III RN 5/98 · Sąd Najwyższy

Postanowienie z dnia 5 marca 1998 r.

III RN 5/98

Odmowa udzielenia prasie informacji przez Najwyższą Izbę Kontroli

może być zaskarżona do Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 4 ust. 4

ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. - Prawo prasowe, Dz.U. Nr 5, poz. 24 ze zm.).

Przewodniczący SSN: Jerzy Kwaśniewski, Sędziowie SN: Adam Józefowicz,

Walerian Sanetra (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 5 marca 1998 r. sprawy ze skargi Redakcji Biuletynu Studentów Politechniki W. "S." na odmowę udzielenia informacji

przez Najwyższą Izbę Kontroli na skutek rewizji nadzwyczajnej Prezesa Naczelnego

Sądu Administracyjnego w Warszawie [...] od postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego-Ośrodka Zamiejscowego we Wrocławiu z dnia 24 listopada 1997 r.

[...]

p o s t a n o w i ł:

u c h y l i ć zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie

Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł rewizję nadzwyczajną od

postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego-Ośrodka Zamiejscowego we

Wrocławiu z dnia 24 listopada 1997 r. [...], w sprawie ze skargi Redakcji Biuletynu

Studentów Politechniki W. "S." na odmowę udostępnienia przez Najwyższą Izbę

Kontroli - Delegaturę w W. do wglądu dokumentów sporządzonych przez tę Izbę w

Politechnice W. w 1997 r. Podstawą tej rewizji jest zarzut rażącego naruszenia art.

16 ust. 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.

U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) w związku z art. 4 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 26 stycznia

1984 r. Prawo prasowe (Dz. U. Nr 5, poz. 24 ze zm.), a także naruszenia interesu

- 2 Rzeczypospolitej Polskiej.

Zaskarżonym postanowieniem Naczelny Sąd Administracyjny odrzucił skargę

wniesioną przez Redakcję Biuletynu Studentów Politechniki W. "S." na odmowę

udostępnienia jej do wglądu przez Najwyższą Izbę Kontroli - Delegaturę w W. dokumentów urzędowych sporządzonych przez nią w 1997 r. w Politechnice W. Według

zaskarżonego postanowienia przedmiot skargi wniesionej przez Redakcję Biuletynu

"S." wykraczał poza kognicję Naczelnego Sądu Administracyjnego określoną w art.

16 ust. 1 i art. 17 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Z tego względu

skarga jako niedopuszczalna podlegała odrzuceniu na podstawie art. 27 ust. 2 tej

ustawy.

Stanowisko to według Prezesa NSA jest oczywiście nietrafne. Kognicję Naczelnego Sądu Administracyjnego określają nie tylko przepisy powołane przez NSA

w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, ale - jak stanowi art. 16 ust. 2 ustawy

o Naczelnym Sądzie Administracyjnym - także przepisy ustaw szczególnych przewidujące sądową kontrolę (stosuje on wtedy środki określone w tych przepisach).

Jednym z takich przepisów ustaw szczególnych jest art. 4 ustawy z dnia 26

stycznia 1984 r. Prawo prasowe, stosownie do którego organy państwowe, przedsiębiorstwa państwowe i inne państwowe jednostki organizacyjne, a w zakresie

działalności społeczno-gospodarczej również organizacje spółdzielcze i osoby prowadzące działalność gospodarczą na własny rachunek, są obowiązane do udzielenia

prasie informacji o swej działalności (ust. 1). Odmowę udzielenia informacji można

zaskarżyć do Naczelnego Sądu Administracyjnego w terminie miesiąca; w

postępowaniu przed Sądem stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego o zaskarżaniu do sądu decyzji administracyjnej (ust. 4).

