III SK 12/13 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III SK 12/13

POSTANOWIENIE

Dnia 3 października 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Halina Kiryło

w sprawie z powództwa C. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W.

przeciwko Przewodniczącemu Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji w W.

o nałożenie kary pieniężnej,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych w dniu 3 października 2013 r.,

na skutek skargi kasacyjnej strony powodowej od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 29 czerwca 2012 r.,

odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

UZASADNIENIE

Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 29 czerwca 2012 r., oddalił apelację C. Sp.

z o.o. w W. (powód) od wyroku Sądu Okręgowego z dnia 27 października 2011 r.,

w sprawie przeciwko Przewodniczącemu Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji w W.

(Przewodniczący KRRiTV) o nałożenie kary pieniężnej.

Decyzją z dnia 11 marca 2011 r. Przewodniczący KRRiTV nałożył na

powoda karę pieniężną w wysokości 70.000 zł za niezrealizowanie wymogów

wynikających z art. 15 ust. 1 ustawy o radiofonii i telewizji w II i III kwartale 2010 r.

w zakresie udziału audycji wytworzonych pierwotnie w języku polskim w czasie

nadawania w programie P.

Oddalając apelację powoda Sąd Apelacyjny uznał, że brak podstaw do

uznania, iż po stronie powoda doszło do obiektywnego, niezawinionego braku

osiągnięcia wymaganych prawem wskaźników procentowych audycji wytwarzanych

pierwotnie w języku polskim. Taką okolicznością nie jest brak odpowiednich audycji

na rynku filmów dokumentalnych, powstawanie tego typu produkcji na zlecenie TVP

S.A. oraz okoliczność, ż produkcja własna filmów dokumentalnych jest bardzo

ograniczona z uwagi na wysoki poziom kosztów ich produkcji. W ocenie Sądu

drugiej instancji, Sąd Okręgowy nie naruszył przepisów art. 227 i art. 233 § 1 k.p.c.

przez oddalenie wniosku dowodowego o przesłuchanie w charakterze świadka J.

P., ponieważ dowód ten nie miał znaczenia dla rozstrzygnięcia. Nawet gdyby

świadek potwierdził twierdzenia powoda na okoliczność sytuacji na rynku filmów

dokumentalnych w Polsce, to i tak nie świadczyłoby to o istnieniu obiektywnego

braku możliwości przeznaczania przez powoda określonego kwartalnego czasu

nadawania programu na audycje wytwarzane pierwotnie w języku polskim.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 53 ust. 1 ustawy o radiofonii i

telewizji Sąd Apelacyjny uznał, że istniały podstawy do

wydania przez

Przewodniczącego KRRiTV decyzji nakładającej na nadawcę karę pieniężną.

Przepis art. 53 ust. 4 ustawy o radiofonii i telewizji dotyczy możliwości nałożenia

kary pieniężnej, stąd powołanie się w uzasadnieniu decyzji Przewodniczącego

KRRiTV na postępowanie powoda w zakresie nieprzestrzegania przepisów

rozporządzenia KRRiTV z 4 listopada 2004 r. począwszy od 2007 r. nie naruszało

przepisów prawa. Okoliczność ta ma przy tym znaczenie dla określenia wysokości

kary, przy uwzględnieniu ustawowych wymogów.

Powód zaskarżył wyrok Sądu Apelacyjnego skargą kasacyjną w całości.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie art. 53 ust. 1 i 4 ustawy o radiofonii i

telewizji oraz art. 227, art. 233 § 1 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c. Wnosząc o

przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powód powołał się na jej oczywistą

zasadność (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) oraz na potrzebę wykładni przepisów prawa

(art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.).

Oczywistej zasadności skargi powód upatruje w naruszeniu powołanych w

podstawach skargi przepisów prawa procesowego przez nieuwzględnienie zarzutu

apelacji, dotyczącego oddalenia wniosku dowodowego o przesłuchanie świadka.

