III SK 12/06 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III SK 12/06

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 6 września 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jerzy Kwaśniewski (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Zbigniew Hajn

SSN Zbigniew Myszka

w sprawie z powództwa K. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością we W.

przeciwko Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów

o naruszenie zbiorowych interesów konsumentów,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 6 września 2006 r.,

skargi kasacyjnej powoda

od postanowienia Sądu Apelacyjnego w W. z dnia 29 listopada 2005 r.,

sygn. akt VI ACz …/05,

oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny w W. postanowieniem z dnia 29 listopada 2005 r. oddalił

zażalenie powoda na postanowienie Sądu Okręgowego w W. z dnia 6 lipca 2005 r.,

którym Sąd ten odrzucił odwołanie powoda od decyzji Prezesa Urzędu Ochrony

Konkurencji i Konsumentów z dnia 7 kwietnia 2005 r. w sprawie o naruszenie

zbiorowych interesów konsumentów.

Sąd Apelacyjny uznał, że zażalenie nie ma zasadnych zarzutów przeciwko

podstawom postanowień Sądu Okręgowego. Skoro bowiem powód reprezentowany

przez pełnomocnika będącego radcą prawnym przy wniesieniu odwołania nie uiścił

obowiązującego wpisu stałego w kwocie 1000 zł (§ 18 ust. 1 rozporządzenia

Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 grudnia 1996 r. w sprawie określenia wysokości

wpisów w sprawach cywilnych – Dz. U. Nr 154, poz. 753 ze zm.), to podlegało ono

odrzuceniu bez wezwania do uiszczenia opłaty.

Na powyższe postanowienie Sądu Apelacyjnego w W. powód wniósł skargę

kasacyjną opierając ją na obu podstawach, o których mowa w art. 398 3 § 1 k.p.c. ze

sformułowaniem naruszenia:

„1) art. 15 ustawy z dnia 13 czerwca 1967 r. o kosztach sądowych w sprawach

cywilnych przez błędną wykładnię i przyjęcie, że chwila wniesienia pisma do sądu

jest równoznaczna z chwilą skierowania go do organu administracji

2) przepisów art. 17 ustawy z dnia 13 czerwca 1967 r. o kosztach w sprawach

cywilnych, § 18 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie określenia

wysokości wpisów w sprawach cywilnych, a także kształtujących model odwołania

od decyzji Prezesa UOKiK, przepisów Działu V ustawy o ochronie konkurencji i

konsumentów, tj. art. 78, 79, 80 i 81 ustawy oraz art. 47928 i n. kpc w związku z art.

178 i 193 Konstytucji przez niezbadanie zgodności tych przepisów z Konstytucją

RP, pomimo podniesienia przez stronę zarzutów w tym zakresie,

3) przepisów art. 2, art. 8, art. 32 ust. 1, art. 45 ust. 1, art. 78 Konstytucji RP, art. 6

ust. 1 i art. 14 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych

Wolności oraz obowiązujących w prawie Unii Europejskiej zasady pierwszeństwa

prawa wspólnotowego i efektywnej ochrony praw podmiotowych poprzez

zastosowanie przepisów niezgodnych z nimi,

4) art. 328 § 2 kpc przez brak w uzasadnieniu skarżonego postanowienia Sądu

Apelacyjnego , odniesienia się do powoływanych przez stronę w zażaleniu faktów i

dowodów (m.in. dowodu wpłaty wpisu), jak też przez brak w uzasadnieniu

postanowienia wyjaśnienia przyczyn dla których Sąd Apelacyjny

powoływanych w zażaleniu argumentów za słuszne”.

nie uznał

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zaskarżone postanowienie Sądu drugiej instancji powołuje się nazbyt

ogólnie w uzasadnieniu na fakty ustalone w postanowieniu Sądu pierwszej

instancji, a także na bezzasadność argumentacji przedstawionej w zażaleniu. Z

takiego powściągliwego stylu uzasadnienia zaskarżonego postanowienia nie

wynika skutek w postaci istotnego wpływu na wynik sprawy (por. art. 3983 § 1 pkt 2

k.p.c.). Ostatecznie bowiem wiadomo jakie były okoliczności faktyczne przyjęte za

podstawę

zaskarżonego

postanowienia,

jak

również

zachodzi

zgodność

rozstrzygnięcia z oceną zarzutów zażalenia.

