III SK 1/06 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III SK 1/06

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 21 marca 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Kazimierz Jaśkowski (przewodniczący)

SSN Herbert Szurgacz (sprawozdawca)

SSN Andrzej Wróbel

w sprawie z odwołania T. S.A.

przeciwko Prezesowi Urzędu Regulacji Telekomunikacji i Poczty

z udziałem Pilickiej Telefonii Sp. z o.o. w Radomiu

o zmianę umowy o połączeniu sieci telekomunikacyjnych,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 21 marca 2006 r.,

skargi kasacyjnej odwołującej się od wyroku Sądu Apelacyjnego w W.

z dnia 13 lipca 2005 r., sygn. akt VI ACa …/05,

1. oddala skargę kasacyjną,

2. zasądza od T. S.A. na rzecz Prezesa Urzędu Regulacji

Telekomunikacji i Poczty kwotę 120 zł (sto dwadzieścia zł)

tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Sąd Apelacyjny w W., po rozpoznaniu sprawy z odwołania T. S.A. w W.

przeciwko Prezesowi Urzędu Regulacji Telekomunikacji i Poczty, przy udziale

zainteresowanego Pilickiej Telefonii Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością,

wyrokiem z dnia 13 lipca 2005 r.

oddalił apelację powoda od wyroku Sądu

Okręgowego w W. Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 15 grudnia

2004 r. na mocy którego oddalono jego odwołanie od decyzji pozwanego z dnia 30

czerwca 2003 r. (DRT-WWM-07527-12/02 II), zmieniającej umowę o warunkach

współpracy i wzajemnych rozliczeniach, zawartej pomiędzy zainteresowanym i

odwołującym w dniu 2 września 1997 r. w ten sposób, że:

1) w § 9 dodano postanowienia o następującej treści:

„4. TP S.A. zobowiązuje się do kierowania połączeń inicjowanych przez jej

-

abonamentów ze strefy numeracyjnej właściwej dla obszaru działania P.

Telefonii na numer dostępowy (0-20) do sieci telekomunikacyjnej P. Telefonii do

istniejących punktów styku sieci P. Telefonii, celem realizacji przez P. Telefonię

usługi komutowanego dostępu do sieci teleinformatycznych.”

„5. P. Telefonia zobowiązuje się do kierowania połączeń inicjowanych przez

-

jej abonamentów ze strefy numeracyjnej właściwej dla obszaru działania P.

Telefonii na numery dostępowe (0-20) do sieci telekomunikacyjnej TP S.A. do

istniejących punktów styku sieci P. Telefonii S.A. celem realizacji przez TP S.A.

usługi komutowanego dostępu do sieci teleinformatycznych.”

2) w załączniku Nr 2 do umowy skreślono postanowienie: „Za połączenie do sieci

teleinformatycznych (0-20), realizowane w ruchu automatycznym strefowym, TP

S.A.

będzie

otrzymywała

50%

należnych

wpływów

liczonych

według

obowiązującego cennika TP S.A. Ruch ten jest jednostronny, z sieci P. Telefonii

Sp. z o.o. do sieci TP S.A.” i dodano jednocześnie ust. 14 1 w brzmieniu:

„Wysokość stawek rozliczeniowych należnych TP S.A. od P. Telefonii z

tytułu połączeń, o których mowa w § 9 ust. 2 umowy oraz wysokość stawek

należnych P. Telefonii do TP S.A. z tytułu połączeń, o których mowa w ust 3 umowy

wynosi:

Okres taryfikacyjny / lokalne rozpoczęcie połączenia = T1 0,032 zł/min, T2

0,016 zł/min, gdzie: T1 – oznacza okres taryfikacyjny w godz. od 08.00 do 18.00 w

dni robocze; T2 – oznacza okres taryfikacyjny w godz. 18.00 – 08.00 w dni robocze

oraz w godz.: 00.00 – 24.00 w soboty, niedziele i święta; przy przyjęciu

następującej definicji: lokalne rozpoczęcie połączenia międzysieciowego

–

połączenie od abonenta TP S.A. / P. Telefonii inicjującego połączenie do punktu

styku sieci (oddania ruchu), w którym nie została zaangażowana żadna centrala

międzystrefowa, lub w którym została zaangażowana dokładnie jedna centrala

międzystrefowa, a abonent jest podłączony do tej centrali.

1.1. P. Telefonia wystawia TP S.A. fakturę za usługę telekomunikacyjną, o

której mowa w § 9 ust. 2 umowy, odpowiednio do iloczynu stosowanej wobec

Abonenta TP S.A. opłaty za minutę połączenia telefonicznego do sieci

teleinformatycznych oraz liczby zrealizowanych połączeń.

1.2. TP S.A. wystawia P. Telefonii fakturę na realizację rozpoczęcia

połączenia, o którym mowa w § 9 ust. 2 umowy, odpowiednio do iloczynu minut

tych połączeń oraz stawki odpowiadających danemu okresowi taryfikacyjnemu.

