III RN 166/98 · Sąd Najwyższy

Wyrok z dnia 9 kwietnia 1999 r.

III RN 166/98

Nie stanowią naruszenia prawa, podjęte z należytą starannością działania gminy związane z likwidacją przedszkola publicznego, mimo że procedura

likwidacji nie została zakończona w przewidzianym prawem terminie, jeżeli o

konieczności likwidacji z powodu nieprzedłużenia umowy najmu lokalu, w którym znajdowało się przedszkole, gmina dowiedziała się na dwa dni przed tym

terminem (art. 59 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty,

jednolity tekst: Dz.U. z 1996 r. Nr 67, poz. 329 ze zm.).

Przewodniczący: SSN Kazimierz Jaśkowski (sprawozdawca), Sędziowie SN:

Jerzy Kwaśniewski, Andrzej Wasilewski.

Sąd Najwyższy, przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Waldemara

Grudzieckiego, po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 1999 r. sprawy ze skargi Rady

Miejskiej w W. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody W. z dnia 6 czerwca 1997 r.

[...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały Rady Miejskiej o likwidacji

przedszkola, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości [...] od wyroku

Naczelnego Sądu Administracyjnego-Ośrodka Zamiejscowego we Wrocławiu z dnia

24 marca 1998 r. [...]

o d d a l i ł rewizję nadzwyczajną.

Uzasadnienie

Minister Sprawiedliwości wniósł rewizję nadzwyczajną od wyroku Naczelnego

Sądu Administracyjnego-Ośrodka Zamiejscowego we Wrocławiu z dnia 24 marca

1998 r. [...] w sprawie ze skargi Rady Miejskiej w W. na rozstrzygnięcie nadzorcze

Wojewody W. w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały tej Rady o likwidacji

przedszkola. Zaskarżonym wyrokiem NSA uchylił rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody W. uznając, że likwidacja tego przedszkola nastąpiła zgodnie z art. 59 ust. 1 –

3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (jednolity tekst: Dz.U. z 1996

r. Nr 67, poz. 329 ze zm.) oraz art. 18 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym (jednolity tekst: Dz.U. z 1996 r. Nr 13, poz. 74 ze zm.). Według NSA Gmina wypełniła swoje obowiązki związane z likwidacją przedszkola, to jest

zawiadomiła rodziców i właściwego kuratora co najmniej na 6 miesięcy o zamiarze i

przyczynach likwidacji (która nastąpiła na koniec roku szkolnego) oraz zapewniła

dzieciom możliwość korzystania z innego przedszkola publicznego. W rewizji nadzwyczajnej zarzucono rażące naruszenie art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. h oraz art. 89 ust. 1

ustawy o samorządzie terytorialnym i art. 59 ust. 1 ustawy o systemie oświaty.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Rewizja nadzwyczajna nie jest uzasadniona.

Powołane w niej przepisy stanowią, że: do wyłącznej właściwości rady gminy

należy tworzenie, likwidacja i reorganizacja przedsiębiorstw, zakładów i innych gminnych jednostek organizacyjnych oraz wyposażanie ich w majątek (art. 18 ust. 2 pkt 9

lit. h ustawy o samorządzie terytorialnym); jeżeli prawo uzależnia ważność rozstrzygnięcia organu gminy od jego zatwierdzenia, uzgodnienia lub zaopiniowania przez

inny organ, zajęcie stanowiska przez ten organ powinno nastąpić nie później niż w

ciągu 14 dni od daty doręczenia tego rozstrzygnięcia lub jego projektu (art. 89 ust. 1

tej ustawy), zaś według art. 59 ust. 1 ustawy o systemie oświaty szkoła publiczna

może być zlikwidowana z końcem roku szkolnego przez organ prowadzący szkołę,

po zapewnieniu przez ten organ uczniom możliwości kontynuowania nauki w innej

szkole publicznej. Organ prowadzący szkołę jest obowiązany co najmniej na 6 miesięcy przed terminem likwidacji zawiadomić rodziców uczniów, właściwego kuratora

oraz gminę, na której terenie położona jest szkoła, o zamiarze i przyczynach likwidacji. Z innych przepisów wynika, iż procedura ta ma zastosowanie także do likwidacji

przedszkola.