Oddalając ten wniosek Sąd Apelacyjny sprawił, że doszło do niewyjaśnienia i

ustalenia w sposób pełny istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności,

związanych z pozyskiwaniem przez powoda licencji na nadawanie audycji

wytworzonych pierwotnie w języku polskim. Ponadto, Sąd Apelacyjny w oczywisty

sposób naruszył art. 53 ust. 1 i 4 ustawy o radiofonii i telewizji przez zastosowanie

tego przepisu również do okresów nieobjętych zaskarżoną decyzją i uzasadniając

wysokość kary zdarzeniami, co do których – zgodnie z art. 53 ust. 4 ustawy o

radiofonii i telewizji - nie można już nakładać kary pieniężnej. Przewodniczący

KRRiTV, nakładając karę, brał bowiem pod uwagę nie tylko naruszenie przepisów

ustawy w II i III kwartale 2010 r., ale okres 4 lat. Sąd Apelacyjny w uzasadnieniu

zaskarżonego wyroku stwierdził zaś, że znaczenie dla określenia wymiaru kary

pieniężnej ma stan faktyczny począwszy od 2007 r., uwzględniając ustawowe

wymogi, jakimi są nie tylko zakres i stopień szkodliwości naruszenia, ale także

dotychczasowa działalność nadawcy. Tymczasem zgodnie z art. 53 ust. 4 ustawy o

radiofonii i telewizji nie można nakładać na nadawcę kar pieniężnej, jeżeli od

naruszenia obowiązku sankcjonowanego karą na mocy art. 53 ust. 1 ustawy o

radiofonii i telewizji upłynął 1 rok. Okoliczności te nie powinny być zatem brane pod

uwagę ani w postępowaniu administracyjnym, ani w postępowaniu sądowym.

Ponadto Sąd Apelacyjny zastosował art. 53 ust. 1 ustawy o radiofonii i telewizji w

brzmieniu nieobowiązującym w okresie objętym karą nałożoną na powoda,

ponieważ w okresie tym przepis nie zawierał sformułowania „uwzględniając zakres i

stopień szkodliwości naruszenia, dotychczasową działalność nadawcy oraz jego

możliwości finansowe”.

Powołując się na przesłankę z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. powód wskazał na

konieczność rozstrzygnięcia kwestii, czy art. 53 ust. 1 i 4 ustawy o radiofonii i

telewizji, według stanu prawnego obowiązującego w okresie objętym karą, pozwala

przy wymierzaniu kary z tego przepisu brać pod uwagę stan faktyczny z innych,

wcześniejszych okresów niż okres objęty nałożoną karą? Czy można było

uzasadniać wysokość kary zdarzeniami, co do których nie można już nakładać kary

pieniężnej na podstawie art. 53 ust. 4 ustawy o radiofonii i telewizji? Czy przy

wymierzaniu kary na podstawie art. 53 ust. 1 ustawy o radiofonii i telewizji, co do

zasady i co do wysokości, miał znaczenie element zawinienia podmiotu ukaranego,

element obiektywnych przeszkód uniemożliwiających spełnienie przez podmiot

ukarany wymogów przewidzianych prawem, za które został ukarany? Czy przepis

ten przewidywał obligatoryjność ukarania takiego podmiotu niezależnie od ww.

przesłanek za sam fakt naruszenia określonych wymogów przewidzianych

przepisami prawa, niezależnie od przyczyn niespełnienia przez podmiot ukarany

tych wymogów, czy też jednak brak zawinienia ze strony podmiotu ukaranego

uwalania go od takiej odpowiedzialności, ewentualnie wpływa na wysokość

nałożonej kary?

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna powoda nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej

merytorycznego rozpoznania z następujących przyczyn.

Powód trafnie wskazał na przesłanki, jakie muszą być spełnione, aby

wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ze względu na jej oczywistą

zasadność został uwzględniony przez Sąd Najwyższy na etapie tzw. przedsądu.

Sąd Najwyższy w obecnym składzie nie podziela jednak stanowiska powoda co do

spełnienia tych przesłanek w niniejszej sprawie, a przynajmniej co do wykazania ich

w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi powoda do rozpoznania.