1.3. TP S.A. wystawia P. Telefonii fakturę za usługę telekomunikacyjną, o

której mowa w § 9 ust. 3 umowy, odpowiednio do iloczynu stosowanej wobec

abonenta P. Telefonii opłaty za minutę połączenia telefonicznego do sieci

teleinformatycznych oraz liczby zrealizowanych minut tych połączeń.

1.4. P. Telefonia wystawia TP S.A. fakturę za realizację rozpoczęcia

połączenia, o którym mowa w § 9 ust. 3, odpowiednio do sumy iloczynu minut tych

połączeń oraz stawki odpowiadającej danemu okresowi taryfikacyjnemu.

1.5. Rozliczeniom podlega Sumaryczny Czas Połączeń inicjowanych

odpowiednio przez abonentów TP S.A. lub przez abonentów P. Telefonii.

1.6. P. Telefonia zobowiązuje się do wniesienia na rzecz TP S.A. opłaty w

wysokości 4,5% wartości zafakturowanych kwot za rozpoczęcie połączenia tytułem

opłaty za ponoszone przez TP S.A. koszty billingu, windykacji oraz fakturowania;

1.7. TP S.A. zobowiązuje się do wniesienia na rzecz P. Telefonii opłaty w

wysokości 4,5% wartości zafakturowanych kwot za rozpoczęcie połączenia tytułem

opłaty za ponoszone przez P. Telefonię koszty bilingu, windykacji oraz

zafakturowania.”

W motywach rozstrzygnięcia Sąd Apelacyjny przejął ustalenia poczynione w

postępowaniu przed sądem pierwszej instancji i podzielił ich prawną kwalifikację.

W dniu 11 października 2002 r. zainteresowana wystąpiła z wnioskiem o wydanie

decyzji w sprawie ustalania warunków połączenia sieci telekomunikacyjnych poprzez

zmianę umów o współpracy (z 26 sierpnia 1997 r., 2 września 1997 r., 10 września 1998 r. i

12 lutego 2001 r.) wnosząc o nadanie odpowiednim częściom umów następującego

brzmienia:

,,a) za połączenia do sieci teleinformatycznych (0-20) w ruchu miejscowym i

strefowym wychodzącym z sieci telefonicznej PT Sp. z o.o., TP S.A. będzie otrzymywała od

PT Sp. z o.o. - 50% należnych wpływów liczonych według obowiązującego cennika TP S.A.

b) za połączenia do sieci teleinformatycznych (0-20) w ruchu miejscowym i

strefowym wychodzącym z sieci telefonicznej TP S.A. do sieci PT Sp. z o.o., PT Sp. z o.o.

będzie otrzymywała od TP S.A. 50% należnych wpływów liczonych według obowiązującego

cennika TP S.A.

c) za połączenia do sieci teleinformatycznych (0-20) w ruchu międzystrefowym

wychodzącym z sieci telefonicznej PT Sp. z o.o., TP S.A. będzie otrzymywała od PT Sp. z

o.o. 50% należnych wpływów liczonych według obowiązującego cennika TP S.A.

d) za połączenia do sieci teleinformatycznych (0-20) w ruchu międzystrefowym

wychodzącym z sieci telefonicznej TP S.A. do sieci PT Sp. z o.o., PT Sp. z o.o. będzie

otrzymywała od TP S.A. 50% należnych wpływów liczonych według obowiązującego

cennika TP S.A."

Ponieważ w ocenie pozwanego, w przedmiotowej sprawie występuje połączenie

sieci telekomunikacyjnych, które jest zdefiniowane w art. 2 pkt 14 ustawy z dnia 21 lipca

2000 r. - Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. Nr 73, poz. 852 ze zm.) jako fizyczne i

funkcjonalne połączenie sieci telekomunikacyjnych, eksploatowanych przez tego samego

operatora lub przez różnych operatorów, w celu zapewnienia telekomunikacji

użytkownikom tych sieci lub świadczenia usług telekomunikacyjnych, zastosowanie

znajdują art. 83 - 83 tej ustawy.

Wobec niemożności porozumienia stron co do propozycji w zakresie rozliczeń w

oparciu o metodę „podziału przychodów", pozwany uznał, że TP S.A. dokonała zmian w

metodologii kalkulacji kosztów połączeń międzysieciowych, wskutek których otrzymane

wyniki okazały się niższe od początkowych, co dowodzi, iż opracowana przez powoda

metodologia zawiera poważne błędy. Z tego też względu pozwany, w celu ustalenia

wysokości stawek, wykorzystał tzw. metodę najlepszej bieżącej praktyki (best current

practice), stosowaną przez Komisję Europejską (dalej KE), polegającą na zebraniu danych

od narodowych regulatorów z krajów członkowskich odnośnie trzech rodzajów usług

międzyoperatorskich, które występują w rozliczeniach między operatorami: za lokalne

połączenie, za połączenie z pojedynczym tranzytem, za połączenie z podwójnym tranzytem.

Następnie w każdym z tych rodzajów połączeń KE wybiera trzy najniższe stawki. Najniższa

cena - tzw. dolne widełki - w każdym z podanych wyżej zakresów odpowiada opłacie

obowiązującej w tym państwie członkowskim, w którym w tym czasie ceny były najniższe.

