III PZ 9/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III PZ 9/11

POSTANOWIENIE

Dnia 18 października 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jerzy Kwaśniewski (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Halina Kiryło

SSN Maciej Pacuda

w sprawie z powództwa M. M.

przeciwko UNIQA Towarzystwu Ubezpieczeń Spółce Akcyjnej

o wynagrodzenie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 18 października 2011 r.,

zażalenia powódki na postanowienie Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych […]

z dnia 20 czerwca 2011 r.,

1. uchyla zaskarżone postanowienie w jego pkt III i zasądza

od pozwanej na rzecz powódki 60 zł (sześćdziesiąt) tytułem

kosztów

postępowania

zażaleniowego

przed

Sądem

Okręgowym;

2. zasądza od pozwanej na rzecz powódki 120 zł (sto

dwadzieścia)

tytułem

zwrotu

kosztów

zażaleniowego przed Sądem Najwyższym.

postępowania

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 10 grudnia 2010 r. Sąd Rejonowy – Sąd Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w sprawie z powództwa M. M. przeciwko UNIQUA

Towarzystwo Ubezpieczeń S.A. o wynagrodzenie: umorzył postępowanie (pkt 1.),

zasądził od pozwanej na rzecz powódki kwotę 99,90 zł tytułem zwrotu kosztów

procesu (pkt 2.).

Postanowienie o kosztach postępowania zawarte w pkt 2. powyższego

postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 10 grudnia 2010 r. powódka zaskarżyła

zażaleniem.

Postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2011 r. Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych oddalił zażalenie (pkt I.) oraz zasądził od powódki na

rzecz pozwanej kwotę 225 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (pkt

II.).

Powódka punkt II. postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 18 kwietnia 2011

r. zaskarżyła zażaleniem. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenia art.

98 § 1 i 3 k.p.c. w związku z art. 99 k.p.c. oraz § 12 ust. 1 pkt 1 w związku z § 11

ust. 1 pkt 2 i § 6 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września

2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez

Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego

ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.). Skarżąca wniosła o

zmianę zaskarżonego postanowienia przez zasądzenie od powódki na rzecz

pozwanej wyłącznie kwoty 60 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego

oraz o zasądzenie od pozwanej na rzecz powódki kosztów postępowania

zażaleniowego,

w

tym

kosztów

zastępstwa

procesowego

według

norm

przepisanych. W uzasadnieniu zażalenia zarzucono, że Sąd Okręgowy przyjął

błędną wartość przedmiotu zaskarżenia i w związku z tym wadliwie ustalił

wynagrodzenie pełnomocnika strony pozwanej.

Sąd Okręgowy uznał to zażalenie za oczywiście zasadne i dlatego w trybie

art. 395 § 2 k.p.c. postanowieniem z dnia 20 czerwca 2011 r. uchylił zaskarżony

punkt II swego postanowienia z dnia 18 kwietnia 2011 r. (pkt I.); zasądził od

powódki na rzecz pozwanej kwotę 60 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego

w postępowaniu wywołanym zażaleniem powódki na postanowienie o kosztach

procesu zawarte w punkcie II postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 10 grudnia

2010 r., w sprawie o sygn. akt IX P 296/10 (pkt II.); oraz odstąpił od obciążania

pozwanej kosztami postępowania zażaleniowego (pkt III.).

Sąd Okręgowy stwierdził, że konieczność zasądzenia prawidłowych kosztów

postępowania zażaleniowego wynika w sposób oczywisty z tego, że właściwą

wartość przedmiotu zaskarżenia stanowi kwota 801 zł, której dotyczyło zaskarżone

postanowienie o kosztach.

Odnosząc się natomiast do wniosku powódki o zasądzenie na jej rzecz od

pozwanej kosztów zastępstwa procesowego w rozpoznawanym postępowaniu

zażaleniowym

Sąd

Okręgowy

uznał,

że

„omyłkowe

ustalenie

wysokości

wynagrodzenia pełnomocnika przez Sąd – którą to omyłkę skorygowano – nie

powinno skutkować powstaniem dla strony dodatkowych kosztów”.

Powyższe w ocenie Sądu przesądza o zaistnieniu – w odniesieniu do

przedmiotowego postępowania zażaleniowego – określonego w przepisie art. 102

k.p.c. przypadku szczególnego, przemawiającego za nieobciążaniem strony

pozwanej kosztami przedmiotowego postępowania zażaleniowego.

