowiązkiem zabezpieczenia wyższego poziomu sądowej ochrony praw

przedsiębiorców, na których organ regulacji rynku nakłada dolegliwą sankcję

finansową, do czego Rzeczpospolitą Polską zobowiązuje konieczność

zapewnienia w krajowym porządku prawnym skuteczności postanowieniom

Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Obywatela (Konwencja

o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzona w Rzymie

dnia 4 listopada 1950 r., Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.). Sąd

Najwyższy w obecnym składzie podziela stanowisko przyjęte w wyroku SN z

14 kwietnia 2010 r., sygn. akt III SK 1/2010, zgodnie z którym w zakresie w

jakim dochodzi do wymierzenia przedsiębiorcy kary pieniężnej, zasady

sądowej weryfikacji prawidłowości orzeczenia organu regulacji powinny

odpowiadać wymogom analogicznym do tych, jakie obowiązują sąd

orzekający w sprawie karnej. W niniejszej sprawie oznacza to, że to na

Prezesie Urzędu spoczywa obowiązek wykazania przesłanek przepisów, na

podstawie których nałożono karę pieniężną.

7. Bezzasadne okazały się również zarzuty naruszenia przepisów prawa

materialnego. Przepis art. 71 ust. 3 Prawa telekomunikacyjnego wdraża

postanowienia

art.

ust.

dyrektywy

2002/22.

Jako

przepis

implementujący akt prawa unijnego, przepis ten powinien być wykładany

przez Sąd Najwyższy w sposób zorientowany na dyrektywę. Wykładni tej

Sąd Najwyższy musi dokonać w sposób zgodny z interpretacją dokonaną

przez Trybunał Sprawiedliwości w wyroku w sprawie C-99/09 Polska

Telefonia Cyfrowa p. Prezesowi Urzędu Komunikacji Elektronicznej. Jako

sąd krajowy, który skierował pytanie prejudycjalne w tej sprawie jest wprost

związany

wykładnią

prawa

unijnego

dokonaną

przez

Trybunał

Sprawiedliwości w powołanym wyroku. Z sentencji wyroku prejudycjalnego

Trybunału Sprawiedliwości oraz uzasadnienia orzeczenia wynika w sposób

oczywisty, że przyjęta przez Prezesa Urzędu wykładnia przepisu art. 71 ust.

3 Prawa telekomunikacyjnego pozostaje w sprzeczności z właściwym

rozumieniem przepisu art. 30 ust. 2 dyrektywy 2002/22. Przepis ten należy

bowiem interpretować w taki sposób, że wysokość opłaty za przeniesieniu

przeniesienie numeru nie może być ustalana w oderwaniu od kosztów

ponoszonych przez operatorów w związku ze świadczeniem usługi zmiany

numerów oraz że niedopuszczalne jest ustalenie właściwej wysokości opłaty

za przenoszenie numerów wyłącznie na podstawie opinii abonentów.

8. Oceniając, czy pobierana przez powódkę opłata za usługę przeniesienia

numeru jest zgodna z art. 71 ust. 3 Prawa telekomunikacyjnego, Prezes

Urzędu zobowiązany był w pierwszej kolejności ustalić, czy cena ta została

skalkulowana z uwzględnieniem kosztów jej świadczenia. Zgodnie z

wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości operatorzy są bowiem zobowiązani

ustalać ceny zorientowane na koszty (pkt 19). Prezes Urzędu mógł określić

również, jakie koszty oraz w jakiej wysokości powinny być brane pod uwagę.

Dopiero w dalszej kolejności Prezes Urzędu powinien był badać, czy

pobierana przez powódkę opłata nie zniechęcała abonentów do skorzystania

z uprawnienia do zachowania dotychczasowego numeru w przypadku

zmiany operatora świadczącego usługę powszechną. Weryfikacja poziomu

opłaty stosowanej przez powódkę powinna zatem była odbywać się na

dwóch płaszczyznach, uwzględniających interesy operatorów oraz interesy

abonentów. Rolą Prezesa Urzędu jest wyważenie między tymi kolidującymi

interesami. Dokonując przedmiotowego wyważania Prezes Urzędu musiał

mieć na uwadze, że zakres swobodnego uznania jakim dysponuje jest

ograniczony. Jak wynika to jednoznacznie z uzasadnienia powołanego

powyżej wyroku Trybunału Sprawiedliwości, metoda za pomocą której

należało ustalić, czy opłata ma charakter zniechęcający powinna mieć

charakter obiektywny i wiarygodny (pkt 25). Taka metoda opiera się na

odpowiednio uzasadnionych, racjonalnych kryteriach, których dobór nie ma

arbitralnego charakteru. Dopiero po wypracowaniu takiej metody badania

zgodności poziomu stosowanej przez powódkę opłaty za przeniesienie

numeru, Prezes Urzędu mógł ustalić dopuszczalny poziom opłaty, przy czym

możliwe było wyznaczenie do na poziomie niższym, niż wynikający z

uzasadnionych kosztów świadczenia przedmiotowej usługi. Wówczas jednak

Prezes Urzędu musiał przedstawić przekonywujące uzasadnienie, że opłata

uwzględniające koszty ponoszone przy wykonywaniu usługi przeniesienia

numeru prowadzi do rezygnacji abonentów z korzystania z niej. Ustalenie

dopuszczalnego

poziomu

opłat

na

podstawie

samych

oczekiwań

konsumentów, a dodatkowo bez opracowania należycie uzasadnionej

metodologii badań – co słusznie wytknął Sąd Apelacyjny w zaskarżonym

wyroku – nie czyniło zadość powyższym wymogom. Przyjęta w zaskarżonym

wyroku

przez

Sąd

Apelacyjny

wykładnia

art.

ust.

Prawa

telekomunikacyjnego jest więc zgodna ze stanowiącą wiążący wzorzec

interpretacyjny wykładnią przepisu art. 30 ust. 2 dyrektywy 2002/20,

dokonaną przez Trybunał Sprawiedliwości. Ponadto, Sąd Najwyższy

podziela w pełni sformułowane w uzasadnieniu skarżonego wyroku Sądu

Apelacyjnego wskazówki, co do okoliczności, jakie Prezes Urzędu powinien

wziąć pod uwagę ustalając, czy opłata za przeniesienie numeru nie

zniechęca użytkowników do korzystania z przedmiotowej usługi.

9. Z tych samych powodów nieuzasadniony jest zarzut naruszenia art. 74 ust. 3

Prawa

telekomunikacyjnego

telekomunikacyjnego

poprzez

oraz

art.

niewłaściwe

ust.

pkt

zastosowanie.

Prawa

Skoro

nie

wykazano w sposób zgodny z wymogami wynikającymi z art. 30 ust. 2

dyrektywy 2002/20, by pobierane przez powódkę opłaty z tytułu świadczenia

usługi przenoszenia numerów były niezgodne z odpowiednimi przepisami,

Sąd Apelacyjny nie naruszył art. 74 ust. 3 oraz art. 209 ust. 1 pkt 16 Prawa

telekomunikacyjnego przyjmując, że przepisy te nie mogą stanowić

podstawy do nałożenia na powódkę kary pieniężnej.

10. Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji

wyroku. O kosztach orzeczono zgodnie z art. 98 w zw. z art. 108 § 1 oraz

art. 39821 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c.