Stawka najwyższa - tzw. górne widełki - odpowiada opłacie w tym państwie członkowskim,

w

którym

ceny

były

najwyższe

ż

przyjętych

trzech

najniższych.

Wysokość

rekomendowanych stawek podaje się w EUR/100 za minutę połączenia zaokrąglając je do

wartości dziesiętnych.

W ten sposób zostały w 2001 r. ustalone następujące przedziały cenowe:

- dla połączenia interkonekt lokalnego 0,6 - 0,7 (Eurocent) - na podstawie stawek z

Francji (0,58), Wielkiej Brytanii (0,62) i Niemiec (0,63);

- dla połączenia interkonekt z pojedynczym tranzytem 0,9 - 1 (Eurocent) - na

podstawie stawek z Wielkiej Brytanii (0,9), Danii (0,97) oraz Niemiec (0,97);

- dla połączenia interkonekt z podwójnym tranzytem ustalony został przedział 1.4 1.5 (Eurocent) - na podstawie stawek z Danii (1,35), Irlandii (1,54) i Niemiec (1,53).

Następnie pozwany przeprowadził analizę odchyleń obowiązujących stawek

interkonektowych w poszczególnych krajach do górnych stawek określonych za pomocą

metodologii best curent practice, czyli kolejno 0,7; 1 oraz 1,5 Eurocent, ustalając

rekomendowane stawki. Z uwagi na podtrzymanie zasady stopniowego dochodzenia do

stawek europejskich, pozwany nie zastosował wskaźnika siły nabywczej waluty polskiej.

Pozwany uznał także, że rozpoczęcia połączenia do sieci teleinformatycznej typu

telefonicznego, opartego o numer dostępu do sieci przyznany na podstawie Planu

Numeracji Krajowej, jest dokładnie takim samym połączeniem, jak połączenie zwykłe

telefoniczne. Uzasadnia to zastosowanie analogicznych stawek, przy czym zaangażowanie

zasobów TP S.A. i P. Telekomunikacji Sp. z o.o. różni się zasadniczo. Z tych względów

Prezes URTiP przyjął, że stawka w okresie taryfikacyjnym T1 jest stawką maksymalną, zaś

stawki T2 i T3 stanowią odpowiednio 0,75 i 0,5 stawki T1. Rozwiązanie to powinno,

zdaniem pozwanego, umożliwić stosowanie najniższej stawki, za wyjątkiem okresu

największego nasilenia ruchu i umożliwić pełniejsze wykorzystanie zasobów sieciowych

obydwu operatorów.

W przedmiotowej sprawie pozwany ustalił także następujący model rozliczeń: 1)

TP S.A. wystawia fakturę na abonenta (użytkownika końcowego), abonent wnosi opłaty

za usługę do TP SA; 2) P. Telefonia wystawia zbiorczą fakturę za połączenie do

Internetu na TP SA; 3) TP S.A. wystawia fakturę za rozpoczęcie połączenia, billing,

fakturowanie i windykację; 4) TP S.A. przekazuje do P. Telefonii całość wpływów od

abonentów po potrąceniu opłat za rozpoczęcie połączenia, billing, fakturowanie i

windykację. W przypadku połączeń inicjowanych przez abonentów P. Telefonii na

numery dostępowe TP S.A. model ten stosuje się odpowiednio w drugą stronę.

Jednocześnie Prezes URTiP uwzględnił w rozliczeniach pomiędzy stronami

dodatkowe wynagrodzenie za wykonywanie czynności pomocniczych związanych z

fakturowaniem

usług

przez

operatorów

dla

swoich

abonentów.

Wysokość

wynagrodzenia została ustalona na poziomie 4,5% należności operatora za

rozpoczęcie połączenia. Jako wzorzec, pozwany przyjął rozwiązanie wprowadzone w

początkowym stadium liberalizacji niemieckiego rynku telekomunikacyjnego, gdzie za

tego typu usługi Deutsche Telekom pobierał 4,5% wartości obrotu uzyskiwanego z

tytułu świadczonych usług.

W ocenie Sądu Apelacyjnego, złożona apelacja nie jest uzasadniona. Przede

wszystkim należy wskazać, że zgodnie z art. 222 ust. 3 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r.

Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. Nr 171, poz. 1800) w zakresie spraw zakończonych w

ramach postępowania administracyjnego, a niezakończonych w toku postępowania

odwoławczego, stosuje się przepisy dotychczasowe, czyli przepisy ustawy z dnia 21 lipca

2000 r. Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. Nr 73, poz. 852 ze zm.). Biorąc pod uwagę, że

postępowanie administracyjne w rozpoznawanej sprawie zakończyło się wydaniem decyzji

przez Prezesa URTiP z dnia 30 czerwca 2003 r., to należało stosować przepisy Prawa

telekomunikacyjnego z dnia 21 lipca 2000 r.

Co się tyczy formułowanych zarzutów, to okazały się one nieuzasadnione. W

apelacji powód zaprzestał wprawdzie kwestionowania, że umowa nawiązana decyzją

Prezesa URTiP z zainteresowanym ma charakter umowy o połączeniu sieci dwóch

operatorów telekomunikacyjnych, lecz ma to istotne znaczenie, ponieważ Sąd pierwszej

instancji przesądził, że nie jest ona umową usługi dostępu użytkownika do sieci

telekomunikacyjnej.