Postanowienie Sądu Okręgowego z 20 czerwca 2011 r. w jego punkcie III.

powódka zaskarżyła zażaleniem zarzucając naruszenie art. 98 k.p.c. przez jego

niezastosowanie oraz błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 102 k.p.c.

przez przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie zachodzą „wypadki szczególnie

uzasadnione” nieobciążenia strony przegrywającej kosztami procesu.

Żaląca się wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia przez zasądzenie

od pozwanej na rzecz powódki kosztów postępowania zażaleniowego, w tym

kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych; ewentualnie o

uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego

rozpoznania Sądowi pierwszej instancji; o zasądzenie od pozwanej na rzecz

powódki kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według

norm przepisanych.

W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że Sąd w zaskarżonym postanowieniu

pominął zupełnie pozycję i rolę strony powodowej w postępowaniu zażaleniowym.

Wydanie przez Sąd Okręgowy błędnego postanowienia wymuszało wniesienie

zażalenia. Powódka poniosła koszty sądowe w postaci opłaty od zażalenia, a także

działała w przedmiotowej sprawie za pomocą profesjonalnego pełnomocnika.

Żaląca nie zgadza się ze stanowiskiem Sądu oznaczającym, iż odpowiedzialność

za „omyłki Sądu” będzie ponosiła powódka. Niezrozumiałe dla strony powodowej

jest niezasądzenie od strony przegrywającej postępowania kosztów postępowania

tylko dlatego, że na skutek błędu Sądu orzekającego strona musiała wnieść

zażalenie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 102 k.p.c. w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może

zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów procesu albo nie obciążać

jej w ogóle kosztami. Przepis ten wprowadził wyjątek od zasady odpowiedzialności

strony przegrywającej sprawę za koszty procesu, ustanowionej w art. 98 § 1 k.p.c.

Art. 102 k.p.c. nie konkretyzuje pojęcia wypadków szczególnie uzasadnionych, co

oznacza pozostawienie dokonania ich kwalifikacji sądowi przy uwzględnieniu

całokształtu okoliczności danej sprawy. Z tego względu w orzecznictwie przyjmuje

się, że jakkolwiek ustalenie, czy w sprawie zachodzi „wypadek szczególnie

uzasadniony”, zależy od swobodnej oceny sądu, to ocena ta musi uwzględniać

wszystkie okoliczności, które mogą mieć wpływ na jej podjęcie (postanowienie SN z

dnia 11 lutego 2010 r., I CZ 112/09, LEX nr 564753). Wskazuje się też, że

urzeczywistniający zasadę słuszności art. 102 k.p.c., stanowiąc wyjątek od zasady

odpowiedzialności za wynik sporu, nie podlega wykładni rozszerzającej i związany

jest z obowiązkiem strony podania okoliczności zezwalających na przyjęcie, że

zachodzi „szczególnie uzasadniony wypadek” (por. postanowienie z dnia 18

października 2010 r. I PZ 15/10; postanowienia Sądu Najwyższego z 17 marca

2010 r., II CZ 105/09, niepubl.; z 11 lutego 2010 r., I CZ 112/09, LEX 564753; z 2

grudnia 2009 r., I CZ 92/09, niepubl.).

W ocenie Sądu Najwyższego okoliczności niniejszej sprawy – wbrew

stanowisku zaskarżonego postanowienia – nie stwarzały sytuacji wypadku

szczególnie uzasadnionego w rozumieniu art. 102 k.p.c. Zaskarżone postanowienie

pozbawiło powódkę możliwości zwrotu kosztów poniesionych przez nią w związku z

wniesieniem zażalenia, które – jak to Sąd Okręgowy ustalił – było zasadne i to na

zasadzie oczywistości. W takiej sytuacji zażalenie powódki na postanowienie o

kosztach było konieczne do uchylenia wadliwego rozstrzygnięcia. Strona

postępowania – dla której jedynym środkiem zaskarżenia wadliwego postanowienia

Sądu – jest zakwestionowanie tego postanowienia w przewidziany do tego sposób,

nie powinna być pozbawiona zwrotu poniesionych w tym zakresie kosztów, według

ogólnej zasady z art. 98 § 1 k.p.c., chociażby wadliwość postanowienia sądu nie

wynikała bezpośrednio z czynności strony przeciwnej.

W związku z powyższym Sąd Najwyższy na podstawie art. 3941 § 3 k.p.c. w

związku z odpowiednio stosowanym art. 39816 k.p.c. postanowił jak w sentencji.