III PZ 3/14 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III PZ 3/14

POSTANOWIENIE

Dnia 24 kwietnia 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jolanta Strusińska-Żukowska (przewodniczący,

sprawozdawca)

SSN Maciej Pacuda

SSN Romualda Spyt

w sprawie z powództwa I. J. i J. P.

przeciwko […] Szpitalowi […] w S.

o odszkodowania,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 24 kwietnia 2014 r.,

zażaleń strony pozwanej na postanowienie Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w S.

z dnia 3 stycznia 2014 r., sygn. akt VI Pa […],

oddala zażalenia.

UZASADNIENIE

Sąd

Okręgowy

–

Sąd

Pracy

i

Ubezpieczeń

Społecznych

w

S. postanowieniem z dnia 3 stycznia 2014 r. odrzucił skargę kasacyjną pozwanego

[…] Szpitala […] w S. od wyroku tego Sądu z dnia 27 września 2013 r.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd odwoławczy wskazał, że Sąd Rejonowy

w S. wyrokiem z dnia 2 listopada 2012 r. oddalił powództwa I. J. i J. P.

o zasądzenie na ich rzecz od pozwanego odpowiednio kwot 8.084,79 zł

i 7.862,40 zł

tytułem

za wypowiedzeniem

odszkodowań

pracodawcy.

za

rozwiązanie

Rozpoznając

sprawę

umów

na

o

pracę

skutek

apelacji

powodów, Sąd Okręgowy w S. wyrokiem z dnia 27 września 2013 r. zmienił wyrok

Sądu pierwszej instancji i zasądził od strony pozwanej na rzecz powodów żądane

tytułem odszkodowań kwoty w całości. Strona pozwana wywiodła skargi kasacyjne

od

tego

orzeczenia,

określając

wartość

przedmiotu

zaskarżenia

łącznie

na 66.462 zł, w związku z czym została zobowiązana zarządzeniem z 13 grudnia

2013 r. do wskazania w zakreślonym terminie sposobu wyliczenia tej wartości.

Wykonując to zobowiązanie pozwany podał, że wartość przedmiotu zaskarżenia

została wyliczona jako suma wynagrodzeń powodów za okres jednego roku

na podstawie art. 231 k.p.c. w związku z art. 368 § 2 i w związku z art. 39821 k.p.c.

Postanowieniem z dnia 3 stycznia 2014 r. Sąd Okręgowy, działając w oparciu

o art. 25 § 1 k.p.c., sprawdził podaną przez stronę pozwaną wartość przedmiotu

zaskarżenia i ustalił, że wynosi ona wobec I. J. kwotę 8.043,75 zł, zaś wobec J. P.

kwotę 7.862,40 zł.

W rozważaniach prawnych Sąd odwoławczy podniósł, że skarga kasacyjna

jest niedopuszczalna w sprawach z zakresu prawa pracy o prawa majątkowe, w

których wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż dziesięć tysięcy złotych

(art. 3982 § 1 zdanie pierwsze k.p.c.). W sprawie o zasądzenie odszkodowania z

tytułu bezprawnego rozwiązania umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony

wartość przedmiotu sporu stanowi podana kwota pieniężna (art. 19 § 1 k.p.c.), a nie

suma wynagrodzenia za pracę za okres jednego roku (art. 231 k.p.c.). Jak wynika z

postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 3 stycznia 2014 r. wartość przedmiotu

zaskarżenia w niniejszej sprawie wynosi wobec I. J. kwotę 8.043,75 zł, zaś wobec

J. P. kwotę 7.862,40 zł, a zatem w obu przypadkach nie dosięga progu

kasacyjnego określonego w art. 3982 § 1 zdanie pierwsze k.p.c., skutkiem czego

skarga kasacyjna jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu (art. 398 6 § 2 k.p.c.).

Strona pozwana złożyła zażalenia na postanowienie Sądu Okręgowego,

zarzucając naruszenie:

1. art. 19 k.p.c., przez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że

roszczenie pracownika o uznanie wypowiedzenia umowy o pracę za bezskuteczne

jest roszczeniem pieniężnym w rozumieniu art. 19 § 1 k.p.c., a nie inną sprawą

majątkową, do której stosuje się przepis art. 231 k.p.c., czyli sprawą o roszczenia

pracowników dotyczącą rozwiązania stosunku pracy, a w konsekwencji na

wadliwym przyjęciu, że w takiej sprawie wartości przedmiotu sporu nie stanowi

suma wynagrodzenia za okres jednego roku (przy umowie na czas nieokreślony);

2. art. 368 § 2 w związku z art. 19 § 1 k.p.c., przez niewłaściwe uznanie, że

w sprawie o uznanie wypowiedzenia umowy o pracę za nieuzasadnione i

orzeczenie odszkodowania wartość przedmiotu zaskarżenia powinna zostać

określona jako kwota zasądzonego odszkodowania, podczas gdy wartość

przedmiotu sporu należałoby obliczyć zgodnie z art. 23 1 k.p.c. jako sumę

wynagrodzenia za okres jednego roku (przy umowie na czas nieokreślony);

3. art. 3982 § 1 zdanie pierwsze k.p.c., przez uznanie, że skarga kasacyjna

jest niedopuszczalna w następstwie błędnego określenia wartości przedmiotu

zaskarżenia na poziomie niższym niż dziesięć tysięcy złotych, a tym samym

pozbawienie pracodawcy możliwości wnoszenia środka zaskarżenia w każdym

przypadku, gdy sąd zasądzi odszkodowanie, choćby pracownik wnosił o

przywrócenie do pracy na poprzednich warunkach.

Żalący się wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i uznanie skargi

kasacyjnej za dopuszczalną.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenia są bezzasadne.