Zastosowanie

znajdują

zatem

przepisy

art.

76-87

Prawa

telekomunikacyjnego.

Jeśli chodzi o problem dopuszczalności rozliczeń w sposób ustalony w decyzji, a

konkretnie fakturowania przez obu operatorów usług telekomunikacyjnych w połączonych

sieciach, to powód w żaden sposób nie wyjaśnił, dlaczego wyrok Sądu Okręgowego

narusza treść art. 108 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U.

Nr 54, poz. 535 ze zm.). Z jego wypowiedzi wynika co najwyżej, że decyzją pozwanego

nałożono nań obowiązek wystawiania - za usługi niewykonane - „pustych faktur". Zasadnie

przyjął zatem Sąd Okręgowy, że sposób wystawienia faktury VAT wynikający z modelu

rozliczeń międzyoperatorskich, określonego w decyzji nie narusza prawa podatkowego.

Przedstawione w zaskarżonym wyroku motywy tego twierdzenia należy jednak rozszerzyć.

Spełnienie świadczenia przez zobowiązanego poprzez wykonanie przez osobę trzecią,

którą zobowiązany się posługuje jest prawnie dopuszczalne. Kodeks cywilny w art. 354 k.c.

kładzie nacisk, aby zobowiązanie wykonane było zgodnie z jego treścią i w sposób

odpowiadający jego celowi oraz zasadom współżycia społecznego, a także zwyczajom,

jeśli takie istnieją. Skoro zatem możliwe jest dokonanie określonej czynności prawnej, to

możliwe musi być również jej zafakturowanie, które jest czynnością materialno-techniczną i

wtórną w stosunku do czynności cywilnoprawnej. W szczególności nie jest nim art. 108

ustawy o podatku od towarów i usług, który nakłada na podmioty w nim wskazane

obowiązek zapłaty kwot podatku z wystawianej faktury, co nie pozostaje w związku z

zastrzeżeniami

powoda

w

odniesieniu

do

omawianych

już

zasad

rozliczeń

międzyoperatorskich, gdyż odzwierciedlają one faktyczne dokonaną sprzedaż usługi.

Obowiązujący w dniu wyrokowania przez Sąd Okręgowy przepis § 14 ust. 5 rozporządzenia

Ministra Finansów z dnia 27 kwietnia 2004 r. (Dz. U. Nr 97, poz. 971) w sprawie zwrotu

podatku niektórym podatnikom, zaliczkowego zwrotu podatku, zasad wystawiania faktur,

sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług, do których nie mają zastosowania

zwolnienia od podatku od towarów i usług wyraźnie stanowi, że „faktury wystawiane przez

operatorów telekomunikacyjnych na rzecz ich abonentów z tytułu świadczenia usług

telekomunikacyjnych mogą zawierać w wyodrębnionej części dane, o których mowa w § 12,

z uwzględnieniem przepisów § 16-21 i § 24-26, dotyczące usług świadczonych przez innych

operatorów na rzecz tych abonentów, pod warunkiem, że z zawartych umów między tymi

operatorami wynika taki sposób ich dokumentowania." W tym kontekście nieuprawniony jest

pogląd TP SA, że dane dotyczące usług świadczonych przez innych operatorów wprowadza

się na faktury dla abonentów tylko za zgodną wolą operatorów połączonych sieci i nie

dotyczy to sytuacji, gdy umowa o połączeniu sieci zastąpiona jest decyzją Prezesa URTiP.

W ocenie Sądu Apelacyjnego, decyzja owa, jak również wyroki sądów zastępujące

oświadczenia woli stron w takich sprawach wywierają takie same skutki prawne, jak

umowy powstałe w wyniku zawarcia przez operatorów.

Odnośnie do nieuwzględnienia wniosku sformułowanego przez powoda w

przedmiocie przeprowadzenia dowodu z pism Ministerstwa Finansów i Naczelnika l

Mazowieckiego Urzędu Skarbowego w W., to rację ma powód podnosząc, że w

uzasadnieniu wyroku powinny znaleźć się motywy tej decyzji. Uchybienie to nie miało

jednak znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

Jeśli chodzi zaś o zarzut naruszenia prawa procesowego przez wydanie wyroku,

który nie uwzględnia stanu rzeczy z chwili zamknięcia rozprawy, to zauważyć należy, że

treść umowy ramowej opracowanej w późniejszym czasie przez TP S.A. nie ma wpływu,

ani na uprzednio wydaną decyzję administracyjną, ani na rozstrzygnięcie tego Sądu.

