III RN 20/99 · Sąd Najwyższy

Wyrok z dnia 7 lipca 1999 r.

III RN 20/99

Przejmując własność gruntów na podstawie decyzji o podziale nieruchomości (art. 12 ust. 1, 3 i 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce

gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, jednolity tekst: Dz.U. z 1991 r. Nr 30,

poz. 127 ze zm.) Skarb Państwa przyjmował na siebie równocześnie zobowiązanie do wypłacenia stosownego odszkodowania, którego wysokość powinna

zostać ustalona bądź w samej decyzji o podziale nieruchomości (art. 56 ust. 1

pkt 4 w związku z art. 12 ust. 5 tej ustawy) bądź też w odrębnej decyzji o odszkodowaniu, która w zasadzie powinna zostać wydana nie później aniżeli w

okresie trzech miesięcy od dnia wydania decyzji o podziale nieruchomości (art.

56 ust. 4 w związku z art. 12 ust. 5 tej ustawy).

Przewodniczący: SSN Jerzy Kwaśniewski, Sędziowie SN: Andrzej Wasilewski

(sprawozdawca), Andrzej Wróbel.

Sąd Najwyższy, z udziałem prokuratora Prokuratury Krajowej Włodzimierza

Skoniecznego, po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 1999 r. sprawy ze skargi Zarządu Miasta Ł. i Wspólnoty Gruntowej „Ł.” w Ł. na decyzję Wojewody Ł. z dnia 12 grudnia 1997

r. [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomości wydzielone pod

budowę ulic, na skutek rewizji nadzwyczajnej Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego [...] od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego-Ośrodka Zamiejscowego w Białymstoku z dnia 6 sierpnia 1998 r. [...]

u c h y l i ł zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu-Ośrodkowi Zamiejscowemu w Białymstoku do ponownego rozpoznania.

Uzasadnienie

Urząd Miejski w Ł. decyzją z dnia 27 lipca 1989 r. wydaną na podstawie art.

12 ust. 1, ust. 3 i ust. 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i

wywłaszczaniu nieruchomości (jednolity tekst: Dz.U. z 1989 r. Nr 14, poz. 74 - powoływanej nadal jako: ustawa o gospodarce gruntami) zatwierdził projekt podziału

nieruchomości miejskiej, położonej w Ł. stanowiącej własność rolników Wspólnoty

Gruntowej „Ł.” i określonej w operacie ewidencji gruntów jako działka [...] o powierzchni 16,4244 ha, na 12 działek, spośród których pięć wydzielono pod zabudowę

mieszkalną, natomiast siedem działek przeznaczonych zostało na poszerzenie istniejącej ulicy oraz pod nowe ulice miejskie lub osiedlowe. Orzeczono równocześnie,

że siedem działek określonych jako tereny przeznaczone na poszerzenie lub budowę

ulic przechodzi na własność Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja ta stanie się

ostateczna, a wypłata odszkodowania z tego tytułu nastąpi na podstawie odrębnej

decyzji i według zasad obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości. Następnie Urząd Miejski w Ł. decyzją z dnia 1 sierpnia 1989 r. ustalił odszkodowanie za trzy

spośród siedmiu działek, które przeszły na własność Skarbu Państwa i od decyzji tej

nie zostało wniesione odwołanie. Natomiast pismem z dnia 15 marca 1994 r. Henryk

Z. - który określił siebie jako pełnomocnik Wspólnoty Gruntowej „Ł.” w Ł., a któremu

jako jednemu z trzech przedstawicieli tej Wspólnoty doręczona została także wymieniona decyzja o odszkodowaniu z dnia 1 sierpnia 1989 r., zwrócił się do Urzędu Rejonowego w Ł. o ustalenie odszkodowania za pozostałe działki przejęte na własność

Skarbu Państwa decyzją z dnia 27 lipca 1989 r. Kierownik Urzędu Rejonowego w Ł.

decyzją z dnia 19 grudnia 1994 r. ustalił odszkodowanie dla Wspólnoty Gruntowej

„Ł.” za pozostałe cztery wywłaszczone działki i do wypłaty tego odszkodowania zobowiązał Gminę Miejską w Ł.

