III SK 15/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III SK 15/11

POSTANOWIENIE

Dnia 7 lipca 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Maciej Pacuda

w sprawie z powództwa S. Spółki Akcyjnej

przeciwko Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów

o naruszenie zbiorowych interesów konsumentów i nałożenie kary pieniężnej,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych w dniu 7 lipca 2011 r.,

na skutek skargi kasacyjnej strony powodowej od postanowienia Sądu

Apelacyjnego w Warszawie

z dnia 23 listopada 2010 r.,

odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

UZASADNIENIE

Sąd Apelacyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 23 listopada 2010 r.

oddalił zażalenie wniesione przez S. S.A. od postanowienia Sądu Okręgowego w

Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 29 lipca 2010 r.,

odrzucającego odwołanie powodowej Spółki od decyzji Prezesa Urzędu Ochrony

Konkurencji i Konsumentów.

Ubezpieczony wywiódł skargę kasacyjną od wymienionego postanowienia i

opierając ją na podstawie naruszenia przepisów postępowania (art. Art. 479 31a

k.p.c. oraz art. 130 k.p.c.), wniósł o uchylenie tego postanowienia i przekazanie

sprawy sądowi drugiej instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie o

uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy sądowi pierwszej

instancji do ponownego rozpoznania wniosku o uzupełnienie barków formalnych.

W skardze kasacyjnej został zawarty wniosek o przyjęcie jej do rozpoznania

oparty na treści art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., wskazujący na występujące w sprawie

istotne zagadnienie prawne, które sprowadzało się do pytania, „czy zastosowanie

się przez stronę w sprawie gospodarczej do wezwania sądu do usunięcia braków

formalnych pisma, którego treść w drodze wykładni strona może interpretować w

taki sposób, w jaki zarządzenie to wykonała, a którego treść pozostaje w

sprzeczności

z

przepisami

postępowania,

może

powodować

negatywne

konsekwencje procesowe dla tej strony, a w szczególności być podstawą do

odrzucenia pisma?”

Sąd Najwyższy zważył co następuje.

Stosownie do art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1),

istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność

postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4). Wypada

również dodać, iż zgodnie z art. 3984 § 2 k.p.c., określającym wymogi formalne

skargi kasacyjnej, skarga kasacyjna powinna zawierać wniosek o przyjęcie do

rozpoznania i jego uzasadnienie. Należy zatem stwierdzić, że wniosek o przyjęcie

skargi kasacyjnej do rozpoznania powinien wskazywać, że zachodzi przynajmniej

jedna z okoliczności wymienionych w powołanym wcześniej art. 3989 § 1 k.p.c., a

jego uzasadnienie winno zawierać argumenty świadczące o tym, że rzeczywiście,

biorąc pod uwagę sformułowane w ustawie kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania

skargi przez Sąd Najwyższy. Skarga kasacyjna nie jest bowiem (kolejnym)

środkiem zaskarżenia przysługującym od każdego rozstrzygnięcia sądu drugiej

instancji kończącego postępowanie w sprawie, z uwagi na przeważający w jej

charakterze element interesu publicznego. Służy ona kontroli prawidłowości

stosowania

prawa,

nie

będąc

instrumentem

weryfikacji

trafności

ustaleń

faktycznych stanowiących podstawę zaskarżonego orzeczenia.

Jeśli więc wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, poprzez

odwołanie się do art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., jak w rozpoznawanej sprawie, wskazuje

na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego, to w uzasadnieniu

winno zostać sformułowane zagadnienie prawne oraz przedstawione argumenty

prawne, które wykażą możliwość różnorodnej oceny zawartego w nim problemu.

Zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym w judykaturze, skarżący ma w tym zakresie

obowiązek wywiedzenia i uzasadnienia występującego w sprawie problemu

prawnego w sposób zbliżony do tego, jaki jest przyjęty przy przedstawianiu

zagadnienia prawnego przez sąd odwoławczy na podstawie art. 390 k.p.c. (por.

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 maja 2006 r., V CSK 75/06,

niepublikowane). Oznacza to w praktyce, iż zagadnienie prawne musi odpowiadać

określonym wymaganiom, a mianowicie: 1) być sformułowane w oparciu o

okoliczności mieszczące się w stanie faktycznym sprawy wynikającym z

dokonanych przez sąd ustaleń (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 kwietnia 1996

r., II UR 5/96, OSNP 1997 nr 3, poz. 39 i postanowienie z dnia 7 czerwca 2001 r., III

CZP 33/01, LEX nr 52571), 2) być przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny

tak, by umożliwić Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, nie

sprowadzającej się do samej subsumcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu

(postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 15 października 2002 r., III CZP 66/02,

LEX nr 57240; z dnia 22 października 2002 r., III CZP 64/02 LEX nr 77033 i z dnia