Zgodnie z art. 79 Prawa telekomunikacyjnego, operator o znaczącej pozycji rynkowej w

zakresie świadczenia usług telefonicznych w stacjonarnych publicznych sieciach

telefonicznych jest obowiązany do opracowania ofert określających ramowe warunki umów

o połączeniu sieci z operatorami i przedłożenia ich projektów do zatwierdzenia Prezesowi

URTiP. Zgodnie z ust. 5 powyższego artykułu operator jest zobowiązany do zawierania

umów na warunkach nie gorszych niż określone w zatwierdzonej ofercie ramowej. Oferta

taka nie ma zatem charakteru wiążącego dla Prezesa URTiP. Dlatego może on w swojej

decyzji określić korzystniejsze warunki.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył powód. Zaskarżając go w całości

zarzucił naruszenie przepisów postępowania, polegające na naruszeniu art. 328 § 2 k.p.c.

poprzez:

- nieustosunkowanie się Sądu Apelacyjnego do kwestii faktycznego połączenia sieci w

punktach styku,

- nieodniesienie się do zagadnienia modelu rozliczania połączeń pomiędzy powodem a

zainteresowanym, który obecnie funkcjonuje, a który jest sprzeczny z modelem, jaki przyjął

Sąd pierwszej instancji i zaakceptował Sąd drugiej instancji,

- nieuzasadnienie na jakiej podstawie przyjęto, że URTiP orzekając o połączeniu sieci nie

jest zobowiązany uwzględniać wniosków stron ani zakresu negocjacji w zakresie

połączenia sieci dotyczącego świadczenia usługi komutowanego dostępu do sieci

teleinformatycznych,

- nieuzasadnienie, że wyliczenia i kalkulacje przedstawione przez operatorów są sprzeczne

z kryteriami zawartymi w art. 80 ust. 1 Prawa Telekomunikacyjnego z 2000 r.,

- nieuzasadnienie twierdzenia o możliwości rozliczania korzyści ze wspólnej jedności skutku połączenia sieci,

- niewykazanie dlaczego nieuwzględniono zarzutu apelacji dotyczącego naruszenia art. 80

ust. 1 pkt. 2 Prawa telekomunikacyjnego nieuzasadnienie i niepodanie podstawy prawnej

zajętego stanowiska, że każda czynność cywilnoprawna powinna być możliwa do

zafakturowania,

- nieuzasadnienie i niepodanie podstawy prawnej stanowiska, że Prezes URTiP w

ramach uprawnienia do dokonywania mocą swej decyzji zmiany umowy o

połączeniu sieci, ma także prawo do wprowadzania zapisów dotyczących

wpisywania na fakturach danych o usługach świadczonych przez innych

operatorów,

-

nieuzasadnienie

stanowiska

nieuwzględniającego

wykładni

autentycznej

dokonanej przez Ministerstwo Finansów odnośnie do § 36 ust. 5 rozporządzenia

Ministra Finansów z dnia 22 marca 2002 r. w sprawie wykonania niektórych

przepisów ustawy o podatku od towarów i usług.

Poza tym skarżący wskazał na naruszenie art. 316 k.p.c. poprzez nieuwzglęnienie

stanu rzeczy istniejącego w chwili wydania orzeczenia. Ponadto, zarzucił

naruszenie prawa materialnego, § 36 ust. 5 powoływanego wyżej rozporządzenia,

uznając, że nieuprawniony jest pogląd, według którego dane dotyczące usług

świadczonych przez innych operatorów wprowadza się do faktur dla abonentów

tylko za zgodną wolą operatorów połączonych sieci i że nie dotyczy to sytuacji, gdy

umowa o połączeniu sieci zastąpiona jest decyzją Prezesa URTiP.

W tym świetle powód domagał się uchylenia w całości wyroku wydanego przez

Sąd pierwszej instancji oraz wyroku wydanego przez Sąd drugiej instancji i

przekazania sprawy temu ostatniemu do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna oparta jest na obu podstawach wskazanych w art. 3983

k.p.c. W pierwszej kolejności należy przeto odnieść się do zarzutu naruszenia

przepisów postępowania. Nie jest on trafny.

Stan faktyczny rozpoznawanej sprawy nie jest skomplikowany. Podstawę

faktyczną rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym wyroku stanowiły ustalenia,

których dokonał Sąd pierwszej instancji. Zasadniczy sprzeciw skarżącego budzi

treść uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego, a zwłaszcza nieodniesienie się

przez ten Sąd do szczegółowo wskazanych w skardze kasacyjnej kwestii. Sąd

Najwyższy w bogatym orzecznictwie wyrażał niezmiennie pogląd, że określający

elementy uzasadnienia wyroku art. 328 § 2 k.p.c., może stanowić podstawę skargi

kasacyjnej wówczas, gdy uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia nie pozwala na

kontrolę kasacyjną tego orzeczenia. Tylko bowiem w takim wypadku uchybienie art.