W wyniku odwołania zarówno Prezydenta Miasta Ł., jak i Wspólnoty Gruntowej „Ł.” od powyższej decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w Ł. z dnia 19 grudnia

1994 r., Wojewoda Ł. decyzją z dnia 10 marca 1995 r. uchylił tę decyzję w całości i

umorzył postępowanie w tej sprawie przed organem pierwszej instancji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Wojewoda stwierdził, że skoro „określona nieruchomość

stanowi wspólnotę gruntową, właściwy organ administracji rządowej winien ustalić w

drodze decyzji wykaz osób uprawnionych do udziału w tej wspólnocie”. Ponieważ

jednak wykaz ten nie został sporządzony, to brak jest podstaw do przyjęcia, że spełnione zostały wymagania dla ustalenia odszkodowania za grunty Wspólnoty na rzecz

nie ustalonych dotychczas osób uprawnionych do udziału w tej Wspólnocie. W wyniku skargi na tę decyzję, wniesionej w imieniu Zarządu Wspólnoty przez Andrzeja Z.,

Naczelny Sąd Administracyjny-Ośrodek Zamiejscowy w Białymstoku wyrokiem z dnia

12 kwietnia 1996 r. [...] uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody Ł. i stwierdził, że zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot

gruntowych (Dz.U. Nr 28, poz. 169 ze zm.) spółka powołana do sprawowania zarządu wspólnotą gruntową nabywa osobowość prawną z chwilą zatwierdzenia statutu,

przy czym ustawa nie reguluje trybu utraty osobowości prawnej przez tę spółkę, a w

§ 26 statutu spółki przewidziana jest możliwość jej rozwiązania z mocy prawa wyłącznie w wypadku całkowitego zbycia gruntów wspólnoty gruntowej. Dlatego Sąd

stanął na stanowisku, że w rozpoznawanej sprawie spółka zarządzająca Wspólnotą

Gruntową „Ł.” nadal istnieje i jest stroną w postępowaniu o ustalenie odszkodowania

za wywłaszczoną nieruchomość. Natomiast odrębną kwestią jest to, czy odszkodowanie takie może być następnie wypłacone spółce zarządzającej Wspólnotą przed

ustaleniem wykazu osób uprawnionych do udziału w tej Wspólnocie.

Kolejną decyzją z dnia 24 lipca 1996 r. Wojewoda Ł. uchylił decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w Ł. z dnia 19 grudnia 1994 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, a skarga Wspólnoty Gruntowej „Ł.” na tę decyzję została odrzucona przez Naczelny Sąd Administracyjny-Ośrodek Zamiejscowy w Białymstoku postanowieniem z dnia 4 grudnia 1996 r. [...]. W konsekwencji Kierownik Urzędu Rejonowego w Ł. w dniu 27 stycznia 1997 r. na podstawie art. 10 ust. 5, art. 53 ust. 2 i art.

55 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami, wydał decyzję mocą której ponownie ustalił

na rzecz Wspólnoty Gruntowej „Ł.” odszkodowanie za pozostałe wywłaszczone

działki i do jego wypłaty zobowiązał Zarząd Miasta Ł. Jednakże w wyniku odwołania

Zarządu Miasta Ł. oraz Zarządu Wspólnoty Gruntowej „Ł.”, Wojewoda Ł. decyzją z

dnia 19 marca 1997 r. decyzję tę uchylił i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, bowiem - jak stwierdził w uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia - nie doręczono

