III SK 14/15 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III SK 14/15 POSTANOWIENIE Dnia 25 stycznia 2016 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Dawid Miąsik w sprawie z powództwa I.P. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W.‎przeciwko Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów‎o stwierdzenie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów i nałożenie kary pieniężnej,‎na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 25 stycznia 2016 r.,‎na skutek skargi kasacyjnej strony powodowej od wyroku Sądu Apelacyjnego ‎z dnia 7 listopada 2014 r., 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania 2. zasądza od powoda na rzecz pozwanego kwotę 180 zł (sto osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym.

UZASADNIENIE

Wyrokiem z 7 listopada 2014 r., Sąd Apelacyjny dokonał sprostowania wyroku Sądu Okręgowego w W. - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z 29 października 2013 r., poprzez oznaczenia przedmiotu postępowania jako „o stwierdzenie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów i nałożenie kary pieniężnej”, oddalił apelację wniesioną od powyższego wyroku Sądu Okręgowego, wniesioną przez I. P. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (powód) przeciwko Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Prezes Urzędu) oraz zasądził od powoda na rzecz Prezesa Urzędu zwrot kosztów postepowania apelacyjnego.

W uzasadnieniu wyroku Sąd Apelacyjny zaznaczył, że w jego ocenie przedmiotem oceny SOKiK było faktyczne zachowanie powoda, polegające na wysyłaniu wiadomości sms, które to wiadomości tekstowe, w ocenie Sądu pierwszej instancji stanowiły zakazane praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów, na podstawie art. 24 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (jednolity tekst: Dz.U. z 2015 r., poz. 184, dalej jako uokik), przejawiającej się w formie agresywnej praktyki rynkowej w rozumieniu art. 9 pkt 8 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz.U.

Nr 171, poz. 1206, dalej jako ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym), które jest działaniem bezprawnym o czym stanowi art. 4 ust. 2 tej ustawy. Zatwierdzony przez Dyrektora Izby Celnej regulamin loterii nie zawierał treści poszczególnych wiadomości sms, w tym tych, które zostały uznane, jako działania zakwalifikowane do agresywnych praktyk rynkowych. W takim wypadku brak było podstaw do uznania, jak podnosi powód, że zatwierdzenie regulaminu loterii decyzją administracyjną wyłączyło kognicję SOKiK do badania działań powoda jako czynu naruszającego zbiorowe interesy konsumentów, a tym samym i drogę sądową w rozpoznawanej sprawie.

Przedmiotem oceny nie było także ustalenie, czy powód w ogóle działała zgodnie z regulaminem, ale czy jego zachowanie, w oparciu o zatwierdzony regulamin, czy też poza jego zakresem stanowiło zakazaną praktykę, naruszającą zbiorowe interesy konsumentów.Sąd Apelacyjny podkreślił także, że w niniejszej sprawie badaniu podlegało zachowanie powoda w trakcie trwania loterii, polegające na wysyłaniu wiadomości sms o określonej treści, która stanowiła nieuczciwą praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów. W ocenie Sądu Apelacyjnego materiał dowodowy zgromadzony w sprawie dawał podstawę do uznania, że wysyłane przez powoda sms-y, przynajmniej w części wskazanej przez SOKiK, informowały o wylosowaniu nagrody i nie zawierały informacji, że jej uzyskanie nastąpi dopiero w przypadku pomyślnego dla konsumenta losowania, które odbędzie się w przyszłości, a samo wysłanie odpłatnego sms-a niczego nie gwarantuje.

Odesłanie do regulaminu loterii takiej oceny nie zmienia, natomiast brak takiego odesłania do regulaminu w treści sms-a, potwierdza prawidłowość oceny. W takiej sytuacji, Sąd Apelacyjny, przychylając się do stanowiska SOKiK przyjął, że przesyłane wiadomości tekstowych sms sugerowały osobom, które je otrzymywały, iż są laureatami loterii, czym wprowadzały w błąd, co również potwierdzają liczne reklamacje, składane przez uczestników loterii, a także przypadki występowania z powództwem o zasądzenia na ich rzecz wartości nagród oferowanych w loterii.

Nie ulega wątpliwości, że gdyby zdawali sobie sprawę z prawdziwego charakteru otrzymanych wiadomości tekstowych sms, nie czuliby się później oszukani i nie zgłaszali tego faktu odpowiednim organom. Sąd Apelacyjny nie zgodził się także z twierdzeniem powoda, iż SOKiK dopuścił się naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 uokik w zw. z art. 9 pkt 8 uokik oraz art. 2 ust. 8 o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym, poprzez uznanie, że doszło do wyczerpania znamion nieuczciwej praktyki rynkowej, w szczególności przez wprowadzenie w błąd odbiorcę, będącego przeciętnym konsumentem.

W ocenie Sądu Apelacyjnego, pomimo przyjęcia przez SOKiK niewłaściwej interpretacji pojęcia „przeciętnego konsumenta”, dokonał on prawidłowej wykładni wskazanych przepisów i prawidłowo je zastosował. Podkreślenia wymaga, iż zakresem ochrony art. 2 ust. 8 o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym objęto zobiektywizowanego oraz abstrakcyjnego konsumenta, jako adresata nieuczciwych praktyk rynkowych. Ustawodawca przewidział jednak możliwość odstępstwa od przyjętego normatywnego modelu przeciętnego konsumenta na rzecz szczególnych kategorii konsumentów oraz konieczności uwzględnienia „różnic językowych, kulturowych i społecznych”.