328 § 2 k.p.c. może być uznane za mogące mieć wpływ na wynik sprawy (por.

wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 5 października 2005 r., I UK 49/05, M.P.Pr. z

2006 r. nr 4, str. 214; z dnia 22 maja 2003 r., II CKN 121/01, LEX nr 137611; z dnia

18 marca 2003 r., IV CKN 1862/00, LEX nr 109420; z dnia 20 lutego 2003 r., I CKN

65/01, LEX nr 78271; oraz postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 5 kwietnia

2002 r., II CKN 1368/00, LEX nr 54382 i z dnia 21 listopada 2001 r., I CKN 185/01,

LEX nr 52726). Podnosił również, że art. 328 § 2 k.p.c. do postępowania

apelacyjnego znajduje zastosowanie odpowiednio (art. 391 § 1 k.p.c.), czego

skutkiem jest, że Sąd drugiej instancji władny jest poprzestać na ustaleniach i

rozważaniach sądu pierwszej instancji w takim zakresie, w jakim odpowiada to jego

własnemu stanowisku, „wzbogacając” jedynie pogląd sądu pierwszej instancji

określonymi stwierdzeniami co do stanu faktycznego lub jego prawnej oceny. W

każdym razie nie uchybia sąd drugiej instancji regułom art. 328 § 2 k.p.c., jeżeli ze

sporządzonego uzasadnienia wynikają przyczyny rozstrzygnięcia, choćby podane

w sposób lakoniczny. Innymi słowy, jeżeli uzasadnienie orzeczenia sądu pierwszej

instancji jest w pełni akceptowane przez sąd drugiej instancji, to wystarczy, że da

on temu wyraz w treści uzasadnienia swego orzeczenia, bez powtarzania

szczegółowych ustaleń faktycznych i wnioskowań prawnych, zawartych w

motywach zaskarżonego orzeczenia. Uzasadnienie orzeczenia sądu drugiej

instancji różni się bowiem od uzasadnienia orzeczenia pierwszoinstancyjnego,

ponieważ spełnia przede wszystkim funkcje kontrolne (por. wyroki Sądu

Najwyższego: z dnia 23 sierpnia 2001 r., III CKN 112/99, LEX nr 52365, z dnia 22

sierpnia 2001 r., V CKN 348/00, LEX nr 52761; z dnia 24 stycznia 2000 r., III CKN

538/98, LEX nr 52732; oraz postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 1 lutego 2000

r., III CKN 577/98, LEX 50705).

Sąd Apelacyjny odniósł się do wszystkich zgłoszonych w apelacji zarzutów.

Okoliczność, że zarzutów tych nie podzielił, nie może być utożsamiana z

nieprawidłowym sporządzeniem uzasadnienia wyroku oddalającego apelację strony

skarżącej. Z uzasadnienia orzeczenia jednoznacznie wynika, że Sąd ten podzielił

pogląd i argumentację Sądu pierwszej instancji zarówno w kwestii charakteru

zawartej przez strony umowy, modelu rozliczania połączeń, jak i wykładni art. 80

ustawy

Prawo

Telekomunikacyjne.

Powtórzenie

akceptowanej

w

pełni

argumentacji było zbędne, co oznacza, że nie może zostać uwzględniony

podnoszony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 328 § 2 k.p.c. poprzez:

nieodniesienie się do zagadnienia modelu rozliczania połączeń pomiędzy powodem

a zainteresowanym, który obecnie funkcjonuje; nieuzasadnienie przez Sąd

Apelacyjny, na jakiej podstawie przyjął za Sądem pierwszej instancji, że Prezes

URTIP orzekając o połączeniu sieci nie jest obowiązany uwzględniać wniosków

stron ani zakresu negocjacji w zakresie połączenia sieci dotyczącego świadczenia

usługi komutowanego dostępu do sieci teleinformatycznych; niewykazanie,

dlaczego Sąd Apelacyjny nie uwzględnił zarzutu apelacji dotyczącego naruszenia

art. 80 ust. 1 pkt 2 Prawa Telekomunikacyjnego poprzestawszy tylko na

stwierdzeniu, że wywód Sądu Okręgowego nie budzi zastrzeżeń.

Nie jest również słuszny zarzut naruszenia art. 328 § 2 k.p.c., który, w ocenie

strony

skarżącej,

nieuwzględniającego

polega

na

wykładni

nieuzasadnieniu

autentycznej

przez

Sąd

„stanowiska

dokonanej

przez

Ministerstwo

Finansów odnośnie rozumienia § 36 ust. 5 rozporządzenia Ministra Finansów z

dnia 22 marca 2002 r.”. Podzielając także i w tym zakresie pogląd Sądu pierwszej

instancji, Sąd Apelacyjny stwierdził, że interpretacja przepisów nie może być

przedmiotem dowodu. Przedmiotem dowodu są bowiem fakty, a do wykładni

przepisów uprawniony jest sąd. Wykładnia dokonana przez przedstawicieli aparatu

skarbowego nie wiąże sądu powszechnego (por. str. 23 uzasadnienia wyroku). Sąd

Apelacyjny wyraźnie wskazał, że decyzje Prezesa URTiP, a także wyroki sądów

zastępujące oświadczenia woli stron wywierają takie same skutki prawne, jak

powstałe w wyniku zawarcia przez operatorów umowy (str. 22 uzasadnienia).

Ponieważ z art. 84 ust. 2 Prawa telekomunikacyjnego wynika, że decyzja o

połączeniu sieci zastępuje umowę o połączeniu sieci, Sąd Apelacyjny prawidłowo

nie uwzględnił sprzecznej z obowiązującym prawem i utrwalonymi zasadami prawa

interpretacji § 36 ust. 5 Rozporządzenia w przedstawianej przez powoda wersji.

