III RN 196/00 · Sąd Najwyższy

Wyrok z dnia 18 stycznia 2002 r.

III RN 196/00

Niewpłacona w terminie zaliczka na podatek dochodowy od osób fizycznych (art. 44 ust. 1 pkt 1, ust. 3 i ust. 6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku

dochodowym od osób fizycznych, jednolity tekst: Dz.U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176

ze zm.) jest zaległością podatkową, od której pobiera się odsetki za zwłokę (art.

19 ust. 2 w związku z art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych, jednolity tekst: Dz.U. z 1993 r. Nr 108, poz. 486 ze zm.).

Przewodniczący SSN Kazimierz Jaśkowski (sprawozdawca), Sędziowie SN:

Andrzej Wasilewski, Andrzej Wróbel.

Sąd Najwyższy, z udziałem prokuratora Prokuratury Krajowej Ryszarda Walczaka, po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2002 r. sprawy ze skargi Edmunda P. na

decyzję Izby Skarbowej w O. z dnia 8 lipca 1997 r. [...] w przedmiocie ustalenia należnych odsetek za okres od września do grudnia 1993 r. od podatku dochodowego

od osób fizycznych, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości [...] od

wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego-Ośrodka Zamiejscowego we Wrocławiu

z dnia 9 lutego 2000 r. [...]

u c h y l i ł zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu-Ośrodkowi Zamiejscowemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania.

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 28 lutego 1997 r. Urząd Skarbowy w N., po rozpoznaniu wniosku Edmunda P. ustalił odsetki za zwłokę w kwocie 3.864,50 zł należne od zaległości

podatkowych z tytułu nieterminowych wpłat zaliczek na podatek dochodowy od osób

fizycznych, w tym za miesiące od września do grudnia 1993 r.

W uzasadnieniu decyzji wskazano między innymi, że odsetki za zwłokę naliczono – stosownie do § 10 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 grud-

nia 1989 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o zobowiązaniach podatkowych (Dz.U. z 1990 r. Nr 1, poz. 4 ze zm.) – od zaległego zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1993 r. wykazanego w decyzji wymiarowej

tego Urzędu z dnia 17 stycznia 1997 r. określającej prawidłowy wymiar podatku za

1993 r. w kwocie 21.242,40 zł. W uzasadnieniu decyzji określono równocześnie

prawidłowe kwoty zaliczek za poszczególne miesiące 1993 r. oraz poinformowano o

obowiązku zapłaty zaległego za 1993 r. podatku wraz z odsetkami za zwłokę, które

są należne również od niezapłaconych w terminie zaliczek.

Izba Skarbowa w O., po rozpoznaniu odwołania podatnika, decyzją z dnia 8

lipca 1997 r. utrzymała zaskarżoną decyzję w mocy.

Naczelny Sąd Administracyjny-Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu, wyrokiem z dnia 9 lutego 2000 r. [...] uchylił zaskarżoną decyzję Izby Skarbowej wyrażając pogląd, że naliczenie odsetek było nieprawidłowe. Zdaniem Sądu odsetki należało naliczyć od następnego dnia po upływie terminu obowiązującego do złożenia

zeznania za rok 1993, tj. od 1 maja 1994 r.

Wyrok ten zaskarżył rewizją nadzwyczajną Minister Sprawiedliwości zarzucając rażące naruszenie art. 22 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 11 maja

1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 468 ze zm.) w

związku z art. 19 ust. 2 i art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych (jednolity tekst: Dz.U. z 1993 r. Nr 108, poz. 486 ze zm.) oraz

wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy NSA - Ośrodkowi Zamiejscowemu

we Wrocławiu do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Z art. 19 ust. 2 ustawy o zobowiązaniach podatkowych wynika, że za zaległość podatkową uważa się także nie wpłaconą w terminie zaliczkę lub nie pobraną

przedpłatę, zaś art. 20 ust. 1 tej ustawy stanowi, że od zaległości podatkowych pobiera się odsetki za zwłokę. Powołane przepisy wskazują na materialnoprawne podstawy wydanych decyzji administracyjnych przez organy skarbowe. Z przepisów art.

44 ust. 1 pkt 1, ust. 3 i ust. 6 oraz art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (jednolity tekst: Dz.U. z 1993 r. Nr 90, poz.

416 ze zm.) wynika, że podatnicy osiągający dochody z działalności gospodarczej –

tak jak skarżący – są obowiązani wpłacać zaliczki na podatek dochodowy do dnia 20

każdego miesiąca, a następnie są obowiązani do złożenia urzędom skarbowym zeznania o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym, w terminie do dnia

30 kwietnia następnego roku.

Sąd wydając zaskarżony wyrok oparł swoje rozstrzygnięcie na orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 sierpnia 1996 r., SA/Gd 1856/95, cytując

dużą część jego uzasadnienia. Tymczasem wskazany wyrok dotyczył innej sytuacji

faktycznej – tj. określenia zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za

część roku podatkowego w sytuacji, gdy określono roczny podatek dochodowy.

Określenie zaliczek na podatek dochodowy po upływie roku podatkowego nie jest

uzasadnione. Niniejsza sprawa dotyczy innej kwestii. Po zakończeniu roku podatkowego i złożeniu zeznania rocznego, organ podatkowy, stwierdzając nierzetelność

tego zeznania oraz nieprawidłowe rozliczenie się z podatku w ciągu roku podatkowego, może określić wysokość prawidłowych zaliczek miesięcznych wraz z odsetkami.

Wynika to ze wskazanych przepisów ustawy o zobowiązaniach podatkowych. Takie

stanowisko zajęte zostało w cytowanym przez Sąd orzekający wyroku NSA, SA/Gd

1856/95, gdzie stwierdzono: „Bezprzedmiotowość orzekania o zaliczkach na podatek

dochodowy z dniem, z którym powstaje zobowiązanie w tym podatku, nie przekreśla

możliwości rozstrzygnięcia w przedmiocie odsetek od nieuiszczonych w terminie zaliczek na podatek dochodowy”.

Trafnie podniesiono w rewizji nadzwyczajnej, że określenie prawidłowej wysokości zaliczek stanowi podstawę do obciążenia podatnika odsetkami za zwłokę z tytułu nieterminowego uiszczania tych zaliczek w należnej wysokości. Natomiast przyjęcie koncepcji zaprezentowanej w kwestionowanym orzeczeniu narusza zasady

równego traktowania podatników. Podatnik, który wpłacałby prawidłowo ustalone zaliczki, ale po terminie, musiałby naliczyć przy wpłacie zaległości odsetki za zwłokę,

natomiast podatnik, który w ogóle nie dokonywał wpłat zaliczek albo wpłacał je w zaniżonych wysokościach, ale w obowiązujących terminach, nie ponosiłby z tego tytułu

żadnych konsekwencji po zakończeniu roku podatkowego i dokonaniu rozliczenia

rocznego.

Z tych względów na podstawie art. 39313 KPC w związku z art. 10 ustawy z

dnia 1 maca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego... (Dz.U. Nr 43,

poz. 189) orzeczono jak w sentencji.