III SK 15/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III SK 15/12

POSTANOWIENIE

Dnia 19 października 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Krzysztof Staryk

w sprawie z powództwa E. O. prowadzącej działalność gospodarczą w formie

Przedsiębiorstwa Handlowo - Usługowego E. w N.

przeciwko Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki

o nałożenie kary pieniężnej,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych w dniu 19 października 2012 r.,

na skutek skargi kasacyjnej strony powodowej od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 17 listopada 2011 r.,

1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

2. zasądza od E. O., prowadzącej działalność gospodarczą w

formie Przedsiębiorstwa Handlowo - Usługowego E. w N. na

rzecz Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki kwotę 270 (dwieście

siedemdziesiąt)

zł

tytułem

zwrotu

kosztów

postępowania

kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 17 listopada 2011 r., oddalił apelację E. O.

prowadzącej działalność gospodarczą w formie Przedsiębiorstwa HandlowoUsługowego E. w N. od wyroku Sądu Okręgowego z dnia 16 grudnia 2010 r. w

sprawie przeciwko Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki (dalej: Prezes Urzędu) o

nałożenie kary pieniężnej. Sąd Apelacyjny, powołując się na stanowisko Sądu

Najwyższego, wyrażone w wyroku z dnia 13 maja 2009 r., III SK 39/08 (OSNP

2011, Nr 1-2, poz. 30), nie uwzględnił zarzutu apelacyjnego odnoszącego się do

naruszenia przez Sąd Okręgowy art. 56 ust. 3 Prawa energetycznego poprzez

błędne przyjęcie, że „rokiem poprzednim” jest rok poprzedzający rok wydania

decyzji nakładającej karę pieniężną, a nie rok poprzedni w odniesieniu do daty

czynu, za który Prezes Urzędu nałożył karę pieniężną.

Powód zaskarżył wyrok Sądu Apelacyjnego skargą kasacyjną w całości.

Wnosząc o przyjęcie jej do rozpoznania powód powołał się na potrzebę wykładni

przepisów budzących poważne wątpliwości. Zdaniem powoda, wyrok Sądu

Apelacyjnego oparty jest na wadliwym poglądzie, zgodnie z którym przy

wymierzaniu przedsiębiorcy kary pieniężnej nie obowiązują sąd orzekający wymogi

analogiczne, jak przy orzekaniu w sprawie karnej oraz odpowiednie do tego reguły

wykładni, zmierzające do takiej interpretacji przepisów represyjnych, które są dla

sprawcy łagodniejsze. Powód podnosi, że w myśl art. 56 ust. 3 Prawa

energetycznego wysokość kary pieniężnej nakładanej przez Prezesa Urzędu nie

może przekroczyć 15% przychodu ukaranego przedsiębiorcy osiągniętego w

poprzednim roku podatkowym. Natomiast w art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego

2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urzędu może nałożyć na

przedsiębiorcę karę pieniężną w wysokości nie większej niż 10% przychodu

osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary. Z

zestawienia tych dwóch przepisów wynika zdaniem powoda, że w ustawie Prawo

energetyczne nie określono w sposób nie budzący wątpliwości, jaki okres stanowi

podstawę wymiaru kary pieniężnej na podstawie art. 56 ust. 3 Prawa

energetycznego. Według powoda możliwe są dwie interpretacje tego przepisu.

Zgodnie z pierwszą z nich „rokiem poprzednim” powinien być rok poprzedzający

datę wydania decyzji. Według konkurencyjnej wykładni chodzi zaś o rok

poprzedzający datę czynu. W dalszej kolejności powód podnosi, że przy wyborze

jednej z tych dwóch wykładni należy kierować się kryterium łagodności sankcji, a

zatem w zależności od okoliczności sprawy nadawać różne znaczenie pojęciu „roku

poprzedniego”.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną powoda, Prezes Urzędu wniósł o

wydanie postanowienia o odmowie przyjęcia jej do rozpoznania i zasądzenie

kosztów postępowania.

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

Skarga kasacyjna powoda nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej

merytorycznego rozpoznania.

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego, jeżeli skarżący

jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazuje

istnienie potrzeby dokonania przez Sąd Najwyższy wykładni przepisów prawnych

budzących poważne wątpliwości, obowiązany jest przedstawić, jakie poważne

wątpliwości budzi wykładnia określonego przepisu, przytoczyć rozbieżne poglądy

doktryny w tym przedmiocie lub rozbieżne orzeczenia Sądów wydane w oparciu o

różną wykładnię przepisu albo wykazać, że wykładnia dokonana przez Sąd drugiej

instancji sprzeczna jest z jednolitym stanowiskiem doktryny lub orzecznictwa Sądu

Najwyższego (postanowienie SN z dnia 19 marca 2008 r., II CSK 21/08). Ze

względu na publiczne cele jakie ma do spełnienia rozpoznanie przez Sąd

Najwyższy skargi kasacyjnej, skarżący powinien także wykazać celowość

dokonania wykładni przepisu przez Sąd Najwyższy ze względu na potrzeby praktyki

sądowej.