Nietrafny jest podnoszony przez stronę skarżącą zarzut naruszenia art. 328

§ 2 k.p.c., który polega, w jej ocenie, na nieustosunkowaniu się Sądu Apelacyjnego

do kwestii faktycznego połączenia sieci w punktach styku, o którym mowa w

rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 31 października 2003 r. w sprawie

szczegółowych wymagań związanych z łączeniem sieci telekomunikacyjnych;

nieuzasadnieniu przez ten Sąd, że wyliczenia i kalkulacje przedstawione przez

operatorów są sprzeczne z kryteriami zawartymi w art. 80 ust. 1 Prawa

telekomunikacyjnego, a także przyczyn ich nieuwzględnienia, oraz nieuzasadnieniu

twierdzenia o możliwości rozliczenia korzyści ze wspólnej jedności - skutku

połączenia sieci. Uzasadnienie wyroku zawiera bowiem stanowisko w tych

kwestiach, poparte krótką, aczkolwiek zrozumiałą argumentacją.

Wbrew twierdzeniu strony skarżącej, Sąd Apelacyjny, jakkolwiek lakonicznie,

to jednak uzasadnił pogląd w kwestii fakturowania czynności cywilnoprawnych.

Rozważając zarzuty apelacyjne w tym zakresie Sąd ten powołał się, między innymi,

na art. 354 k.c. i art. 356 § 1 k.c., a także na art. 108 ustawy z dnia 11 marca 2004

r. o podatku od towarów i usług. Sąd Najwyższy podziela stanowisko, wedle

którego, spełnienie świadczenia przez zobowiązanego poprzez wykonanie go przez

osobę trzecią, którą zobowiązany się posługuje jest prawnie dopuszczalne. Skoro

więc

czynność

prawna

jest

dopuszczalna,

musi

istnieć

możliwość

jej

zafakturowania, która to czynność ma charakter materialno-techniczy i wtórny w

stosunku do czynności cywilnoprawnej. Pogląd ten znajduje również potwierdzenie

w

orzecznictwie

Naczelnego

Sądu

Administracyjnego,

który

wskazał,

że

„aczkolwiek przepisy ustawy z 1993 r. o VAT ani też przepisy wykonawcze do tej

ustawy nie regulują zagadnienia refakturowania, w tym refakturowania usług

ubezpieczeniowych zwolnionych od podatku z mocy art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy, to

jednak nie może to oznaczać, że refakturowanie usług dokonywane być nie może,

ponieważ żadna norma prawna nie zakazuje takiego działania, zaś w praktyce

zjawisko refakturowania funkcjonuje od wielu lat” (por. wyrok NSA z 28

października 1999 r., III SA 1637/99, LEX nr 40137).

Nie jest słuszny zarzut naruszenia art. 328 § 2 k.p.c. przez nieuzasadnienie i

niepodanie podstawy prawnej zajętego stanowiska, że Prezes URTIP w ramach

uprawnienia do dokonywania mocą swej decyzji zmiany - umowy o połączeniu

sieci, ma także prawo do wprowadzania zapisów dotyczących wpisywania w

fakturach danych o usługach świadczonych przez innych operatorów. Strona

skarżąca nie podnosiła bowiem tej kwestii w apelacji. Ponadto, ani z art. 78 Prawa

telekomunikacyjnego regulującego treść umów o połączeniu sieci, ani z innych

przepisów tej ustawy nie można wywodzić, że Prezes URTiP nie ma kompetencji

do określenia w decyzji warunków rozliczeń między operatorami, w tym również

zasad fakturowania i treści faktur. Przeciwny wniosek wynika zwłaszcza z art. 84 i

art. 86 Prawa telekomunikacyjnego, wedle których, Prezes URTiP może wydać

decyzję zastępującą umowę o połączeniu sieci lub umowę o zmianie umowy o

połączeniu sieci.

Nieuzasadniona jest skarga kasacyjna w części dotyczącej naruszenia art.

316 k.p.c. W ocenie strony skarżącej, Sąd nie wziął pod uwagę stanu rzeczy

istniejącego

w

chwili

wydania

orzeczenia,

a

zwłaszcza

nie

uwzględnił

„obowiązujących przepisów prawa podatkowego i konsekwencji podatkowych dla

powoda, w przypadku nałożenia na powoda obowiązku wystawiania faktur zgodnie

z modelem przyjętym w decyzji przez Prezesa URTiP oraz warunków zatwierdzonej

przez Prezesa URTiP oferty ramowej TP S.A. w zakresie zawierania umów o

połączenie sieci”. Rozważając zarzuty podniesione w apelacji Sąd drugiej instancji

wskazał przepisy podatkowe, które miały, według niego, zastosowanie w sprawie.

