III RN 34/97 · Sąd Najwyższy

Postanowienie z dnia 3 września 1997 r.

III RN 34/97

Na ostateczne postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie odmowy

wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego spod egzekucji administracyjnej służy

także skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Przewodniczący SSN: Andrzej Wróbel (sprawozdawca), Sędziowie SN: Adam

Józefowicz, Janusz Łętowski.

Sąd Najwyższy, przy udziale Prokuratora Prokuratury Krajowej Włodzimierza

Skoniecznego, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Jana K. na postanowienie Izby Skarbowej w J.G. z dnia 31 lipca 1996 r. [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia spod

zabezpieczenia samochodu Honda Civic na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra

Sprawiedliwości [...] od postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego-Ośrodka

Zamiejscowego we Wrocławiu z dnia 18 listopada 1996 r. [...]

u c h y l i ł zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie

Minister Sprawiedliwości w rewizji nadzwyczajnej od postanowienia Naczelnego

Sądu Administracyjnego-Ośrodka Zamiejscowego we Wrocławiu z dnia 18 listopada

1996 r. [...] odrzucającego skargę Jana K. na postanowienie Izby Skarbowej w J.G. z

dnia 31 lipca 1996 r. [...] utrzymujące w mocy postanowienie Urzędu Skarbowego w

J.G. z dnia 20 maja 1996 r. [...] odmawiające zwolnienia spod egzekucji samochodu

marki Honda Civic [...], zarzucił zaskarżonemu postanowieniu rażące naruszenie art. 16

ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.

U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) i wniósł o uchylenie tego postanowienia i przekazanie

sprawy Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu-Ośrodkowi Zamiejscowemu we

Wrocławiu do ponownego rozpoznania.

W ocenie Ministra Sprawiedliwości przepis art. 16 ust. 1 pkt 3 ustawy o NSA w

sposób jednoznaczny określa właściwość Sądu w sprawach skarg na postanowienia

wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Przepis ten nie przewiduje jakichkolwiek wyłączeń przedmiotowych lub podmiotowych.

Natomiast przepis art. 40 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

przewiduje, że osobie, której żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa nie zostały

uwzględnione, służy prawo żądania w trybie Kodeksu postępowania cywilnego

zwolnienia ich od egzekucji administracyjnej.

Istotne różnice między skargą do NSA i pozwem, a także różnice między rozstrzygnięciami uwzględniającymi skargę i powództwo wskazują, że nie ma kolizji pomiędzy wyżej wymienionymi przepisami, bowiem przepisy te regulują zupełnie odmienne

instytucje prawne. W związku z tym zbędne są rozważania Sądu w kwestii derogacji art.

42 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez przepisy ustawy o

NSA. Należy przyjąć, że ustawodawca pozostawił stronie wybór środka prawnego

(skargi, pozwu) w postępowaniu sądowym.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 16 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o

Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) sąd administracyjny orzeka w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Z wykładni językowej powyższego

przepisu oraz przepisu art. 40 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu

egzekucyjnym w administracji (jednolity tekst: Dz. U. z 1991 r. Nr 36, poz. 161 ze zm.)

stanowiącego, że na postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie odmowy wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego służy zażalenie wynika, że sąd administracyjny

jest właściwy do rozpoznawania skarg na takie postanowienia. Nie sprzeciwia się temu

przepis art. 40 § 2 tej ustawy zgodnie z którym osobie, której żądanie wyłączenia rzeczy

lub prawa nie zostało uwzględnione, służy prawo żądania w trybie Kodeksu

postępowania cywilnego ich zwolnienia od egzekucji administracyjnej. Nie ma bowiem

sprzeczności między przepisem art. 16 ust. 1 pkt 3 ustawy o Naczelnym Sądzie

Administracyjnym ustanawiającym właściwość sądu w sprawach skarg na ostateczne

postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym, a przepisem art. 40 § 2 ustawy

o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przewidującym uprawnienie osoby

trzeciej do wystąpienia z powództwem przeciwegzekucyjnym do sądu powszechnego.

Przepis art. 16 ust. 1 pkt 3 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym ustanawiając

właściwość sądu administracyjnego w sprawach skarg na postanowienia wydane w

postępowaniu egzekucyjnym, na które służy zażalenie, nie zezwala bowiem na

zastosowanie w odniesieniu do tych skarg przepisu art. 19 pkt 1 tej ustawy, zgodnie z

którym sąd administracyjny nie jest właściwy w sprawach należących do właściwości

innych sądów. Wprawdzie przepis art. 40 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w

adminstracji ustanawia niewątpliwie właściwość sądu powszechnego do rozpoznania

określonego w tym przepisie żądania, jednakże nie jest to sprawa skargi na ostateczne

postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym, która podlega rozpoznaniu

przez sąd administracyjny. Jak bowiem trafnie stwierdził Minister Sprawiedliwości

przepis art. 16 ust. 1 pkt 3 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym i przepis art.

40 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji regulują dwie odmienne

instytucje prawne. W postępowaniu przed sądem powszechnym o zwolnienie zajętego

przedmiotu od egzekucji osoba trzecia może podnosić wszelkie okoliczności faktyczne

lub prawne, które uzasadniają powództwo. W razie uwzględnienia powództwa wytoczonego na podstawie art. 40 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

sąd wydaje orzeczenie konstytutywne o zwolnieniu od egzekucji zajętego przedmiotu.

Zwolnienie to sprowadza się do ustanowienia przez sąd zakazu prowadzenia konkretnej egzekucji do przedmiotu, którego wyłączenie powód uzyskał oraz uchylenia skutków

procesowych zajęcia. Sąd administracyjny rozpoznając skargę na ostateczne

postanowienie o odmowie wyłączenia spod egzekucji administracyjnej zajętej rzeczy lub

prawa ocenia jedynie zgodność z prawem tego rozstrzygnięcia, a w przypadku

uwzględnienia skargi nie wydaje orzeczenia o zwolnieniu przedmiotu lub prawa od

egzekucji, lecz jedno z przewidzianych w art. 22 ust. 1 ustawy o Naczelnym Sądzie

Administracyjnym orzeczeń typu kasacyjnego.

W konkluzji należy stwierdzić, że ustawodawca pozostawił osobie trzeciej wybór

między skargą na ostateczne postanowienie o odmowie wyłączenia rzeczy lub prawa

spod egzekucji administracyjnej a powództwem o zwolnienie zajętego przedmiotu od

egzekucji w trybie art. 842 Kodeksu postępowania cywilnego.

Biorąc powyższe pod rozwagę Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.