III SK 10/04 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III SK 10/04

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 16 marca 2004 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jerzy Kwaśniewski (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Roman Kuczyński

SSN Maria Tyszel

Protokolant Wanda Cabaj

w sprawie z odwołania Przedsiębiorstwa Wielobranżowego "W." Spółki z

ograniczoną odpowiedzialnością w L.

przeciwko Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów

z udziałem zainteresowanego L. Zakładów Energetycznych "L." Spółki Akcyjnej w

L. o ochronę konkurencji i konsumentów,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych w dniu 4 marca 2004 r.,

kasacji strony powodowej od wyroku Sądu Okręgowego w W. - Sądu

Antymonopolowego

z dnia 18 września 2002 r., sygn. akt XVII Ama …/01,

uchyla zaskarżony wyrok i znosi postępowanie w zakresie

rozprawy przed Sądem Okręgowym w W. Sądem Ochrony

Konkurencji i Konsumentów i przekazuje temu Sądowi sprawę

do ponownego rozpoznania.

Uzasadnienie

Do Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w L.

wpłynął

wniosek Przedsiębiorstwa Wielobranżowego W. Sp. z o.o. w L. przeciwko L.

Zakładom Energetycznym L. S.A. w L.. Wnioskodawca zarzucił tym Zakładom –

zdaniem wnioskodawcy – monopoliście narzucenie uciążliwych warunków umów

wykonawcom

robót

elektroenergetycznych

organizatorowi

przetargów,

nieuzasadnione

przynoszących

korzyści;

Zakładowi

kwestionował

jako

również

określone części stosowanych przez Zakłady Energetyczne wymagań ofertowych.

Wszczęte przez Prezesa UOKiK postępowanie dotyczyło stosowania przez L.

Zakłady Energetyczne L. S.A. w L. praktyki monopolistycznej polegającej na

nadużywaniu pozycji dominującej na rynku poprzez narzucenie uciążliwych

warunków umowy – „Wymagania ofertowe w przetargach na wykonanie robót

budowlanych w branży elektroenergetycznej z zastosowaniem wynagrodzenia

ryczałtowego”, w postaci jednostronnego ustalenia tych warunków przynoszących

Zakładowi nieuzasadnione korzyści, co mogło stanowić naruszenie art. 5 ust. 1 pkt

6 ustawy z dnia 24.02.1990 r. o przeciwdziałaniu praktykom monopolistycznym i

ochronie interesów konsumentów (Dz. U. z 1999 r. Nr 52, poz. 547).

W konsekwencji przeprowadzonego postępowania z dnia

29.06.2001 r.

Prezes UOKiK nie stwierdził stosowania przez L. S.A. zarzucanej przez

wnioskodawcę praktyki ograniczającej konkurencję.

Od decyzji tej Przedsiębiorstwo Wielobranżowe W. Sp. z o.o. odwołało się do Sądu

Antymonopolowego żądając uchylenia zaskarżonej decyzji.

Sąd Okręgowy w W. Sąd Antymonopolowy wyrokiem z dnia 18 września

2002 r. oddalił odwołanie i zasądził od strony powodowej na rzecz Prezesa UOKiK

1000 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Sąd Antymonopolowy w pełni podzielił stanowisko zawarte w zaskarżonej

decyzji Prezesa UOKiK. Na powodzie, jako na wnioskodawcy ciążył obowiązek

przedstawienia dowodów wskazujących na dominująca pozycję na rynku L. S.A.,

czego dostatecznie w ocenie Sądu nie uczynił. Rynek na którym L. S.A. wykonuje

dużą część robót jest rynkiem rozproszonym przy jednoczesnym występowaniu

wielu innych wykonawców. Sąd podzielił stanowisko Prezesa UOKiK, że nie jest on

uprawniony do uzyskania danych stanowiących tajemnicę statystyczną.