W uzasadnieniu wyroku powołał przepisy, między innymi, ustawy o podatku od

towarów i usług, rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie wykonania

niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług, czy rozporządzenia

Ministra Finansów w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, zaliczkowego

zwrotu podatku, zasad wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy

towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku od

towarów i usług. Wbrew twierdzeniom skarżącego, Sąd Apelacyjny wskazał

argumenty, z powodu których nie zaakceptował jego stanowiska w kwestii skutków

zatwierdzenia przez Prezesa URTiP oferty ramowej w zakresie zawierania umów o

połączeniu sieci. Pogląd Sądu drugiej instancji zasługuje na akceptację. Z art. 78

ust. 1 Prawa telekomunikacyjnego wynika, że, co do zasady, operatorzy

telekomunikacyjni ustalają warunki połączenia sieci telekomunikacyjnych w

umowie. Wydawanie decyzji Prezesa URTiP w sprawie ustalenia warunków

połączenia sieci telekomunikacyjnych oraz rozliczeń z tego tytułu jest wyjątkiem.

Prezes URTiP może wydać taką decyzję w dwóch przypadkach, a mianowicie, gdy

jeden z operatorów odmówił zawarcia umowy, oraz gdy negocjacje w sprawie

zawarcia umowy nie zakończyły się w terminie wyznaczonym przez Prezesa

URTiP. Oznacza to, że ustawodawca przyznał prymat zasadzie umownego

kształtowania warunków połączenia sieci oraz zasad współpracy, ograniczając

możliwość interwencji Prezesa URTiP do sytuacji, gdy z uwagi na zachowanie

operatorów lub jednego operatora nie mogło dojść do zawarcia umowy lub gdy

warunki, na jakich została ona zawarta naruszają cele prawa telekomunikacyjnego.

Wydając decyzję o połączeniu sieci lub o zmianie warunków umowy o połączeniu

sieci, Prezes URTiP działa w celu zapewnienia efektywnej konkurencji lub

zapewnienia interoperacyjności sieci. Treść umowy o połączenie sieci nie leży

zatem wyłącznie w gestii woli stron umowy. Podlega bowiem nadzorowi Prezesa

URTiP,

wykonywanemu

w

interesie

publicznym.

Prezes

URTiP

może

interweniować, jeżeli treść umowy uniemożliwia lub utrudnia osiągnięcie celu

ustawy,

jakim

jest

zapewnienie

efektywnej

konkurencji.

Rozstrzygnięcie

administracyjne w postaci postanowienia Prezesa URTiP stanowi zatem środek

pomocniczy, stosowany w przypadkach, gdy strony nie mogą ustalić zakresu praw i

obowiązków lub gdy sposób ustalenia praw i obowiązków godzi w interes

efektywnej konkurencji.

Sąd wyraził słuszny pogląd, że oferta ramowa po jej zatwierdzeniu nie ma

charakteru wiążącego dla innych operatorów, a nie dla Prezesa URTiP. W

konsekwencji, operator o znaczącej pozycji rynkowej nie może żądać dostosowania

decyzji Prezesa URTiP do warunków wynikających z zatwierdzonej oferty ramowej.

Zatwierdzenie oferty ramowej wywołuje bowiem jedynie ten skutek, że operator jest

zobowiązany zawierać umowy o połączenie sieci na warunkach nie gorszych, niż

określone w zatwierdzonej dla niego ofercie ramowej. Nie oznacza to jednak, że w

określonym, indywidualnym stanie faktycznym, warunki zatwierdzone w ofercie

ramowej będą stały na przeszkodzie osiągnięciu celu ustawy, jakim jest

zapewnienie skutecznej konkurencji.

W ocenie skarżącego, Sąd dokonał błędnej wykładni § 36 ust. 5

rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 marca 2002 r. Podnosił, że zgodnie z

powołanym przepisem, tylko wyjątkowo faktury wystawiane przez powoda na rzecz

swoich abonentów z tytułu świadczenia usług telekomunikacyjnych mogą zawierać

w wyodrębnionej części pewne dane dotyczące usług świadczonych przez innych

operatorów na rzecz tych abonentów, pod warunkiem, że z zawartych umów

między powodem a innymi operatorami wynika taki sposób ich dokumentowania.

Jego zdaniem, Sąd powinien uwzględnić korzystną dla niego wykładnię tego

przepisu dokonaną przez Ministerstwo Finansów w piśmie do wszystkich Izb

Skarbowych i wszystkich Urzędów Skarbowych z 7 stycznia 2003 r.

Ma rację Sąd Apelacyjny twierdząc, że wykładnia organów skarbowych nie

jest wiążąca dla sądów powszechnych. Wykładnia autentyczna, pochodząca od

organu stanowiącego dane normy prawne, może mieć jedynie charakter

pomocniczy dla sądu orzekającego w sprawie, natomiast w żadnym przypadku nie

może prowadzić do konsekwencji w postaci związania organu orzekającego przy

rozstrzyganiu sprawy (por. wyrok NSA z 3 marca 1999 r., IV SA 1960/98, LEX nr

47297). Pominięcie wykładni Ministerstwa Finansów uzasadnione jest tym bardziej,

że

pozostaje

ona

w

sprzeczności

z

treścią

i

celami

ustawy

Prawo

telekomunikacyjne, podważając skuteczność decyzji wydawanych przez Prezesa

URTiP i naruszając art. 84 ust. 2 tej ustawy, wedle którego, decyzja o połączeniu

sieci zastępuje umowę o połączeniu sieci.

Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji

wyroku.