Zdaniem Prezesa NSA odrzucenie skargi Redakcji Biuletynu "S.", jako niedopuszczalnej, nie tylko stanowi obrazę określonych przepisów, ale jest także

sprzeczne z interesem Rzeczypospolitej Polskiej. Narusza ono bowiem prawo każdego do sądu zagwarantowane w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, a przez to również

prawo do pozyskiwania i rozpowszechniania informacji, określone w art. 54 ust. 1 i

art. 61 Konstytucji.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Rewizja nadzwyczajna jest zasadna. Wadliwość zaskarżonego postanowienia

wynika przede wszystkim z pominięcia przez NSA przepisu art. 16 ust. 2 ustawy o

Naczelnym Sądzie Administracyjnym, a w konsekwencji także art. 4 Prawa prasowego. W myśl art. 4 ust. 1 tego Prawa organy państwowe, przedsiębiorstwa państwowe

i inne państwowe jednostki organizacyjne, a w zakresie działalności społeczno-gospodarczej również organizacje spółdzielcze i osoby prowadzące działalność gospodarczą na własny rachunek, są obowiązane do udzielania prasie informacji o swojej

działalności. Odmowa udzielenia informacji może nastąpić jedynie ze względu na

ochronę tajemnicy państwowej i służbowej oraz innej tajemnicy chronionej ustawą

(art. 4 ust. 2). Na żądanie redaktora naczelnego odmowa powinna przy tym zostać

doręczona zainteresowanej redakcji w formie pisemnej (w terminie trzech dni - art. 4

ust. 3) i może być zaskarżona do Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 4 ust. 4).

Możliwość wniesienia skargi do NSA w razie odmowy udzielenia informacji dotyczącej działalności określonego organu państwowego i innych jednostek organizacyjnych wymienionych w art. 4 ust. 1 Prawa prasowego jest wyraźnie przewidziana w

art. 4 ust. 4 tego Prawa. Stąd też, między innymi, chybione jest powoływanie się w

uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia NSA na okoliczność, iż w myśl art. 17

ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym w razie bezczynności organów Sąd

ten rozpoznaje skargi (na bezczynność organów) tylko w przypadkach określonych w

jej art. 16 ust. 1 pkt 1-4. Odmowa udzielenia informacji o swojej działalności nie

może być przy tym identyfikowana z bezczynnością organu w rozumieniu art. 17

ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Zakresem kontroli (kognicji) NSA

objęte są przypadki odmowy udzielania informacji niezależnie od tego czy odmowa

ta jest, czy nie jest uzasadniona, byleby tylko przedmiotem skargi była odmowa dotycząca udzielenia prasie "informacji o swojej działalności" przez jednostki organizacyjne wskazane w art. 4 ust. 1 (a także ust. 5) Prawa prasowego. W szczególności

przedmiotem badania przez NSA ma być przy tym to, czy odmowa udzielenia informacji była uzasadniona ze względu na ochronę tajemnicy państwowej i służbowej

oraz innej tajemnicy chronionej ustawą. Z mocy art. 4 ust. 6 Prawa prasowego wyłączenie kognicji NSA dotyczy tylko organów władzy państwowej i wymiaru sprawiedliwości; do organów tych nie odnosi się również powinność doręczenia odmowy

- 4 udzielania informacji zainteresowanej redakcji. Do kategorii organów wymienionych

w art. 4 ust. 6 Prawa prasowego nie należy Naczelna Izba Kontroli i stąd bezpodstawne było odrzucenie przez NSA zaskarżonym postanowieniem skargi Redakcji

Biuletynu Studentów Politechniki W. "S.". Z powodów w niej wskazanych zasadny

jest również zarzut rewizji nadzwyczajnej dotyczący naruszenia interesu Rzeczypospolitej Polskiej.

Z powyższych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39313 KPC w

związku z art. 10 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania

cywilnego, rozporządzeń Prezydenta Rzeczypospolitej - Prawo upadłościowe i Prawo

o postępowaniu układowym, Kodeksu postępowania administracyjnego, ustawy o

kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr

43, poz. 189) orzekł jak w sentencji.