Wspólnocie operatu wyceny nieruchomości, co uniemożliwiło jej wypowiedzenie się

co do zawartych w nim ustaleń, wątpliwości wzbudził sposób wyceny przejętych

gruntów, a ponadto podniesiono, że przy ponownym rozpatrywaniu sprawy należy

ustosunkować się także do zarzutu Zarządu Miasta Ł. w kwestii przejęcia przez

Skarb Państwa zobowiązań dotyczących powyższego odszkodowania. W tej sytuacji

Kierownik Urzędu Rejonowego w Ł. decyzją z dnia 15 lipca 1997 r. ustalił odszkodowanie za przedmiotowe grunty na rzecz Wspólnoty Gruntowej „Ł.” i do jego wypłaty

zobowiązał Zarząd Miasta w Ł., uznając iż ustalone odszkodowanie jest zaległym

zobowiązaniem Skarbu Państwa wobec Wspólnoty. W wyniku odwołań od tej decyzji

wniesionych przez Prezydenta Miasta Ł. oraz przez Wspólnotę Gruntową „Ł.”, Woje-

woda Ł. decyzją z dnia 12 grudnia 1997 r. uchylił zaskarżoną decyzję w zakresie w

jakim ustalała ona odszkodowanie należne Wspólnocie i ustalił jego łączną wysokość

na kwotę 658.203,00 zł, uznając, że nie było dopuszczalne obniżenie ceny gruntów

przeznaczonych pod ulice do 55% ceny gruntów przeznaczonych pod budownictwo

mieszkaniowe, a biegły nie wykazał jakimi kierował się kryteriami przyjmując niższy

wskaźnik dla obliczenia należnego odszkodowania. Natomiast żądanie waloryzacji

wcześniej ustalonej ceny gruntu uznano za niedopuszczalne, bowiem wysokość

odszkodowania musi odpowiadać wartości gruntu na dzień wydania decyzji. Równocześnie Wojewoda stanął na stanowisku, że zgodnie z art. 36 ust. 3 pkt 3 ustawy z

dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i

ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191 ze zm. - w brzmieniu

nadanym ustawą z dnia 18 stycznia 1996 r., Dz.U. Nr 23, poz. 102 - powoływanej

nadal jako: ustawa - Przepisy wprowadzające) Skarb Państwa przejmuje zobowiązania i wierzytelności rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej

stopnia podstawowego i wojewódzkiego, które wynikają z prawomocnych orzeczeń

sądowych i decyzji administracyjnych wydanych przed dniem 27 maja 1990 r. oraz

powstałe w związku z wykonaniem tych orzeczeń sądowych i decyzji administracyjnych, a w danym wypadku już w decyzji z dnia 27 lipca 1989 r. o zatwierdzeniu projektu podziału nieruchomości przesądzono wprawdzie, że wypłata odszkodowania

nastąpi według zasad obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości i określone zostanie ono w odrębnej decyzji, jednakże nastąpiło to dopiero w zaskarżonej decyzji z dnia 15 lipca 1997 r., a więc już po dniu 27 maja 1990 r.

W skardze na tę decyzję Wojewody Ł. z dnia 12 grudnia 1997 r. Zarząd Miasta Ł. zarzucił naruszenie art. 36 ust. 3 pkt 3 ustawy - Przepisy wprowadzające, art. 8

ust. 4 i art. 15 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych oraz art. 7, art. 29,

art. 77 § 1 i art. 107 § 3 KPA. W uzasadnieniu postawionych zarzutów podniesiono,

że: po pierwsze - zgodnie z art. 14 i art. 15 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot

gruntowych stroną w tym postępowaniu powinna być spółka reprezentowana przez

zarząd, a nie przez pełnomocnika (w znaczeniu przyjętym jeszcze w decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w Ł. z dnia 19 grudnia 1994 r.); po drugie - wypłata odszkodowania nie jest zobowiązaniem Gminy Miejskiej w Ł., ale Skarbu Państwa, a to ze

względu na dyspozycję art. 36 ust. 3 pkt 3 ustawy - Przepisy wprowadzające, tym

bardziej jeśli wziąć pod uwagę „związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy decyzją z

dnia 27 lipca 1989 r. a decyzjami określającymi wysokość odszkodowania za prze-

jęte na własność Skarbu Państwa działki (...). Błędami procesu decyzyjnego nie

można obciążać powstały po dniu 27 maja 1990 roku samorząd terytorialny”. Z kolei

Wspólnota Gruntowa „Ł.” zarzuciła w skardze na powyższą decyzję Wojewody Ł.

rażące naruszenie prawa, bowiem w jej opinii Wojewoda błędnie oparł swe rozstrzygnięcie na art. 55 ust. 2 zamiast zastosować art. 55 ust. 3 i ust. 5 ustawy o gospodarce gruntami, a przy ustalaniu odszkodowania nie wziął pod uwagę wyników rokowań jakie w tej kwestii przeprowadzone zostały jeszcze w dniu 4 lipca 1989 r.