Wyrok Sądu Okręgowego

Sądu Antymonopolowego powód zaskarżył

kasacją, zarzucając: 1) naruszenie prawa materialnego,

-

art. 78 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i

konsumentów

poprzez

błędne

przyjęcie,

iż

pojęcie

rynku

właściwego

(relewantnego) jest jednoznaczne z całym obszarem na którym przedsiębiorca

prowadzi swą działalność;

-

art. 8 ust. 2 pkt 6 w/w ustawy poprzez uznanie, iż obciążenie wykonawców

kosztami bezpośrednimi inwestycji nie jest narzucaniem przez przedsiębiorcę

(inwestora) uciążliwych warunków umów, przynoszących mu nieuzasadnione

korzyści, oraz naruszenie przepisów postępowania,

-

art. 64 w/w ustawy poprzez brak wyegzekwowania przez Prezesa UOKiK

obowiązku Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego udostępnienia informacji

istotnych dla toczącego się postępowania,

-

art. 233 § 1 k.p.c. poprzez dokonanie oceny wiarygodności i mocy dowodowej w

oparciu tylko o część materiału dowodowego, a w szczególności nie

uwzględnienia sprzeczności pomiędzy złożonymi do akt i braku podważenia

przez Prezesa UOKiK prawidłowości wyliczeń udziału zainteresowanego w

rynku lokalnym dokonanych przez powoda co miało istotny wpływ na wynik

sprawy,

-

art. 328 § 2 k.p.c. poprzez nie wskazanie przez Sąd Antymonopolowy w

uzasadnieniu przyczyn dla których odmówił mocy dowodowej opinii oraz

informacji publicznych przedstawionych przez powoda oraz dokonanych przesz

niego wyliczeń, a także nie wskazania przepisów prawa uniemożliwiających

uzyskanie dla celów toczącego się postępowania przed Prezesem UOKiK

danych objętych tajemnicą statystyczną.

Kasacja zawiera wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie

sprawy do ponownego rozpatrzenia, oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

Stosownie do art. 39311 k.p.c. Sąd Najwyższy na skutek kasacji rozpoznaje

sprawę w zakresie podstaw kasacji i podniesionych w niej zarzutów, ale z urzędu

bierze pod uwagę nieważność postępowania.

Sąd Najwyższy z urzędu stwierdził nieważność postępowania wobec

sprzecznego

z

prawem

składu

Sądu

Okręgowego

w

W. –

Sądu

Antymonopolowego, który rozpoznał odwołanie strony powodowej i wydał

zaskarżony kasacją wyrok z dnia 18 września 2002 r. (por. art. 379 pkt 4 k.p.c.). W

jednoosobowym składzie tego Sądu orzekał – nie mając takiego prawa – sędzia

Sądu Rejonowego a więc sądu niższego.

Tymczasem, stosownie do art. 46 § 1 prawa o ustroju sądów powszechnych

(Dz. U. z 2001 r.

Nr 98, poz. 1070 ze zm.) sędzia sądu niższego nie może być

przewodniczącym składu sądu wyższej instancji. Minister Sprawiedliwości może

jednak przyznać sędziemu rejonowemu delegowanemu do sądu okręgowego,

prawo przewodniczenia w sprawach rozpoznawanych przez ten sąd w pierwszej

instancji, w składzie jednego sędziego i dwóch ławników albo w składzie jednego

sędziego.

Jednakże

w

postępowaniu

przed

Sądem

Najwyższym

zostało

wyjaśnione, że w danym wypadku orzekający w sprawie sędzia sądu rejonowego

nie uzyskał od Ministra Sprawiedliwości prawa przewodniczenia w składzie Sądu

Okręgowego w Warszawie.

Wobec stwierdzonej nieważności postępowania przed Sądem Okręgowym w

W. Sądem Antymonopolowym należało orzec stosownie do art. 393 k.p.c. bez

rozpoznania zarzutów kasacyjnych, których rozpoznanie w tej sytuacji byłoby

przedwczesne.