5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08, LEX nr 478179), 3) pozostawać w związku z

rozpoznawana sprawą i 4) dotyczyć zagadnienia budzącego rzeczywiście istotne (a

zatem poważne) wątpliwości. Istotność zagadnienia prawnego konkretyzuje się zaś

w tym, że w danej sprawie występuje zagadnienie prawne mające znaczenie dla

rozwoju prawa lub znaczenie precedensowe dla rozstrzygnięcia innych podobnych

spraw. Twierdzenie o występowaniu istotnego zagadnienia prawnego jest

uzasadnione tylko wtedy, kiedy przedstawiony problem prawny nie został jeszcze

rozstrzygnięty przez Sąd Najwyższy lub kiedy istnieją rozbieżne poglądy w tym

zakresie,

wynikające

z

odmiennej

wykładni

przepisów

konstruujących

to

zagadnienie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 marca 2010 r., II UK

363/09, LEX nr 577467, czy też postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 marca

2010 r., II UK 400/09, LEX nr 577468).

Wniosek skarżącego o przyjęcie jego skargi kasacyjnej do rozpoznania nie

spełnia podanych wyżej kryteriów. Przede wszystkim dlatego, że wskazane jako

przesłanka przedsądu pytanie nazwane przez skarżącego zagadnieniem prawnym

nie zostało sformułowane w sposób ogólny i abstrakcyjny, ale tak, iż w gruncie

rzeczy odpowiedź na nie musiałaby sprowadzać się do subsumcji i rozstrzygnięcia

o zasadności podstaw kasacyjnych. Zawiera ono bowiem z góry przyjętą tezę, że

skierowane do skarżącego wezwanie sądu „pozostaje w sprzeczności z przepisami

postępowanie” oraz że jego treść może być interpretowana przez stronę, a

następnie wykonana zgodnie z tą interpretacją. Sprowadza się więc w istocie do

zanegowania ustaleń dokonanych w tym zakresie przez sąd drugiej instancji.

Tymczasem na tym etapie postępowania (przesąd) podstawy kasacyjne nie

podlegają jeszcze badaniu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 maja

2010 r., II UK 274/09, LEX nr 585794). Wynika to stąd, że na tym etapie

przedmiotem badania dokonywanego przez Sąd Najwyższy jest jedynie to, czy

wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej wskazuje i wykazuje choć jedną z podstaw

(przesłanek) przedsądu wymienionych w art. 3989 § 1 k.p.c. Natomiast podstawy

kasacyjne stanowią odrębny od przesłanek przedsądu element skargi, w związku z

czym nie zastępują one (ani ich uzasadnienie) i nie mogą zastąpić przesłanek

przedsądu. Innymi słowy podstawy kasacyjne podlegają rozpoznaniu dopiero po

przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Za przyjęciem skargi kasacyjnej powoda nie może przemawiać również to,

że dotychczasowe orzecznictwie Sądu Najwyższego nie odnosiło się wprost do

kwestii związanych z wezwaniem do usunięcia braków formalnych odwołań w

sprawach gospodarczych, skoro Sąd Najwyższy wielokrotnie wypowiadał się w

przedmiocie stosowania art. 130 k.p.c. w innych rodzajach spraw cywilnych w

rozumieniu art. 1 k.p.c., czego przykładem mogą być z między innymi orzeczenia

powoływane w skardze kasacyjnej. Nie istnieje natomiast potrzeba wykładni

przepisów prawnych (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.), ani nie występuje w sprawie istotne

zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.), jeżeli Sąd Najwyższy zajął już

stanowisko w kwestii tego zagadnienia prawnego lub wykładni przepisów i wyraził

swój pogląd we wcześniejszych orzeczeniach, a nie zachodzą żadne okoliczności

uzasadniające zmianę tego poglądu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia

16 stycznia 2003 r., I PK 230/02, OSNAPiUS – wkładka z 2003 r., nr 13, poz. 5).

Potrzebę

wypowiedzenia

się

przez

Sąd

Najwyższy

w

odniesieniu

do

sformułowanego przez siebie zagadnienia prawnego skarżący uzasadnił zaś

wyłącznie

nie

znajdującym

oparcia

w

stanowisku

sądu

drugiej

instancji

twierdzeniem, jakoby sąd ten uznał, że „w sprawach gospodarczych strony

obowiązuje szczególna forma staranności i wręcz znajomość prawa ...”. Wbrew

temu twierdzeniu Sąd Apelacyjny uznał bowiem jedynie, że

prowadzący

działalność gospodarczą członkowie zarządu Spółki – jako profesjonaliści powinni

wiedzieć, że „nie mają uprawnienia do poświadczania dokumentów urzędowych”,

czego z całą pewnością nie można utożsamiać ze stawianiem stronom w sprawach

gospodarczych wymogu „szczególnej formy staranności i wręcz znajomości prawa”.

Kierując się przedstawionymi motywami, Sąd Najwyższy uznał, iż skarżący

nie wykazał potrzeby rozpoznania jego skargi kasacyjnej. Dlatego, na podstawie

art. 3989 § 2 k.p.c., orzekł, jak w sentencji.