Naczelny Sąd Administracyjny-Ośrodek Zamiejscowy w Białymstoku wyrokiem

z dnia 6 sierpnia 1998 r. [...] oddalił powyższe skargi. W uzasadnieniu tego wyroku

Sąd stwierdził, że chociaż przejęcie przedmiotowych nieruchomości na rzecz Skarbu

Państwa nastąpiło na podstawie art. 12 ust. 5 ustawy o gospodarce gruntami, to jednak następnie nieruchomości te w wyniku komunalizacji stały się nieodpłatnie własnością Gminy Miejskiej Ł., przy czym przed dniem 27 maja 1990 r. nie została podjęta żadna prawnie wiążąca decyzja w sprawie odszkodowania za te nieruchomości;

pierwszą taką decyzją jest właśnie decyzja, którą aktualnie strony zaskarżyły do

Sądu, a zatem wynikające z niej zobowiązanie obciążać powinno podmiot, który w

dacie jej wydania jest właścicielem przedmiotowego gruntu. Zdaniem Sądu nie ma

zastosowania w niniejszej sprawie przepis art. 36 ust. 3 pkt 3 ustawy - Przepisy

wprowadzające, ponieważ przed dniem 27 maja 1990 r. nie była w tej sprawie podjęta decyzja o ustaleniu odszkodowania, a więc nie można w tym wypadku mówić o

przejęciu zobowiązań wynikających z takiej decyzji lub powstałych w związku z jej

wykonaniem. Dlatego Sąd stanął na stanowisku, że zgodnie z art. 36 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające: „zobowiązanie Urzędu Miasta Ł. jako jednostki organizacyjnej Skarbu Państwa, do wypłaty odszkodowania z tytułu wywłaszczonych nieruchomości, które stały się następnie własnością Gminy Miejskiej Ł., stało się zobowiązaniem właściwej gminy”. Równocześnie Sąd stwierdził między innymi, że trafny jest

wprawdzie zarzut, iż zaskarżone decyzje nie określają w sposób właściwy strony

uprawnionej do przyjęcia odszkodowania, bowiem stroną w danym wypadku powinna

być Spółka do zagospodarowania Wspólnoty Gruntowej „Ł.” jako osoba prawna, której członkami są osoby uprawnione do udziału w tej wspólnocie gruntowej, ale: „potraktowanie jako strony postępowania administracyjnego Zarządu Wspólnoty Gruntowej nie oznacza, że decyzja została skierowana do osoby nie będącej stroną w

sprawie. Nie ma bowiem wątpliwości na czyją rzecz ma być wypłacone odszkodowanie”.

Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego pismem z dnia 17 marca 1999 r.

[...] wniósł rewizję nadzwyczajną od powyższego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego-Ośrodka Zamiejscowego w Białymstoku, zarzucając mu rażące naruszenie art. 36 ust. 3 pkt 3 ustawy - Przepisy wprowadzające ( w jego brzmieniu nadanym

ustawą z dnia 18 stycznia 1996 r. o zmianie ustawy - Przepisy wprowadzające) oraz

art. 22 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm. - powoływanej jako: ustawa o NSA) i w konsekwencji na podstawie art. 57 ust. 2 ustawy o NSA wniósł o uchylenie zaskarżonego

wyroku i przekazanie sprawy Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu-Ośrodkowi