Zgodnie z art. 19 § 1 k.p.c., w sprawach o roszczenia pieniężne, zgłoszone

choćby w zamian innego przedmiotu, podana kwota pieniężna stanowi wartość

przedmiotu sporu. W innych sprawach majątkowych powód obowiązany jest

oznaczyć w pozwie kwotą pieniężną wartość przedmiotu sporu, uwzględniając

postanowienia zawarte w artykułach poniższych (art. 19 § 2 k.p.c.). Z regulacji tych

wynika jednoznacznie, że sprawy o prawa majątkowe mogą dotyczyć roszczeń

pieniężnych lub innych praw majątkowych (niepieniężnych). Sposób oznaczenia

wartości przedmiotu sporu dla spraw majątkowych o roszczenia pieniężne określa

art. 19 § 1 k.p.c., a więc stanowi go „podana kwota pieniężna”. Chodzi przy tym o

kwotę pieniężną, której zasądzenia powód żąda, a nie o kwotę, która mu

przysługuje według przepisów prawa materialnego (por. postanowienie z dnia 5

lutego 1998 r., I PZ 69/97, OSNAPiUS 1999 nr 4, poz. 131). W sprawach

majątkowych o roszczenia niepieniężne powód jest obowiązany oznaczyć w pozwie

kwotą pieniężną wartość przedmiotu sporu, uwzględniając postanowienia zawarte

w „artykułach poniższych” do art. 19 § 2 k.p.c., a więc między innymi uwzględniając

postanowienia art. 231 k.p.c. Oznacza to więc, że art. 231 k.p.c. w zakresie, w jakim

reguluje sposób oznaczenia wartości przedmiotu sporu w sprawach o roszczenia

pracowników dotyczące nawiązania, istnienia lub rozwiązania stosunku pracy, ma

zastosowanie tylko do roszczeń majątkowych niepieniężnych. W sprawach

dotyczących rozwiązania stosunku pracy będą to więc sprawy o uznanie

wypowiedzenia za bezskuteczne lub o przywrócenie do pracy. Sprawa o

odszkodowanie z tytułu niezgodnego z prawem rozwiązania stosunku pracy jest

sprawą o roszczenie pieniężne i dlatego jej wartość przedmiotu sporu stanowi

kwota wskazana (podana) przez powoda zgodnie z art. 19 § 1 k.p.c. Do takiej

sprawy sposób oznaczenia wartości przedmiotu sporu wynikający z art. 23 1 k.p.c.

nie ma zastosowania (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 6 grudnia 2001 r.,

III ZP 28/01, OSNAPiUS 2002 nr 15, poz. 35).

W przedmiotowej sprawie doszło w toku postępowania przed Sądem

pierwszej instancji do dopuszczalnej przedmiotowej zmiany powództw, polegającej

na

zgłoszeniu

przez

powodów,

pierwotnie

domagających

się

uznania

wypowiedzenia umów o pracę za bezskuteczne, roszczeń o odszkodowanie w

kwocie 8.084,79 zł (I. J.) i w kwocie 7.862,40 zł (J. P.). Ta zmiana,

wbrew stanowisku strony żalącej się, pociągnęła za sobą również zmianę wartości

przedmiotu sporu. Od tej

chwili przedmiot sporu stanowiły bowiem roszczenia

pieniężne, których wartość wyrażona była kwotami dochodzonych przez powodów

odszkodowań (art. 19 § 1 k.p.c.), a nie roszczenia majątkowe niepieniężne

(uznanie wypowiedzenia umowy o pracę za bezskuteczne, czy przywrócenie

do pracy), których wartość oblicza się według zasad wynikających z art. 23 1 k.p.c.

Sąd pierwszej instancji oddalił powództwa o odszkodowania z tytułu rozwiązania

umowy o pracę za wypowiedzeniem, a powodowie zaskarżyli apelacjami to

orzeczenie, domagając się zasądzenia tych właśnie odszkodowań. W konsekwencji

przedmiotem sporu w postępowaniu apelacyjnym były odszkodowania w żądanych

przez powodów kwotach pieniężnych. Wartość przedmiotu zaskarżenia wyroku

Sądu pierwszej instancji, który zaskarżyli apelacjami powodowie, stanowiły kwoty

dochodzonych przez nich odszkodowań, stosownie do art. 368 § 2 k.p.c.

w związku z art. 19 § 1 k.p.c. Przedmiotem procedury apelacyjnej Sądu drugiej

instancji było zatem orzeczenie Sądu pierwszej instancji, który oddalił roszczenia

o odszkodowawcze świadczenia pieniężne w rozumieniu art. 19 § 1 k.p.c.

Konsekwentnie przedmiotem kasacyjnego zaskarżenia mogło być orzeczenie

Sądu drugiej instancji wyrokującego co do takiego przedmiotu i wartości

dochodzonych roszczeń odszkodowawczych, a nie wartości przedmiotu sporu

w sprawie o rozwiązanie umowy o pracę wyliczonej według art. 23 1 k.p.c., tj. sumy

wynagrodzenia za okres jednego roku. Skoro zaś wartość dochodzonych

i zasądzonych na rzecz powodów przez Sąd drugiej instancji odszkodowań

stanowiły odpowiednio kwoty 8.084,79 zł odnośnie do I. J. i 7.862,40 zł odnośnie

do J. P., to trafnie Sąd Okręgowy przyjął, że skargi kasacyjne strony pozwanej są

niedopuszczalne, albowiem wartość przedmiotu zaskarżenia w obu przypadkach

nie sięga granicy przewidzianej w art. 3982 § 1 zdanie pierwsze k.p.c. dla spraw

o prawa majątkowe z zakresu prawa pracy.

Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji

(art. 3941 § 3 w związku z art. 39814 k.p.c.).

aw