Naruszenie przepisów k.p.c., na które powołuje się powód, nie jest

oczywiste, ani widoczne na pierwszy rzut oka. O konieczności przeprowadzenia

dowodu na okoliczność wskazaną przez powoda przesądza znaczenie tej

okoliczności dla subsumpcji ustalonego w sprawie stanu faktycznego pod hipotezę

normy wynikającej z art. 53 ust. 1 ustawy o radiofonii i telewizji. Sąd Apelacyjny

uznał zaś, że okoliczności, które według powoda są okolicznościami istotnymi

sprawy, nie mają znaczenia dla jej rozstrzygnięcia. Przesłuchanie świadka na

okoliczność zasad funkcjonowania rynku programów dokumentalnych w Polsce nie

miało bowiem, zdaniem Sądu drugiej instancji, wpływu na odpowiedzialność

powoda z tytułu naruszenia obowiązku wynikającego z art. 15 ust. 1 ustawy o

radiofonii i telewizji oraz wysokość nałożonej kary.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 53 ust. 4 ustawy o radiofonii i

telewizji przez zastosowanie art. 53 ust. 1 ustawy o radiofonii i telewizji do okresów

nieobjętych zaskarżoną decyzją Sąd Najwyższy stwierdza, że z uzasadnienia

wyroku Sądu Apelacyjnego nie wynika, by Sąd drugiej instancji zastosował

powołane

przez

powoda

przepisy

ustawy

w

taki

sposób.

Decyzja

Przewodniczącego KRRiTV odnosiła się do zachowania powoda w II i III kwartale

2010 r., a zaskarżony wyrok nie rozszerza odpowiedzialności powoda za

naruszenie przepisów ustawy o radiofonii i telewizji poza granice czasowe

wyznaczone przez art. 53 ust. 4 ustawy o radiofonii i telewizji.

Także wywód powoda dotyczący zastosowania przez Sąd Apelacyjny art. 53

ust. 1 ustawy o radiofonii i telewizji w brzmieniu obowiązującym po wydaniu decyzji

Przewodniczącego KRRiTV zaskarżonej w niniejszej sprawie, nie dowodzi

oczywistej zasadności skargi kasacyjnej. Treść art. 53 ust. 1 ustawy o radiofonii i

telewizji została uzupełniona o katalog przesłanek, jakie Przewodniczący KRRiTV

powinien uwzględniać przy wymierzaniu kary pieniężnej (zakres i stopień

szkodliwości, dotychczasowa działalność nadawcy, jego możliwości finansowe) na

podstawie art. 20 ustawy z dnia 30 czerwca 2011 r. o wdrożeniu naziemnej telewizji

cyfrowej (Dz. U. z 2011 r., nr 153, poz. 903). Przepis art. 53 ust. 1 ustawy o

radiofonii i telewizji w nowym brzmieniu wszedł w życie po wydaniu decyzji

Przewodniczącego KRRiTV, lecz przed rozpoznaniem sprawy przez Sąd Okręgowy

i Sąd Apelacyjny. Przepisy przejściowe ustawy z dnia 30 czerwca 2011 r. nie

zawierają regulacji intertemporalnej. Nowelizacja nie zmieniła podstaw, zakresu ani

charakteru odpowiedzialności nadawcy za naruszenie obowiązku, o którym mowa

w art. 15 ust. 1 ustawy o radiofonii i telewizji. Zmiana polega jedynie na wskazaniu

kryteriów, jakimi powinien kierować się Przewodniczący KRRiTV przy wymiarze

kary pieniężnej. Na dotychczasową działalność powoda Przewodniczący KRRiTV

powołał się zaś już w uzasadnieniu decyzji (w oparciu o dokumenty dotyczące

przeprowadzanych systematycznie czynności sprawdzających przestrzeganie

przez powoda obowiązku wynikającego z art. 15 ust. 1 ustawy o radiofonii i

telewizji), uzasadniając powody uczynienia użytku z przysługującej mu kompetencji.

Jak słusznie przyjął Sąd Apelacyjny, wyjaśnienie motywów, jakimi kierował się

organ nakładający karę pieniężną, nie może zaś zostać uznane za sprzeczne z

przepisami prawa. Analogicznie należy potraktować przywołanie przez Sąd

Apelacyjny przesłanek wprowadzonych do art. 53 ust. 1 ustawy o radiofonii i

telewizji na mocy powołanej powyżej nowelizacji, w sytuacji gdy przepis

zawierający normą sankcjonującą w brzmieniu poprzednim nie określał żadnych

przesłanek wymiaru kary pieniężnej w konkretnej sprawie. Dlatego, nawet gdyby

uznać, że zastosowanie powinien znaleźć art. 53 ust. 1 ustawy o radiofonii i

telewizji w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji Przewodniczącego

KRRiTV, to wyrok Sądu Apelacyjnego odpowiada prawu. W konsekwencji uznanie

zarzutu naruszenia art. 53 ust. 1 ustawy o radiofonii i telewizji w sposób

przedstawiony przez powoda w uzasadnieniu oczywistej zasadności skargi

kasacyjnej nie prowadziłoby do jej uwzględnienia i uchylenia wyroku Sądu

Apelacyjnego. To z kolei oznacza, że wbrew stanowisku powoda skarga kasacyjna

nie jest oczywiście zasadna.