Zamiejscowemu w Białymstoku do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu rewizji

nadzwyczajnej podniesiono w szczególności, że przepis art. 36 ust. 3 pkt 3 w

związku z art. 34 ust. 3 ustawy - Przepisy wprowadzające (w wersji ustalonej ustawą

z dnia 18 stycznia 1996 r. o zmianie ustawy - Przepisy wprowadzające, Dz.U. Nr 23,

poz. 102) ukształtował zasadę podziału między organy gminy i terenowe organy administracji rządowej obowiązku realizacji zobowiązań i wierzytelności Skarbu Państwa, wynikających z poprzednio wykonywanych przez nie zadań, stosownie do zakresu zadań i kompetencji przekazanych do właściwości organów gmin albo terenowych organów administracji rządowej. Równocześnie art. 12 ust. 5 ustawy o gospodarce gruntami stanowił, że grunty wydzielone pod budowę ulic z nieruchomości objętej podziałem przechodzą za odszkodowaniem na własność Państwa z dniem, w

którym decyzja o podziale stała się ostateczna lub prawomocna. Z kolei zgodnie z

art. 5 pkt 21 poz. I lit. a), b), c) oraz g) ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a

organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 34, poz.

198 ze zm.), do właściwości rejonowych organów rządowej administracji ogólnej

przeszły zadania i kompetencje należące dotychczas do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego w przedmiocie wywłaszczania nieruchomości, zatwierdzania podziału nieruchomości, orzekania o wywłaszczeniu, odszkodowaniu, nadaniu nieruchomości zamiennej oraz zwrocie nieruchomości, a także wypłacania odszkodowań za wywłaszczone nieruchomości; przy

czym stosownie do art. 45 ust. 1 pkt 1 tej ustawy - wszystkie czynności podjęte w

postępowaniu przed dniem 27 maja 1990 r. oraz decyzje administracyjne pozostają

w mocy. Stąd rewizja nadzwyczajna wyprowadza wniosek, że także w przedmiotowej

sprawie odszkodowanie za nieruchomości przejęte na podstawie art. 12 ust. 5

ustawy o gospodarce gruntami powinno być ustalone i wypłacone przez rejonowy

organ administracji rządowej, zgodnie z obowiązującym wówczas art. 36 ust. 3 pkt 3

ustawy - Przepisy wprowadzające i nie ma w tym wypadku istotnego znaczenia fakt

późniejszego skomunalizowania przejętych nieruchomości na podstawie decyzji

Wojewody Ł. z dnia 18 listopada 1992 r., która następnie została zmieniona (stanowisko to zgodne jest z poglądem prawnym wyrażonym także w orzecznictwie Sądu

Najwyższego, między innymi w uchwale z dnia 16 stycznia 1992 r., III CZP 145/91 OSN CP z 1992 r. nr 9 poz. 149 oraz w wyroku z dnia 24 lutego 1994 r., III ARN 3/94

- OSNAPiUS z 1994 r. nr 2 poz. 18). W rewizji nadzwyczajnej zwrócono uwagę, że

błędne jest stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, wedle którego przed

dniem komunalizacji w przedmiotowej sprawie nie była wydana jakakolwiek decyzja o

odszkodowaniu za nieruchomości przejęte na podstawie decyzji z dnia 27 lipca 1989

r., bowiem zarówno decyzja wydana już w dniu 1 sierpnia 1989 r. i ustalająca

odszkodowanie za niektóre spośród wywłaszczonych działek, jak i dalsze wydawane

w tej sprawie od 1994 r. decyzje mające na celu ustalenie odszkodowanie za pozostałe działki „oparte są na decyzji z 27 lipca 1989 r. o zatwierdzeniu projektu podziału

nieruchomości” i dlatego „stwierdzić można, że postępowanie w sprawie odszkodowania za przejęcie na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości jest następstwem postępowania o podział nieruchomości, zakończonego wspomnianą decyzją z 27 lipca

1989 r.”, z której wynikają zobowiązania o jakich mowa w art. 36 ust. 3 pkt 3 ustawy Przepisy wprowadzające. Tym bardziej, że obowiązek wypłaty odszkodowania za

przejęte w tym trybie grunty wynikał już wówczas nie tylko z art. 56 ust. 1 pkt 4 i ust.