Wywód zawarty w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie do rozpoznania skargi

kasacyjnej powoda nie spełnia powyższych wymogów. Ogranicza się jedynie do

wskazania dwóch możliwych wykładni art. 56 ust. 3 Prawa energetycznego:

niekorzystnej dla niego wykładni przyjętej przez Sąd Apelacyjny w zaskarżonym

wyroku, opartej na stanowisku zajętym w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 13

maja 2009 r., III SK 39/08 oraz korzystnej dla niego wykładni wynikającej z

uwzględnienia reguły in dubio mitius. W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania brak jakiegokolwiek wywodu, zgodnie z którym zasada

in dubio mitius powinna odnosić się nie tylko do oceny zgromadzonych w sprawie

dowodów, ale także wykładni prawa. Pominięto także wypowiedzi przedstawicieli

doktryny, którzy opowiadają się za wykładnią dokonaną przez Sąd Apelacyjny. Nie

podważono w żaden sposób prawidłowości argumentacji Sądu Najwyższego w

powołanym powyżej wyroku.

Skarżący na użytek stworzenia wątpliwości w zakresie wykładni wyizolował

przepis art. 56 ust. 3 Prawa energetycznego spośród pozostałych jednostek

redakcyjnych art. 56 Prawa energetycznego. Przepis art. 56 ust. 1 przewiduje

sankcję

w

postaci

kary

pieniężnej

za

wymienione

w

nim

zachowania

przedsiębiorstw energetycznych. Przepis art. 56 ust. 2 wskazuje, że karę pieniężną

za zachowania sankcjonowane na podstawie art. 56 ust. 1 wymierza – zasadniczo

– Prezes Urzędu. Następnie art. 56 ust. 3 ustanawia górną granicę kary pieniężnej

za zachowania wymienione w art. 56 ust. 1. Wreszcie, art. 56 ust. 6 wskazuje

okoliczności, jakie Prezes Urzędu bierze pod uwagę ustalając wysokość kary

pieniężnej, w granicach wyznaczonych przez art. 56 ust. 3. Z przepisów tych

odczytywanych łącznie wynika, że wysokość kary pieniężnej (art. 56 ust. 3),

wymierzanej przez Prezesa Urzędu (art. 56 ust. 2) za zachowania wymienione w

art. 56 ust. 1, konkretyzowana jest dopiero w postępowaniu, którego przedmiotem

jest nałożenie kary pieniężnej na przedsiębiorcę. Oznacza to, że wysokość

nakładanej kary pieniężnej nie może przekroczyć progu 15% przychodów

osiągniętych przez ukaranego w roku poprzedzającym rok konkretyzacji tej kary, a

zatem rok wydania decyzji nakładającej karę pieniężną.

Argumentacja powoda, skoncentrowana na zwrocie „w poprzednim roku

podatkowym” nie uwzględnia także funkcji i treści samego art. 56 ust. 3 Prawa

energetycznego. Przepis ten ustanawia górną granicę kary pieniężnej, nie wpływa

na jej wymiar w konkretnej sprawie, poniżej wyznaczonego w nim maksimum. Nie

należy

utożsamiać

go

z

przepisem

kreującym

przesłankę

adekwatności

wymierzanej przez Prezesa Urzędu kary pieniężnej. Ustalając wysokość kary

pieniężnej Prezes Urzędu – z punktu widzenia treści art. 56 ust. 3 Prawa

energetycznego - powinien mieć jedynie na uwadze, by nie przekroczyła ona górnej

granicy wskazanej w tym przepisie. Granicę tą stanowi określona procentowo część

„przychodu

ukaranego

przedsiębiorcy,

osiągniętego

w

poprzednim

roku

podatkowym”. Zwrot „osiągnięty w poprzednim roku podatkowym” powinien być

zatem interpretowany łącznie z poprzedzającym go sformułowaniem „przychód

ukaranego przedsiębiorcy”. „Przedsiębiorcą ukaranym” jest zaś nie przedsiębiorca,

który dopuścił się naruszenia przepisów Prawa energetycznego sankcjonowanych

na podstawie art. 56 ust. 1 Prawa energetycznego, ale przedsiębiorca, na którego

Prezes Urzędu nakłada karę pieniężną. To z kolei oznacza, że wątpliwości

interpretacyjne podniesione przez powoda we wniosku o przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania są jedynie pozorne.

Użycie w art. 56 ust. 1 Prawa energetycznego sformułowania „przychód

ukaranego przedsiębiorcy” odróżnia także ten przepis od powołanego przez

powoda art. 106 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, który to

przepis upoważnia organ antymonopolowy do nałożenia kary pieniężnej na

„przedsiębiorcę”. Stąd w dalszej części tego przepisu pojawiła się potrzeba

konkretyzacji roku rozliczeniowego, według którego należy ustalić górną granicę

kary pieniężnej. Nieuprawnione jest więc poszukiwanie w art. 106 ust. 1 ustawy o

ochronie konkurencji i konsumentów wzorca dla analogii przy wykładni art. 56 ust. 3

Prawa energetycznego.

Wobec niewykazania przez powoda okoliczności przemawiających za

przyjęciem skargi kasacyjnej do rozpoznania, z mocy art. 398 9 § 2 k.p.c. orzeczono

jak

w punkcie 1 postanowienia.

O kosztach

postępowania

kasacyjnego

rozstrzygnięto stosownie do art. 98 § 1 i 3 w związku z art. 39821 k.p.c. oraz § 12

ust. 4 pkt 2 w związku z § 14 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z

dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz

ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę

prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).