Zatem przy ocenie podatności konsumenta na daną praktykę rynkową brany jest pod uwagę zarówno wzorzec konsumenta, jak i sprecyzowana grupa konsumentów szczególnie podatnych na daną praktykę. Jeżeli praktyka rynkowa jest skierowana do określonej grupy konsumentów, to ocenie podlega przeciętny członek danej grupy konsumentów. Biorąc zatem pod uwagę specyfikę i rodzaj nieuczciwych praktyk rynkowych, możemy dokonać wyodrębnienia szczególnych grup konsumentów, jako ich adresatów. W niniejszej sprawie, działania powoda polegały na wysyłaniu komunikatów tekstowych w formie wiadomości sms na telefony komórkowe, promujących loterię do polskich konsumentów.

Wysyłanie wiadomości sms na telefony komórkowe, które obecnie znajdują się w Polsce w powszechnym użytku, a także treść wysyłanych komunikatów nie pozwala na ustalenie, że były one kierowane do specyficznej grupy konsumentów, których cechy czynią ich szczególnie podatnymi lub niewrażliwymi na nieuczciwe praktyki handlowe. Zatem w przedmiotowej sprawie model „przeciętnego konsumenta” należy odnosić do przeciętnego mieszkańca kraju.W ocenie Sądu Apelacyjnego, wbrew stanowisku powoda, SOKiK wskazał, dlaczego przyjął, że należycie uważny i ostrożny konsument mógł zostać wprowadzony w błąd na skutek działań powoda.

Sąd Apelacyjny w pełni podziela stanowisko, że analiza i wykładnia językowa treści komunikatów sms przesyłanych przez powoda w ramach loterii pozwala uznać, iż sugerowały one pewność wygranej.Ponadto, na co zwrócił uwagę także SOKiK, powód w żadnej z wysyłanych wiadomości tekstowych sms nie zamieścił informacji, iż zdobycie nagrody uzależnione było dodatkowo od pomyślnego dla konsumenta losowania, które odbyć się miło w przyszłości, a samo wysłanie odpłatnego sms-a nie gwarantowało żadnej nagrody, mimo iż treść wiadomości stwarzała u konsumenta takie wrażenie.

Z treści wiadomości tekstowych sms trudno było się zorientować, o jaką loterię chodzi, kto jest jej organizatorem i gdzie można znaleźć jej regulamin. Zakładając nawet, że polski konsument na świadomość udziału w grze, to jak zostało to podkreślone powyżej, treść przesyłanych do konsumentów sms-ów nie pozostawiała wątpliwości co do wygranej, zatem jednoznacznie wprowadzała w błąd. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Sądu Apelacyjnego wniósł powód, zaskarżając go w całości, wnosząc o uchylenie i zmianę zaskarżonego wyroku, poprzez uwzględnienie powództwa w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego.Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania został oparty na podstawie naruszenia przepisów prawa materialnego, a mianowicie:

1) art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 uokik w zw. z art. 9 pkt 8 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 9 i 11 oraz art. 13 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (jednolity tekst: Dz.U. z 2015 r., poz. 612) oraz 2) art. 2 ust. 8 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym.Wnosząc o przyjęcie skarg kasacyjnej do rozpoznania powód podniósł oczywistą zasadność skargi kasacyjnej oraz potrzebę wykładni przepisów prawnych wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, a mianowicie art. 2 ust. 8 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym w zakresie pojęcia przeciętnego konsumenta. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezes Urzędu wniósł o odmowe przyjęcia skargi do rozpoznania i zasądzenie od powoda kosztów postępowania kasacyjnego w tym kosztów zastępstwa procesowego, ewentualnie zaś wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie od powoda kosztów postępowania kasacyjnego w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

Skarga kasacyjna powoda nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej merytorycznego rozpoznania, ponieważ stosowny wniosek powoda nie ujawnił potrzeby rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego. W kwestii pojęcia przeciętnego konsumenta użytego w art. 2 pkt 8 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym Sąd Najwyższy wypowiadał się już wielokrotnie (w szczególności zob. wyrok Sądu Najwyższego z 6 grudnia 2007 r., III SK 20/07; z 21 kwietnia 2011 r., III SK 45/10; z 8 maja 2014 r., III SK 45/13; z 4 marca 2014 r., III SK 34/13; z 16 kwietnia 2015 r., III SK 24/14). Dlatego skargi kasacyjna nawiązujące do potrzeby wykładni tego pojęcia nie są przyjmowane do rozpoznania o ile nie podniesiono w nich potrzeby rozstrzygnięcia wątpliwości prawnych dotyczących kwestii prawnych wykraczających poza samo zastosowanie wzorca przeciętnego konsumenta (postanowienie Sądu Najwyższego z 16 kwietnia 2015 r., III SK 61/14).Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji postanowienia. eb