4 ustawy o gospodarce gruntami, ale także z art. 7 Konstytucji RP, a wedle zasad

powoływanej ustawy o gospodarce gruntami odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia

powinno być ustalane niezwłocznie, natomiast za zgodą właściciela ewentualnie nie

później aniżeli trzy miesiące od dnia wydania decyzji o zatwierdzeniu projektu podziału nieruchomości. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie jedynie decyzja z dnia

1 sierpnia 1989 r., dotycząca niektórych tylko spośród wywłaszczonych działek,

spełnia te wymagania prawne wynikające z art. 56 ust. 4 ustawy o gospodarce

gruntami.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Rewizja nadzwyczajna jest uzasadniona.

Sąd Najwyższy rozpoznaje sprawę wyłącznie w granicach rewizji nadzwyczajnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania (art. 393 11 KPC

w związku z art. 10 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania

cywilnego, rozporządzeń Prezydenta Rzeczypospolitej - Prawo upadłościowe i Prawo

o postępowaniu układowym, Kodeksu postępowania administracyjnego, ustawy o

kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz niektórych innych ustaw - Dz.U. Nr

43, poz. 189 ze zm.). W rewizji nadzwyczajnej podniesiony został wyłącznie zarzut

rażącego naruszenia art. 36 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy

wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach

samorządowych (Dz.U. Nr 32 poz. 191 ze zm. - powoływanej nadal jako: ustawa Przepisy wprowadzające) - w brzmieniu uwzględniającym zmianę wprowadzoną art.

1 ustawy z dnia 18 stycznia 1996 r. (Dz.U. Nr 23, poz. 102).,wobec przyjęcia przez

Naczelny Sąd Administracyjny w zaskarżonym wyroku z dnia 6 sierpnia 1998 r. [...],

że w przedmiotowej sprawie przepis ten nie ma zastosowania: „ponieważ przed

dniem 27 maja 1990 r. nie była podjęta decyzja w sprawie ustalenia odszkodowania,

a zatem trudno mówić o przejęciu zobowiązań z niej wynikających lub powstałych w

związku z jej wykonaniem”.

Art. 36 ust. 3 pkt 3 ustawy - Przepisy wprowadzające stanowi, że Skarb Państwa przejmuje: „zobowiązania i wierzytelności rad narodowych i terenowych organów

administracji państwowej stopnia podstawowego i stopnia wojewódzkiego wynikające

z prawomocnych orzeczeń sądowych i decyzji administracyjnych wydanych przed

dniem 27 maja 1990 r. oraz zobowiązania i wierzytelności powstałe w związku z wykonaniem tych orzeczeń sądowych i decyzji administracyjnych”. W rozpoznawanej

sprawie jest poza sporem, że siedem działek gruntu przeznaczonych pod budowę lub

poszerzenie ulic [...] przeszło na własność Skarbu Państwa na podstawie decyzji

Urzędu Miejskiego w Ł. z dnia 27 lipca 1989 r. o zatwierdzeniu podziału nieruchomości, a więc na podstawie decyzji wydanej przed dniem 27 maja 1990 r. Decyzja ta

wydana została w oparciu o art. 12 ust. 1, ust. 3 i ust. 5 ustawy z dnia 29 kwietnia

1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (jednolity tekst: Dz.U.

z 1989 r. Nr 14, poz. 74 - powoływanej jako: ustawa o gospodarce gruntami), co zgodnie z wyraźnym brzmieniem art. 12 ust. 5 ustawy o gospodarce gruntami oznaczało, że z dniem, w którym decyzja o podziale stała się ostateczna, grunty te

przeszły na własność Państwa za odszkodowaniem, które powinno być ustalone

według zasad obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości. Wynika stąd, że