Dla zastosowania wskazanych w zaskarżonym postanowieniu przepisów

istotne było ustalenie, że odwołanie w imieniu strony powodowej wniósł jej

pełnomocnik będący radcą prawnym i że wniesienie odwołania nie zostało

połączone z uiszczeniem wymaganego wpisu stałego w kwocie 1000 zł. W związku

z podnoszeniem w skardze kasacyjnej faktu uiszczenia wpisu w dniu 27 lipca 2005

r. należy stwierdzić, że to twierdzenie faktyczne dodatkowo potwierdza zgodność

ze stanem faktycznym zasadniczego ustalenia zaskarżonego postanowienia, że

wpis stały od odwołania nie został uiszczony przy wniesieniu odwołania i w ciągu

terminu otwartego do wniesienia odwołania, Wynika to jasno z niespornych

okoliczności dotyczących wniesienia odwołania i terminu w jakim mogło ono być

wniesione. Wystarczy w tej kwestii wskazanie na to, że stosownie do pouczenia

zawartego w decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 7

kwietnia 2005 r. – odwołanie, zgodnie z art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji

i konsumentów w związku z art. 47928 k.p.c., mogło być wniesione w terminie

dwutygodniowym od dnia doręczenia decyzji, za pośrednictwem Prezesa Urzędu

Ochrony Konkurencji i Konsumentów (właściwej Delegatury). Jeżeli odwołanie

skierowane do Sądu Okręgowego w Warszawie z zachowaniem przewidzianego do

tego trybu pośrednictwa Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów

(Delegatury) wpłynęło do Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w dniu 26

kwietnia 2005 r., a wpis od tego odwołania został uiszczony dopiero w dniu 27

lipca 2005 r., to jest oczywiste, że nie został on uiszczony ani przy wniesieniu

odwołania, ani w dwutygodniowym terminie przeznaczonym na wniesienie

odwołania.

Nie ma racji skarżący w swych zarzutach nieodpowiedniości między

okolicznościami faktycznymi a ich subsumcyjną oceną według wskazanych w

skardze kasacyjnej przepisów. Rozstrzygające znaczenie ma tu niewątpliwie

zastosowanie art. 15 ustawy z dnia 13 czerwca 1967 r. o kosztach sadowych w

sprawach cywilnych (jednolity tekst: Dz. U. z 2002 r. Nr 91, poz. 88 ze zm.),

zgodnie z którym opłatę sądową należy uiścić przy wniesieniu do sądu pisma

podlegającego opłacie. W danym wypadku chodziło o odwołanie, które należało

wnieść do sądu za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i

Konsumentów w przewidzianym do tego terminie. Nie może ulegać wątpliwości, że

dla zachowania terminu do wniesienia odwołania, tego terminu określonego w art.

47928 § 2 k.p.c., że „Odwołanie od decyzji Prezesa Urzędu wnosi się za jego

pośrednictwem do sądu ochrony konkurencji i konsumentów w terminie

dwutygodniowym od dnia doręczenia decyzji” – niezbędne jest aby w tym terminie

odwołanie zostało wniesione (złożone lub nadane pocztą) do Urzędu Ochrony

Konkurencji i Konsumentów, będącego nieodzownym „pośrednikiem” w drodze

odwołania do Sądu. Konstytutywnymi cechami czynności procesowej wniesienia

odwołania jest jego adresat (sąd ochrony konkurencji i konsumentów), termin

(dwutygodniowy) oraz pośredniczenie Prezesa Urzędu. Wszystkie te elementy

formalne muszą być spełnione ażeby zaistniała czynność procesowa wniesienia

odwołania do sądu ochrony konkurencji i konsumentów.