Brak również podstaw dla uznania za zasadny wniosku powoda o przyjęcie

skargi kasacyjnej do rozpoznania ze względu na przesłankę, o której mowa w

art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. W przypadku powołania się na art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.

skarżący ma obowiązek nie tylko określić przepisy wymagające wykładni, ale także

wskazać poważne wątpliwości interpretacyjne związane z ich stosowaniem wraz z

podaniem doktrynalnego lub orzeczniczego źródła tych wątpliwości, bądź

rozbieżności w orzecznictwie sądów (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia

6 listopada 2012 r., III SK 17/12 i powołane tam orzecznictwo).

Tymczasem powód ograniczył się jedynie do wyartykułowania różnych

wątpliwości interpretacyjnych dotyczących art. 53 ust. 1 ustawy o radiofonii i

telewizji, co w oczywisty sposób nie spełnia wymogów, jakim powinien odpowiadać

wywód profesjonalnego pełnomocnika mający przekonać Sąd Najwyższy o

występowaniu publicznoprawnej potrzeby merytorycznego rozpoznania skargi

kasacyjnej powoda. Skarga kasacyjna jest wszak szczególnym środkiem

zaskarżenia, realizującym przede wszystkim interes publiczny, polegający na

usuwaniu

rozbieżności

w

orzecznictwie

sądów

powszechnych

oraz

na

wspomaganiu rozwoju prawa, zatem uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do

rozpoznania powinno koncentrować się na wykazaniu, iż takie okoliczności w

sprawie zachodzą (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 czerwca

2013 r., III SK 55/12 i powołane tam orzeczenia). Rozpoznanie skargi kasacyjnej

następuje tylko z przyczyn kwalifikowanych, wymienionych w art. 398 9 § 1 k.p.c.

Dlatego w art. 3984 § 2 k.p.c. wśród istotnych wymagań skargi kasacyjnej

ustawodawca wymienił obowiązek złożenia wniosku o przyjęcie skargi do

rozpoznania i jego uzasadnienie. Spełnienie tego wymogu powinno przybrać postać

wyodrębnionego wywodu prawnego, w którym skarżący wykaże, jakie występujące

w sprawie okoliczności pozwalają na uwzględnienie wniosku o przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania i jednocześnie uzasadnieniu, dlaczego odpowiadają one

ustawowemu katalogowi przesłanek. Ustawodawca nieprzypadkowo, konstruując

wymagania skargi kasacyjnej, wyodrębnił w oddzielnych przepisach art. 398 4 k.p.c.

obowiązek przytoczenia podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia (§ 1) i obowiązek

przedstawienia wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnienia

(§ 2). Chodzi zatem o dwa odrębne, kreatywne elementy skargi kasacyjnej, które

spełniają określone cele i podlegają ocenie Sądu Najwyższego, na różnych etapach

postępowania kasacyjnego. Wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego

uzasadnienie podlegają analizie na etapie przedsądu, natomiast przytoczone

podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie oceniane są dopiero po przyjęciu skargi do

rozpoznania, w trakcie jej merytorycznego rozpoznawania. Oba te elementy muszą

być więc przez skarżącego wyodrębnione, oddzielnie przedstawione i uzasadnione,

a dla spełnienia wymogu z art. 3984 § 2 k.p.c. nie wystarczy odwołanie się do

podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia, bo choć dla obu tych przesłanek

argumenty mogą być podobne, to Sąd Najwyższy w ramach przedsądu bada tylko

wskazane w skardze okoliczności uzasadniające przyjęcie jej do rozpoznania, nie

analizuje zaś podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia.

Mając powyższe na uwadze, z mocy art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy

orzekł jak w sentencji.