Skarb Państwa przejmując własność gruntów na podstawie decyzji o podziale nieruchomości (art. 12 ust. 1, ust. 3 i ust. 5 ustawy o gospodarce gruntami) równocześnie

tą samą decyzją przyjął na siebie zobowiązanie do wypłacenia z tego tytułu na rzecz

dotychczasowego właściciela stosownego odszkodowania, którego wysokość powinna zostać ustalona bądź w samej decyzji o podziale nieruchomości (art. 56 ust. 1 pkt

4 w związku z art. 12 ust. 5 ustawy o gospodarce gruntami), bądź też w odrębnej

decyzji o odszkodowaniu, która ma charakter decyzji „wykonawczej” względem

uprzedniej decyzji stanowiącej podstawę wywłaszczenia i w zasadzie powinna zostać

wydana nie później aniżeli w okresie trzech miesięcy od dnia wydania decyzji o

podziale nieruchomości (art. 56 ust. 4 w związku z art. 12 ust. 5 ustawy o gospodarce

gruntami). Stąd w sentencji wskazanej decyzji Urzędu Miejskiego w Ł. z dnia 27 lipca

1989 r. znalazło się również wyraźne stwierdzenie, że siedem wymienionych w niej

działek gruntowych przechodzi na własność Skarbu Państwa z dniem, w którym ta

decyzja stanie się ostateczna, z tym, że wypłata odszkodowania z tego tytułu „nastąpi według zasad obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości na podstawie

odrębnej decyzji”. Oznacza to, że w danym wypadku podstawą prawną zobowiązania

Skarbu Państwa do wypłaty odszkodowania stała się prawomocna decyzja Urzędu

Miejskiego w Ł. z dnia 27 lipca 1989 r., w której orzeczono o przejęciu na rzecz

Skarbu Państwa za odszkodowaniem siedmiu wymienionych tam działek gruntowych. Natomiast wydane następnie (w nawiązaniu do decyzji z dnia 27 lipca 1989 r.)

decyzje, które zmierzały do ustalenia wysokości kwot odszkodowania należnego z

tytułu przejęcia na własność Skarbu Państwa siedmiu przedmiotowych działek gruntowych, miały na celu realizację (wykonanie) ciążącego już na Skarbie Państwa zobowiązania do wypłaty odszkodowania; dotyczy to zarówno decyzji Urzędu Miejskiego w Ł. z dnia 1 sierpnia 1989 r., w której ustalona została wysokość odszkodowania

za przejęcie na własność Skarbu Państwa trzech spośród siedmiu przejętych działek

[...], jak i decyzji Wojewody Ł. z dnia 12 grudnia 1997 r. ustalającej wysokość odszkodowania za pozostałe cztery działki gruntowe [...], która następnie została zaskarżona do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Dlatego stwierdzić należy, że trafny

jest pogląd prawny wyrażony w rewizji nadzwyczajnej, w myśl którego w rozpoznawanej sprawie obowiązek Skarbu Państwa do wypłaty odszkodowania za przejęte

nieruchomości wynikał już z decyzji wydanej w dniu 27 lipca 1989 r. (art. 12 ust. 5 w

związku z art. 56 ust. 1 pkt 4 i ust. 4 ustawy o gospodarce gruntami oraz art. 7 obowiązujących wówczas przepisów Konstytucji RP), co w konsekwencji oznacza także,

że w danym wypadku chodziło o zobowiązanie Skarbu Państwa a nie gminy, bowiem

wynikało ono z prawomocnej decyzji administracyjnej wydanej przed dniem 27 maja

1990 r. (art. 36 ust. 3 pkt 3 ustawy - Przepisy wprowadzające).

Biorąc powyższe pod uwagę, stosownie do wniosku rewizji nadzwyczajnej,

Sąd Najwyższy na podstawie art. 236 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z

dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483) oraz art. 39313 § 1 KPC w związku z

art. 10 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego,

rozporządzeń Prezydenta Rzeczypospolitej - Prawo upadłościowe i Prawo o postępowaniu układowym, Kodeksu postępowania administracyjnego, ustawy o kosztach

sądowych w sprawach cywilnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 43, poz.

189 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.