Jeżeli zatem w przepisach określających zasady wnoszenia opłat sadowych

mowa jest – tak jak we wskazanym wyżej art. 15 ustawy o kosztach sądowych w

sprawach cywilnych – o obowiązku uiszczenia opłaty sądowej przy wniesieniu do

sądu pisma podlegającego opłacie, to nie może budzić wątpliwości w odniesieniu

do przedmiotowego odwołania, że obowiązek ten odnosił się do odwołania

adresowanego do sądu, za pośrednictwem

Prezesa Urzędu, w terminie

dwutygodniowym od dnia doręczenia decyzji. Tak jak nie ma żadnych podstaw do

tego ażeby przy określaniu terminu wniesienia odwołania do sądu uwzględniać

(pomijać) okres w jakim odwołanie „przebywało” w Urzędzie Ochrony Konkurencji i

Konsumentów, tak samo nie można przyjąć sugestii skarżącego, ażeby uznawać,

że obowiązek dokonania opłaty sadowej aktualizuje się nie z chwilą wniesienia

odwołania, ale dopiero z chwilą przekazania odwołania przez Prezesa Urzędu

Ochrony Konkurencji i Konsumentów do sądu.

Z kolei w uzasadnieniu zarzutu dotyczącego sprzeczności z Konstytucją i

Konwencją o Ochronie Praw człowieka unormowania konsekwencji wniesienia

pisma procesowego przez adwokata lub radcę prawnego bez jego należytego

opłacenia w art. 17 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych – skarżący

powoływał się w szczególności na to, że odrzucenie w takiej sytuacji odwołania

narusza prawa strony do sądu oraz jest w nieusprawiedliwiony sposób odmienne

od regulacji w tym przedmiocie przyjętej w postępowaniu przed sądami

administracyjnymi.

Sąd Najwyższy uznaje tę argumentację za oczywiście nieprzekonywającą.

Nie ma nic niestosownego albo nieadekwatnego do zasad konstytucyjnych w

przyjętym normatywnym ułożeniu konsekwencji niezachowania przez stronę

reprezentowaną przez profesjonalnego pełnomocnika będącego radcą prawnym,

warunków formalnych odwołania. Przyjęty w tym zakresie, w art. 17 ustawy o

kosztach sadowych w sprawach cywilnych rygor odrzucenia – bez osobnego

wezwania o uiszczenie opłaty – środka zaskarżenia podlegającego opłacie w

wysokości stałej, a mimo to nieopłaconego w przewidzianym do tego terminie, nie

jest – wbrew skarżącemu – jakimś anachronizmem w porównaniu do zasad

przyjętych w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Kwestia ta jest analogicznie

unormowana w postępowaniach cywilnym i sądowo-administracyjnym. Stosownie

bowiem do art. 221 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed

sądami administracyjnymi „Pisma wnoszone przez adwokata lub radcę prawnego,

które nie są należycie opłacone, pozostawia się bez rozpoznania albo odrzuca bez

wezwania o uiszczenie opłaty jeżeli pismo podlega opłacie stałej”.

Ostatnio powołany przepis był przedmiotem badania przez Trybunał

Konstytucyjny, który w wyroku z dnia 7 marca 2006 r. SK 11/05 (OTK-A 2006 nr 3,

poz. 27) stwierdził, że (także art. 219 § 2) jest on zgodny z art. 45 ust. 1 Konstytucji

RP oraz nie jest niezgodny z art. 77 ust. 2 Konstytucji. W tym samym wyroku, w

kierunku całkowicie odmiennym od zarzutów rozpatrywanej skargi, Trybunał

Konstytucyjny rozstrzygnął także w przedmiocie § 5 ust. 2 rozporządzenia Rady

Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych

zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.

Nr 211, poz. 2193). Otóż właśnie tę regulację, odbiegająca od zasady wynikającej z

art. 17 ustawy o kosztach sadowych w sprawach cywilnych przez ustalenie, że wpis

stały od skargi wnoszonej przez adwokata lub radcę prawnego uiszcza się na

wezwanie po przekazaniu skargi sądowi – Trybunał Konstytucyjny uznał za

niezgodną i to nie tylko z wymienionym wyżej art. 221 ustawy Prawo o

postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ale także z art. 2 Konstytucji.

Z powyższych względów uznając, że skarga kasacyjna nie ma zasadnych

podstaw Sąd Najwyższy orzekł w myśl art. 39814 k.p.c.