Przyczyną likwidacji przedszkola był fakt, iż wynajmujący lokal przedszkolny

oświadczył Gminie, że terminowa umowa najmu nie będzie przedłużona. Jest to

oczywista przyczyna uzasadniająca likwidację tej placówki edukacyjnej. Wynika stąd,

iż zaskarżony wyrok jest racjonalny, bo zgodnie z prawem przedszkole nie mogło po

tej dacie zajmować najmowanego lokalu. Może być rzeczą sporną, czy zawiadomienie rodziców o likwidacji przedszkola przez dyrektora Wydziału Oświaty Urzędu

Miejskiego dnia 28 lutego 1997 r. o zamiarze likwidacji przedszkola całkowicie speł-

nia wymagania z art. 59 ust. 1 ustawy o systemie oświaty. Uchwała Rady Gminy

Miejskiej W. o zamiarze likwidacji tego przedszkola z dniem 31 sierpnia 1997 r. zapadła bowiem dopiero dnia 20 marca 1997 r. Biorąc jednak pod uwagę, że rodzice

zostali zawiadomieni w terminie, a także, iż żaden przepis prawa nie określa sposobu

ani podmiotu zobowiązanego do zawiadomienia rodziców o likwidacji przedszkola,

należy uznać, iż – nawet jeżeli było w tym przypadku naruszenie prawa – to na

pewno nie było ono rażące. A tylko tego rodzaju naruszenie może uzasadniać

uwzględnienie rewizji nadzwyczajnej. Rodzice zostali zawiadomieni w terminie, a ich

dzieciom zapewniono możliwość przebywania w innych przedszkolach publicznych.

Także nie można uznać za rażące naruszenie prawa zawiadomienie przez Gminę

Kuratora Oświaty w W. o zamiarze likwidacji przedszkola dnia 3 marca 1997 r. (trzy

dni po terminie), skoro później wyraził on na to zgodę (dnia 9 kwietnia 1997 r.). Trafnie podniesiono w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, iż wobec wygaśnięcia umowy

najmu lokalu przedszkolnego Gmina W., musiała go opuścić, co byłoby równoznaczne z faktyczną likwidacją tej placówki, a pismo wynajmującego o nieprzedłużeniu

umowy najmu zostało przekazane Gminie dopiero dnia 26 lutego 1997 r., czyli na

dwa dni przed upływem 6-miesięcznego terminu określonego w art. 59 ust. 1 ustawy

o systemie oświaty.

Nie jest także trafny zarzut rażącego naruszenia art. 18 pkt 9 lit. h ustawy o

samorządzie terytorialnym. Słusznie podniósł NSA, iż prawo nie wymaga, aby

wszystkie czynności związane z likwidacją przedszkola były wykonywane przez radę

gminy. Również wyrażenie zgody na likwidację przedszkola przez Kuratora Oświaty

w W. dopiero dnia 9 kwietnia 1997 r. (a więc ponad miesiąc po rozpoczęciu sześciomiesięcznej procedury likwidacji tej placówki oświatowej) nie stanowi naruszenia

prawa, które mogłoby być uznane za rażące. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku, Kurator został zawiadomiony przez Gminę o zamiarze likwidacji przedszkola pismem z dnia 3 marca 1997 r. Z uzasadnienia wyroku NSA nie wynika, kiedy

to pismo zostało doręczone Kuratorowi. Można przypuszczać, że stało się to nie

później niż w ciągu kilku dni. Ustalenie dokładnej daty jego doręczenia nie jest

jednakże istotne, gdyż problem nie polega na tym, czy Kurator wyraził zgodę na likwidację przedszkola w terminie 14 dni, o którym mowa w art. 89 ust. 1 ustawy o samorządzie terytorialnym. Podstawową kwestią jest bowiem inne zagadnienie, a mianowicie jak należy prawnie zakwalifikować zachowanie Gminy w sytuacji, gdy traci

ona tytuł do zajmowania lokalu, w którym prowadzi przedszkole, o czym zostaje za-

wiadomiona na dwa dni przed terminem umożliwiającym przeprowadzenie skomplikowanych procedur prawnych związanych z likwidacją. W tym przypadku zachowanie wszelkich procedur prawnych nie jest możliwe. Zdaniem Sądu Najwyższego nie

są ich naruszeniem takie zachowania Gminy, jak zawiadomienie rodziców o likwidacji

przedszkola, poprzedzające uchwałę o likwidacji oraz wystąpienie do Kuratora

Oświaty o zgodę na likwidację po terminie. Nie stanowią one naruszenia prawa – a

już na pewno nie można przyjąć, że byłoby ono rażące. Gmina działała w warunkach

kolizji przepisów. Jedne (prawo cywilne) nakazywały jej opuścić zajmowany lokal, a

drugie (prawo administracyjne) zobowiązywały ją do przeprowadzenia złożonej procedury likwidacji, czego nie można było wykonać w terminie. W takich okolicznościach nie jest możliwe zachowanie spełniające wymagania wynikające z obu tych

rodzajów przepisów. Nie jest zatem naruszeniem przepisów prawa administracyjnego działanie podmiotu prawa publicznego (gminy) podjęte z należytą starannością,

jako że uchybienia prawu administracyjnemu były nieznaczne. Trudno byłoby wymagać lepszego funkcjonowania w określonym stanie faktycznym dla wykonania zobowiązań nałożonych przez inną gałąź prawa (w tym przypadku prawo cywilne).

Z tych względów na podstawie art. 39312 KPC w związku z art. 10 ustawy z

dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego... (Dz.U. Nr 43,

poz. 189 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.